W feralny dzień, za jaki uchodzi 13 dzień miesiąca, piątek, nie wolno rozpoczynać pracy i oświadczać się. Lepiej unikać niechętnych sobie osób oraz czarnych kotów i gdy jeden z nich przebiegnie nam drogę z prawej na lewą stronę, należy splunąć przez lewe ramię.

– Nic się nie zmieniło, człowiek XXI wieku, podobnie jak jego przodkowie boi się tego, czego nie może zobaczyć, dotknąć, zrozumieć – mówi Aldona Plucińska z Muzeum Etnograficznego w Łodzi.

Wróżka Lilianna Kaczmarek obserwuje zanikanie przesądów. – Kiedyś unikano w ten dzień wychodzenia z domu, a teraz jest to niemożliwe. Ludzie są tak zabiegani, że albo nie wiedzą, że dziś jest 13, albo że dziś jest piątek. Nie mają czasu na rozmyślanie czy dzień będzie pechowy czy nie. Jednak unikają podejmowania ważnych decyzji czy podpisywania umów, bo dzień ten wciąż postrzegany jest jako pechowy.

– Gdy uświadomimy sobie, że to właśnie dziś, mówimy sobie, że trzeba uważać – dodaje socjolog dr Joanny Heidtman.

Przesądy aktorów

Według wróżki Lilianny najbardziej przesądną grupą zawodową są aktorzy.

Mają całą listę nakazów i zakazów, co wolno, a czego nie, przed, w trakcie i po próbie lub spektaklu. – Jeśli wypadnie kartka z tekstem, to należy ją przydepnąć zanim aktor po nią sięgnie – wymienia przesądy Laura Łącz. – Gdy Janusz Zakrzeński zobaczył młodego aktora łuskającego pestki słonecznika wygonił go z teatru. Sama nie wiem skąd wziął się ten przesąd, ale słonecznika, ani dyni jeść nie wolno, podobnie zabronione jest gwizdanie.

Kolejny przesąd związany jest z pawimi piórami. Nawet taka gwiazda jak Krystyna Janda, unika ozdabiania nimi kostiumów, bo mają przynosić nieszczęście. Na pewno aktorzy nie byliby szczęśliwi, gdyby premiera spektaklu odbyła się 13 w piątek.

Gusła i wróżki

Przesądy towarzyszą współczesnemu człowiekowi, bo unikamy witania się w progu, wstawania lewą nogą, nie siadamy na rogu stołu, zakładamy podkoszulkę na lewą stronę, zważamy, by nie zbić lustra, chwytamy za guzik na widok kominiarza i szukamy na łące czterolistnych koniczyn.

– Niektóre osoby, gdy z powodu zapomnienia wrócą się do domu siadają na krześle lub odliczają od 1 do 10 lub wstecz od 7 do 1 – dodaje Aldona Plucińska.

Według Joanny Heidtman wiejskie gusła zanikają, ale nastały czasy, gdy poważni, wykształceni i poważni ludzie biznesu biegną do wróżek. – Oczekują pomocy w podjęciu bardzo poważnych decyzji życiowych.

Wszystkiego zła początek

W tym roku 13, piątek wypadł po raz trzeci – wcześniej w lutym i marcu, ale kolejne „feralne dni” czekają nas w sierpniu 2010 i maju 2011 roku. W kolejnym taki dzień znów trzykrotnie, ale to nikogo nie przeraża jak to bywało kiedyś.

W XVI stuleciu pojawiła się rymowanka: „Nadchodzi piątek, wszystkiego zła początek”, ale we współczesnym świecie piątek jest dla większości osób początkiem wyczekiwanego od poniedziałku weekendu. Popołudniu mogą zająć się sobą i rodziną, na co w tygodniu zwykle brakuje im czasu.

Mariusz Goss

Dlaczego?

1.Piątek to dzień śmierci Jezusa, podobno Ewa zjadła jabłko z drzewa poznania też w piątek…

2. 13 jako pechowa liczba: w tradycji biblijnej 12 uchodziła za wielkość harmoniczną, 13 zaś, za złowrogą (podczas ostatniej wieczerzy było obecnych 13 osób).
to o tyle dziwne, że w tradycji żydowskiej 13 jest liczbą szczęścia (podobnie w Japonii)
Niewszędzie na świecie 13. piatek ma taką złą sławę; np. w północnej, protestanckiej części Niemiec 13. piątek uchodził za dobry termin ślubu.

3. Źródłem tego zabobonu może być też 13 październik 1307, kiedy to z rozkazu Filipa IV przy współudziale papieża Klemensa V ujęto i wymordowano templariuszy.

4. Krach na giełdzie amerykańskiej z 1929 roku zaczął się wprawdzie już w czwartek, ale wiąże się go i z 13 w piątek.

5. psychiatria zna nawet pewien rodzaj fobii związanej z tą datą (chory nie chce wstać z łóżka, ma ataki lęku itd.)

a więc jest to klasyczny zabobon o rozproszonej etologii

Piątek 13-go - dzień uznawany za szczególnie feralny i nieszczęśliwy.

W 2009 roku piątek 13-go wypadł aż trzy razy: w lutym, marcu i listopadzie

Kiedy wypada 13-ty dzień miesiąca w piątek
Powyższa tablelka przedstawia piątki wypadające 13. dnia miesiąca w latach 2000-2015. Jak widać w latach 2000-2008 trzynasty piątek występował maksymalnie dwa razy. Począwszy od roku 2009, w niektórych latach, piątek trzynastego wypada aż trzy razy (2009,2012,2015)

Aby wyrobić sobie zdanie na temat feralności piątku 13go, prześledziliśmy (halloween.friko.net) wydarzenia w latach 2000-2008.  Oto one:

• 13 październik 2000 - zmarła Jean Peters, amerykańska aktorka
• 13 kwiecień 2001 - zmarł Teodor Gendera (polski aktor)
• 13 kwiecień 2001 - Australijski napastnik Archie Thompson pobił rekord świata w ilości bramek strzelonych w jednym meczu piłkarskim. Australia pokonała Samoa Amerykańskie 31:0, Thompson strzelił 13 goli.
• 13 grudzień 2002 - rząd Leszka Millera zakończył w Kopenhadze polskie negocjacje z Unią Europejską, na szczycie w Kopenhadze zakończyły się negocjacje między Unią Europejską a dziesięcioma państwami kandydującymi: Cyprem, Czechami, Estonią, Litwą, Łotwą, Maltą, Polską, Słowenią, Słowacją i Węgrami
• 13 grudzień 2002 - zmarł Jan Šmíd, czeski pisarz
• 13 grudzień 2002 - zmarł Zal Yanovsky, kanadyjski gitarzysta i wokalista zespołu The Lovin’ Spoonful
• 13 luty 2004 - zmarł Zelimchan Jandarbijew, czeczeński polityk, prezydent Czeczeńskiej Republiki Iczkerii
• 13 luty 2004 - zmarła Irena Orska, polska aktorka (ur. 1915)
• 13 luty 2004 - zginął Janusz Kulig, polski kierowca rajdowy (ur. 1969)
• 13 maj 2005 - ponad 200 osób zginęło w mieście Andiżan w wyniku rebelii w Uzbekistanie.
• 13 maj 2005 - Papież Benedykt XVI ogłosił rozpoczęcie procesu beatyfikacyjnego Jana Pawła II
• 13 październik 2006 - zmarł Dino Monduzzi, włoski duchowny katolicki, kardynał
• 13 kwiecień 2007 - zmarł Henryk Handy (polski hokeista)