Jedyna w swoim rodzaju

Wątrobę ma każdy z nas. Znajduje się po prawej stronie tułowia pod żebrami i sąsiaduje z żołądkiem i jelitami. Bez niej normalne funkcjonowanie naszego organizmu nie byłoby możliwe. Jako największy narząd wewnętrzny człowieka u dorosłej osoby sięga wagi ponad 1 kg. Ale nie tylko, z tego powodu jest takim wyjątkowym organem. Organem jedynym w swoim rodzaju. Zachwyt nad jej wyjątkowością jest uzasadniony, ale, na czym on tak naprawdę polega, czy tylko na rozmiarach? Wątroba mianowicie, jako jedyny organ wewnętrzny jest w stanie sama się regenerować. Zdolność ta śmiało można rzec przedłuża życie niejednemu człowiekowi. Jeszcze tak niedawno nie było takiej wiedzy, która jakby nie patrzeć, zawsze daje nadzieję na to, że nawet mimo ciężkich stanów, wątroba jest w stanie sama podjąć proces odnowy, - oczywiście tylko z naszą pomocą. Za co w takim razie odpowiada ten istotny organ? Wątroba pracująca w naszym ciele, jest jak mała fabryka, w której dochodzi do bardzo ważnych dla naszego życia procesów. O czym mowa? Do wątroby dociera wszystko to, co dostaje się do naszego organizmu. Droga ta może być różna. Choć najczęściej są to spożywane posiłki, wypijane napoje, ale też leki czy używki, znaczny wpływ na to, czemu stawić czoła będzie musiała nasza wątroba ma też środowisko, w jakim żyjemy i stopień jego zanieczyszczenia. W zależności od rodzaju związków docierających do wątroby razem z krwią przez dwa doprowadzające ją naczynia, wątroba „utylizuje” szkodliwe związki i przyswaja składniki odżywcze z dostarczonej krwi. Te, wcześniej toksyczne, po przemianie w nieszkodliwe są usuwane z organizmu przez układ wydalniczy i moczowy oraz przez skórę wraz z potem. Pożyteczne dla organizmu składniki są przyswajane lub nawet po części magazynowane przez wątrobę, tak jak część witamin. Wątroba mając znaczny wpływ na procesy trawienne przekształca białka i trawi tłuszcze, dzięki wytwarzanej przez siebie żółci. Do procesu trawiennego wytwarza ponad 100 enzymów.

Na co choruje wątroba?

Mimo swoich możliwości regeneracyjnych, niekiedy wątroba nie jest w stanie przetwarzać nadmiaru toksyn, które do niej docierają. W zależności od rodzaju przyczyny, wyróżniamy kilka poważnych schorzeń wątroby.

• Marskość wątroby – inaczej następujące stopniowo zwłóknianie miąższu wątroby. Powodowana jest najczęściej przez nadużywanie alkoholu, ale także może być efektem przejścia wirusowego zapalenia wątroby typu B lub C. Do pozostałych przyczyn zalicza się obciążenie genetyczne lub wytwarzanie przez organizm przeciwciał atakujących wątrobę.

• Stłuszczenie wątroby – nadmierne nagromadzenie tłuszczu spowodowane otyłością, niedoborami białka, stosowaniem niektórych leków, chorobą wieńcową oraz w czasie przechodzenia cukrzycy. Stłuszczenie wątroby jest także uznawane za jedną z przyczyn marskości.

• Toksyczne uszkodzenie wątroby – najczęściej występuje u dorosłych, choć rzadkie u dzieci, ale może się pojawiać. Przyczyną uszkodzenia są toksyny, jakie dostarczane są do organizmu, to nie tylko popularne używki, jak alkohol, czy palenie papierosów, to także silne środki chemiczne lub niektóre leki.

• Ostatnie schorzenie to WZW – wirusowe zapalenie wątroby, które ma różne typy A, B, C.
Wszystkie te schorzenia (uszkodzenie, WZW, stłuszczenie) w następstwie przyczyniają się do marskości. A ta sama w sobie prowadzi do powstania raka wątrobowo - komórkowego, na którego współczesna medycyna nie znalazła jeszcze skutecznego leku. Oczywistym skutkiem zachorowania na ten rodzaj nowotworu jest śmierć.

Jak jej szkodzimy?

Wiemy, że wątroba to ważny organ, ale mimo to nie dbamy o nią. Ona sama w tym procesie troski o siebie nie jest nam niestety pomocna. Dlaczego? Gdy pogarsza się stan innego narządu, odczuwamy bóle i poddajemy się leczeniu. A w przypadku rozwijającego się procesu chorobotwórczego wątroby ból nie pojawia się. Powodem tego stanu rzeczy jest brak unerwień tego narządu. Dlatego tak istotna jest troska o wątrobę. Nie można przez lekkomyślność liczyć tylko na jej samoistne regenerowanie się. A jak jej szkodzimy?

• Nieprawidłowa dieta
Lubimy zjeść sobie „dobrze”, co niestety nie oznacza zdrowo. Potrawy z dużą zawartością tłuszczów, zwierzęcych do tego smażone, są cichym zabójcą. Stosowanie dużej ilości masła, smalcu, gotowych przypraw, dań wysoko przetworzonych lub spożywanie jednorazowo zbyt dużych porcji jest obciążeniem dla wątroby. Nie służy jej także szybkie jedzenie, jak to mówimy „w biegu” lub „łykanie”.

• Leki
Wiele leków koniecznych do zastosowania w czasie schorzeń innych organów wewnętrznych powoduje działania uboczne. Związki w nich zawarte w lekach obciążają wątrobę, a nawet mogą spowodować jej uszkodzenie. Nie należy przyjmować leków bezmyślnie, bez wyraźnego zalecenia lekarza lub zbyt często w przypadku doraźnych dolegliwości. Błędem jest też częste zażywanie an- tybiotyków, nawet w sytuacji nie zbyt poważnych infekcji.

• Nadużywanie alkoholu
Alkohol to główny sprawca toksycznego uszkodzenia wątroby. Problem jego nadmiernego spożycia ciągle nie jest opanowany. Spożywanie z umiarem, okazyjnie nie stanowi zagrożenia. Jednak jego duże ilości oraz systematyczne przyjmowanie (choroba alkoholowa) prowadzą najczęściej do uszkodzenia wątroby. Nadmienić trzeba, że sama walka z nałogiem alkoholowym jest jednym z trudniejszych wyjść ze szponów nałogu, jednak życie jest tego warte .

• Zanieczyszczenia środowiskowe
Zawarte w warzywach, owocach oraz wodzie, metale ciężkie i trujące dioksyny, które są skutkiem zanieczyszczeń gleb i powietrza szkodzą wątrobie. Wątroba nie radzi sobie z ich neutralizowaniem i zwyczajnie odkładają się, przyczyniając się tym samym do schorzeń wątroby.
Zagrożeniem jest także zarażenie wirusowym zapaleniem wątroby. Palenie papierosów, zatrucia narkotykami, grzybami lub innymi środkami np. związkami chemicznymi są dla wątroby równie niebezpieczne.

Jak zapobiegać, jak regenerować?

Poza oczywistymi zaleceniami, unikania kontaktu ze środkami toksycznymi, dbałości o otaczające środowisko naturalne - jego zanieczyszczanie mści się na nas samych powodując wiele chorób, ostrożnością w przyjmowaniu lekarstw, jest kilka głównych opcji zapobiegania chorobom wątroby.

• Dieta
Dieta to czynnik podstawowy, jeśli nie powiedzieć śmielej - główny. Jej prawidłowość może nas nie tylko uchronić lub zmniejszyć ryzyko zachorowania na choroby wątroby, ale także od niej zależy leczenie farmakologiczne zdiagnozowanych już schorzeń. Dlatego w codziennym menu powinny się znajdować pokarmy z niską zawartością tłuszczów, zwłaszcza tych zwierzęcych, lekkostrawne. Zalecane jest spożycie ryb, oliwy z oliwek, fasoli, soi, warzyw zielonych. Do przyprawiania, można stosować wyłącznie zioła i całkowicie wyeliminować użycie ostrych przypraw. Należy pamiętać, ze spożycie tłuszczów zwierzęcych musi być znacznie ograniczone, jednak nie wolno eliminować z diety chudych mięs, które są bogatym źródłem, cennego dla wątroby białka. Alkohol w rekonwalescencji wątroby jest zakazany, nawet w małych, okazyjnych dawkach.

• Aktywność fizyczna
Ponieważ to otyłość brzuszna najczęściej powoduje stłuszczenie wątroby, należy dbać o utrzymanie właściwej wagi i nie dopuszczać do pojawienia się tak zwanej „oponki”. Do tego stały poziom aktywności fizycznej, uprawianie różnych sportów, czy tylko aktywny marsz, gimnastyka są w stanie wspomóc naszą wątrobę. Powodują oczyszczanie się organizmu toksyn, poprzez poprawę krążenia oraz wydzielanie szkodliwych środków wraz z potem.

• Szczepienia ochronne
To ważna część profilaktyki. Chronią przed ewentualnym zarażeniem. W razie prognozy zabiegów, operacji standardowo zalecane są do wykonania.
Nie bez znaczenia jest też troska o higienę. Nie wolno zapominać o częstym myciu rąk. Co pozwoli uniknąć niechcianych zakażeń. WZW typu C przenosi się przez krew i nie ma na nie szczepionki. W związku, z czym zaleca się wyjątkową ostrożność ze stosowaniem drobnych zabiegów kosmetycznych czy tatuaży oraz w czasie wykonywania zabiegów chirurgicznych, bez względu na to, czy odbywają się tylko na fotelu dentystycznym czy na sali operacyjnej. Śmiercionośne dla wątroby mogą okazać się także przygodne stosunki seksualne.
Jednorazowo pojawiające się problemy trawienne nie muszą świadczyć o stanie chorobowym wątroby. Ale jest to informacja dla nas, ostrzeżenie, że musimy dokonać zmian w naszej diecie, w naszym stylu życiu, bo ten, do którego jesteśmy przyzwyczajeni najczęściej nie jest zdrowy i obciąża naszą wątrobę. Taka zmiana, jak wiemy nie jest łatwa, ale za to wiele warta.

MWMedia