Powstanie Warszawskie  - ocalenie Europy?

Czy możliwa jest beznamiętna analiza polityczna Powstania i jego znaczenia dla dziejów Europy?! To oczywiście zadanie dla historyków, którzy powinni podchodzić do przeszłości jak lekarz do przypadku chorobowego. Z uwagą, bez emocji. Historyk powinien myśleć metodą przyczynowo-skutkową, analizując dalekosiężne konsekwencje dwóch rodzajów faktów: tych, które miały miejsce i tych, które nie nastąpiły.
Oczywiście, nasz problem to całkowita niemożność spojrzenia na dane wydarzenia tak, jak postrzegali je ludzie biorący w nich udział. Ta bariera jest nie do przekroczenia. Największa ilość danych, faktów i informacji nie zmieni faktu, iż patrzymy i oceniamy to, co miało miejsce już z perspektywy czasów, jakie nastąpiły po nich. Ale warto spróbować.
W naszych ocenach celów wojennych zakładamy, iż celem podstawowym jest jak najszybsze skończenie działań zbrojnych, zmuszenie przeciwnika do kapitulacji przy jak najmniejszych stratach własnych. To założenie zakładałoby ułatwianie przeciwnikowi decyzji poddania się (jak u Sun Tzu), pobudzania wewnętrznej opozycji, czyż nie? A jednak decyzja koalicji antyhitlerowskiej, żądająca kategorycznie od Niemiec bezwarunkowej kapitulacji gwarantowała maksymalnie długą wojnę, do ostatniego niemieckiego żołnierza. Nazistowskie elity władzy nie miały żadnego interesu w kapitulacji, ale także elita armii, być może skłonna do przewrotu i dogadanie się z Aliantami w innych warunkach, w obliczu żądania bezwarunkowego poddania się i zdania na łaskę zwycięzców, wyboru innego niż walka nie miała. A częściowa kapitulacja Niemiec na Zachodzie mogłaby uratować Środkową Europę od sowieckiego podboju. Tyle tylko, że Amerykanie o skutkach swej polityki w okresie powojennym nie myśleli.
Zakładamy (np. z analizy Zimnej Wojny), iż celem Stalina było jak najszybsze zajęcie Niemiec i w ogóle jak największego terytorium w Europie, aby dokończyć dzieła eksportu rewolucji. Teoretyczne warunki bolszewickiego przewrotu w krajach “imperialistycznych”, sformułowane przez Lenina, istniały. Zniszczony wojną i zradykalizowany Zachód, z jakże silnymi komunistami we Francji, w Italii, Jugosławii  czy Grecji, leżał przed inwazją Armii Czerwonej jak na dłoni. Wystarczyło dojść!
Czyż walki w Warszawie, bez względu na ich polityczne kierownictwo, nie były ułatwieniem stalinowskiej strategii? Sowieccy generałowie po latach twierdzą, że mogli byli dojść do Berlina już w grudniu 1944 roku! Czyli, mogliby zatem dojść do Renu i wybrzeży Morza Północnego przed Anglosasami. Stalin miałby całe wielkie Niemcy dla siebie, nie musiałby potem tworzyć potworka pt. NRD ani kusić Bonn wizją zjednoczenia za cenę “neutralizacji”. Bez Niemiec zaś ta kadłubowa “zachodnia” Europa wobec sowieckiej przewagi nie miałaby strategicznego kręgosłupa, na którym potem zbudowano NATO i Wspólnotę Gospodarczą. Amerykanie “poszliby do domu”.
A jednak Stalin zatrzymał się na centralnym kierunku uderzenia, opóźnił o pół roku forsowanie Wisły, w konsekwencji utracił strategiczną przewagę czasu i dał Anglosasom szansę na wejście do Niemiec. Zwycięstwo w maju 1945 roku to nie było już to zwycięstwo, jakie sobie Stalin zaplanował i dlatego jakże zazdrosny o prestiż generalissimus pozwolił dowodzić paradą na Placu Czerwonym Żukowowi.
Pytanie. Czy zdobycie Polski i zniszczenie polskich elit warte było oddania Niemiec? Czemu Stalin nie zdecydował się latem 1944-go na polityczną komedię “współpracy” z AK, by potem “wrócić” do tematu? Tego nie dowiemy się nigdy, bo jest wątpliwe, czy ktoś na Kremlu pisał memoriały oceniające decyzje wojenne Wodza Ludzkości. A otwartej krytyki Stalina, jako wodza w Wojnie Ojczyźnianej, w nowej Rosji długo się nie doczekamy.
Czy możemy zatem postawić tezę, gorszącą zapewne dla wielu historycznych i politycznych “realistów”, iż Powstanie Warszawskie, w dwadzieścia cztery lata po Bitwie Warszawskiej, swoim wybuchem i heroiczną walką - przeciw obu agresorom - uratowało zachodnią Europę od sowieckiego podboju? Czy nie jest to niepoprawny, bezpodstawny “polonocentryzm”, kompleks małego i pokonanego narodu? Tak i nie.
Tak, jeżeli uważać, iż CELEM Powstania było ratowanie Europy. Celem była demonstracja żywotności niepodległej Polski. Nie, jeżeli patrzeć chłodno i krytycznie na decyzje polityczne - i ich militarne, i polityczne konsekwencje. Czynnik czasu i przestrzeni ma dla takiej analizy kolosalne znaczenie. Można policzyć wszak, ile kilometrów dzienne robiła w marszu Armia Czerwona, jak długi był opór jednostek Wermachtu latem 1944 roku i zimą 1945 roku. Jak długo trwały przygotowania do forsowania Odry, jaki był stan zapasów i transportu, etc., etc. Można chyba policzyć, gdzie byłby Front Białoruski w październiku ‘44, gdyby bez przeszkód sforsował Wisłę. Być może i tak, iż podobne kalkulacje robi gdzieś na świecie jakaś szkoła sztabu generalnego, bo współcześni generałowie uczą się na błędach, własnych i cudzych.
Nasza kalkulacja czasu, jaki Powstanie dało Zachodowi jest chyba uzasadniona precedensem historycznej analizy, skoro policzono, że Hitler mógł wygrać wojnę z Sowietami już w 1941, gdyby poszedł centralnym kierunkiem na Moskwę, a nie dzielił siły i pchał się na Leningrad i Ukrainę; a już jako pewnik zakłada się, że krótka wojna w Jugosławii kosztowała Wehrmacht cenne miesiące letnie na froncie wschodnim.
Tak, czy inaczej, ciekawy jest inny fakt. Powstanie Warszawskie w historiografii świata jako temat analiz, nie istnieje!

WMWojnarowicz