MÓWIĄC O JAJECZNEJ SYMBOLICE, nie sposób zapomnieć o antyku, gdy Leda, córka króla spartańskiego Tyndareosa została uwiedziona przez Zeusa, który z nieznanych bliżej przyczyn posiadł wzmiankowaną dziewicę na sposób nader egzotyczny, bo pod postacią łabądka. Owocem onej uciesznej sodomii, uwiecznionej przez mnogich malarzy było jaje, z którego powstała Helena Trojańska. A z tego wynikły, jak zaświadcza historia, jedynie kłopoty.
Także bogini wszechrzeczy Eurynome, która oddzieliła morze od nieba, tańcząc zwiewnie na falach, została zapłodniona przez węża Ofiona, który narodził się z wiatru północnego. Po wspomnianym akcie prokreacyjnym Eurynome zamieniła się w gołębicę i złożyła Jajo Świata. Ofion owinął się wokół niego po siedmiokroć i wtedy jajo pękło a z niego wykluło się to co nas otacza; planety i gwiazdy, rośliny, ludzie i wszelkie inne stworzenie. Innymi słowy, nie po raz pierwszy w dziejach świata na początku był Chaos, a dopiero potem jaja.
Jajo ma też moc wróżebną. Oto Julia, córka Augusta, gdy zaszła w ciążę z Tyberiuszem, gorąco pragnęła syna. Wzięła w tym celu jaje kurze i ogrzewała je na swym łonie, a gdy wyjść musiała, wtedy jaje grzała specjalnie zgodzona mamka. Wróżba okazała się szczęśliwa. Z jaja wylągł się kogut, a Julia powiła dziecię płci niezbędnej.
Mieć kogoś za jajo, to tyle, co lekceważyć go. Nie wspomnę, że z kimś trzeba się obchodzić jak ze śmierdzącym jajkiem. Istotnie, zapach jest niepowtarzalny i konkurencyjny jedynie do “Padmaskownych wieczerow”. Przeto nie dziwota, że podlejszych krasomówców i niewydarzonych artystów obrzucano właśnie tym produktem kurzego mozołu.
Zarazem jest jajko symbolem zarodka wszechświata. Jajo to początek, narodziny kosmosu. Ten wątek znajdziemy dosłownie w każdej kulturze naszego świata, w tak przeciwstawnych obszarach kulturowych jak Galia i Japonia, Kartagina i Indonezja. Jajo to zmartwychwstanie. W dawnych grobowcach znajdowano posążki bogów, trzymające w dłoniach jajo, jako obietnicę powrotu z zaświatów.
Zacząć ab ovo, czyli od jaja, było w dobrym tonie. Starożytni Rzymianie bowiem zaczynali od jaj posiłki a kończyli na jabłku. Kształconym w mowie i piśmie klasycznym przypomnę, że Horacy powiedział: “Ab ovo usque ad mala” Odtąd, zacząć coś ab ovo oznacza tyle, co w zgodzie ze zwyczajem i panującym porządkiem; od początku, jak się należy. Zaś kilka (a może kilkanaście? Było się uczyć!) lat po Horacym, Johann Poggendorf, fizyk i profesor berliński powiedział też po łacinie w “Annalen der Physik und Chemie”(1832) że “omne vivum ex ovo” czyli wszystko co żyje, powstaje z jaja.
Jajo w niektórych folkorach to przedmiot złowróżący. Nie należy wnosić jajek do domu po zachodzie słońca. Skorupek z jaj nie wolno palić, by nie spalić powtórnie św.Wawrzyńca, który - wg. legendy - spłonął na stosie podsycanym właśnie skorupkami kurzych jaj. Powiadają, że kto rano spożywa jaja bez popijania, ten niechybnie umrze przed końcem roku. Szanujący się marynarz nie wypowie nazwy jaja podczas rejsu. Po zjedzeniu jaja należy starannie rozgnieść skorupkę, bo może ona posłużyć wiedźmie do powietrznych podróży. W ogóle, czarnoksiężnicy mieli wiele sentymentu do jajek. Opróżniali je z zawartości i wewnątrz kreślili znaki magiczne, których potęga używana była do czynienia zła. Druidzi niezwykle sobie cenili specjalną odmianę jaja, które powstawało ze śliny i piany wydzielanej przez kłębowisko węży. Na gwizd węży jaje takie unosiło się w powietrze i wtedy należało je uchwycić, i co sił uciekać, bo węże goniły aż do momentu, gdy na drodze nie stanęła rzeka. Jaje takie miało moc nieopisanie magiczną. Było wielokroć skuteczniejsze od magicznej różdżki.
A taki Kolumb? Każdy wie, że poszło o to, czy da się jajko postawić na sztorc. Kolumb poradził sobie, lekko nadtłukując jeden z jego końców. Ale nie “ma jasności w temacie”, że to, co zwykliśmy przypisywać odkrywcy Ameryki, znane było dużo wcześniej, jako hiszpańska legenda o “głupim” Jasiu. Zaś inna legenda przypisała je architektowi Brunelleschiemu, twórcy “jajopodobnej” kopuły katedry florenckiej.
Marzeniem rodem z wielu legend, baśni i podań była kura (gęś, kaczka lub inny drób) znoszący złote jajka. W wielu językach zabicie kury niosącej jaja z tego szlachetnego kruszcu jest synonimem krótkowzrocznej chciwości i głupoty. Filozofów gryzł problem, co było pierwej: jako czy kura. A nauczyciele i rodzice nie cierpią sytuacji, gdy jajko jest mądrzejsze od kury.
SKĄD WZIĘŁO SIĘ JAJKO w tradycji chrześcijańskiej? Zmartwychwstanie - stało się skojarzeniem elementarnym: wyjście z grobu - wyklucie się nowego życia. Chrześcijaństwo zaadoptowało pogańską symbolikę narodzin nowego życia, symbolizowaną właśnie przez jajo i pisklęta. A że jajko, choć nienaganne w formie, to przecież niespecjalnie rzucające się w oczy, z racji nijakiego koloru, to i nie dziwota, że wymyślono setne sposoby przyozdobienia (o - pisania) tegoż.
Na koniec powiedzmy wprost, co to takiego jest jajo. Otóż jajo, to wedle encyklopedii, wartościowy produkt spożywczy. Średni ciężar jaja kurzego wynosi ok. 55g. Masa jajowa ma wartość kaloryczną ok.175 kcal/100g. Tzw. białko jaja składa się z ok.86 procent wody i 12 procent białek, w tym - uwaga! - 75 procent albumin, 25 procent globulin i mucyn. Co to są mucyny, zabijcie, nie wiem. Chyba nic obrzydliwego. Żółtko zawiera ok.50 procent wody, 16 procent białek, 31 procent tłuszczów (zwłaszcza lecytyny), 1 procent soli mineralnych (wapń, fosfor, żelazo), cholesterol, witaminy A, B1, B2. No kim trzeba być, żeby to pojąć? Oczywiście JAJOgłowym. Ale jaja.
Loading ...