Na monachijskim deptaku dzieciństwo i świat nastolatków dzieli zaledwie kilka metrów. W godzinach popołudniowych sklepy z zabawkami w centrum handlowym na Karlsplatz biorą w posiadanie uczniowie podstawówek, a tabuny dziewczyn okupują sąsiednie domy mody. Wygląda na to, że wszystkie nastolatki gustują w obcisłych strojach, nawet jeśli nie zrzuciły jeszcze dziecięcych fałdek tłuszczu. Dziewczyny chodzą umalowane i na pierwszy rzut oka pasują jak ulał do syndromu Lolity.

Europa to nie kraj?

Naszkicowała go Amerykanka Carol Platt Liebau w swojej nowej książce “Prude: How the Sex-Obsessed Culture Damages Girls”. Jej tytuł można przetłumaczyć: “Jak społeczna obsesja na punkcie seksu niszczy dziewczęta”. W swojej książce politolożka oburza się na system wartości królujący wśród młodych kobiet. Zachęcane wątpliwymi wzorami do naśladowania, w rodzaju piosenkarki Britney Spears albo Lindsay Lohan, skupiają się wyłącznie na wyglądzie zewnętrznym. Rozwijanie inteligencji, kształtowanie charakteru mają znaczenie drugorzędne – najważniejsze jest dążenie do seksownego wyglądu. Czy naprawdę sytuacja jest już tak poważna, jak sądzi amerykański magazyn “Newsweek”, który w swoim tytułowym artykule “Girls gone wild” pyta, czy w USA nie rośnie dziś “pokolenie małych zdzir”?

Niepokój Liebau podziela co najmniej z 77 procent Amerykanów. W ankiecie “Newsweeka” wyznali, że Britney Spears, Paris Hilton i Lindsay Lohan “wywierają za duży wpływ na młode dziewczyny”. To przekonanie pasuje do tonu wielu publikacji krytykujących kolektywne ogłupienie rodaków. Również była dziennikarka “Washington Post”, Susan Jacoby w bestsellerze “The Age of American Unreason” (“Epoka amerykańskiego braku rozsądku”) kreśli alarmujący obraz poziomu wiedzy w swojej ojczyźnie. Według jednej z przeprowadzonych ankiet około 20 procent obywateli USA uważa, że Słońce krąży wokół Ziemi, a jedna czwarta nie wie, kiedy Krzysztof Kolumb odkrył Nowy Świat.

Od czasu klasycznej pracy Richarda Hofstadtera “Anti-Intellectualism in American Life” z 1963 roku narzekanie na luki w wiedzy Amerykanów nie jest niczym nowym. Całkiem nowym zjawiskiem jest jednak czerpanie radości z własnej niewiedzy, powszechne zwłaszcza wśród młodzieży. Doskonale pokazuje to film emitowany na YouTube, nakręcony w programie “American Idol”. Finalistka Kellie Pickler, zapytana, stolicą jakiego europejskiego kraju jest Budapeszt, uśmiecha się i odpowiada, że zawsze sądziła, iż Europa jest krajem. Czy odwaga przyznania się do własnej głupoty to czysto amerykański fenomen? http://www.youtube.com/watch?v=G2HtjYbeJdY

Wczesny koniec dzieciństwa

W Niemczech zadając trzynasto-, czternastoletnim dziewczynkom pytanie, co jest ważniejsze: atrakcyjny wygląd czy dobre oceny w szkole, trzeba niekiedy długo czekać na odpowiedź. – Zasadniczo oceny, ale wygląd jest także istotny – odpowiada dyplomatycznie 15-letnia mieszkanka Monachium. Jej rówieśniczka z Trewiru mówi: – Jeszcze nigdy się nad tym nie zastanawiałam – potem jednak dochodzi do wniosku, że wygląd jest ważniejszy. Podobne stanowisko prezentuje 14-letnia monachijka Hannah Arnu. Być może gdyby miała większe zmartwienia, jej myślenie byłoby inne, ale obecnie wiele uwagi poświęca trosce o wygląd zewnętrzny. Już dzień wcześniej zastanawia się, co włoży następnego dnia do szkoły. Maluje się od szóstej klasy. W porównaniu z rówieśniczkami jest zresztą  w tej dziedzinie trochę opóźniona, wiele dziewczynek sięga po kredkę i tusz do rzęs już w piątej klasie, czyli w wieku dziesięciu, jedenastu lat. – Zdarza mi się pójść do szkoły bez makijażu – przyznaje 15-letnia Paula Schneider z Monachium, ale wtedy pospiesznie nadrabia zaległości przed spotkaniem z przyjaciółkami w McDonalds czy wspólnymi zakupami.

Rosnącą przyjemność z sięgania po puzderko z cieniami do powiek rejestruje analiza zachowań konsumenckich młodzieży, przeprowadzona w 2007 roku. Wśród dziewcząt w wieku trzynastu, czternastu lat 23,2 procent wydaje swoje kieszonkowe na kosmetyki i środki do pielęgnacji ciała. Wśród ich męskich rówieśników odsetek ów wynosi tylko 3,7 procent. Podobnie przedstawia się sytuacja z ubraniami: to główny wydatek 27,2 procent dziewcząt i zaledwie 9 procent chłopców.

– Rzuca się w oczy wczesny koniec dzieciństwa. Dwunasto-, trzynastolatki coraz głębiej wkraczają w obszary zarezerwowane dotąd dla nieco starszych dziewcząt. Z jednej strony przyczyną tego zjawiska są informacje ściągane z internetu, z drugiej – coraz wcześniejsza dojrzałość płciowa.

Wykształcenie zamiast makijażu

Ale nawet jeśli biologiczny proces dojrzewania rozpoczyna się dziś wcześniej niż w poprzednim pokoleniu, niewiele dziewcząt – najwyżej 10 procent – interesuje się przede wszystkim płcią przeciwną, uważa Waltraud Cornelißen z Niemieckiego Instytutu ds. Młodzieży. – Nastolatki stosunkowo szybko zdają sobie sprawę, że tylko dzięki wykształceniu mogą coś w życiu osiągnąć. Wprawdzie w wielu kobiecych zawodach atrakcyjny wygląd odgrywa ważną rolę, ale dziewczęta wiedzą, że sama uroda to za mało. Dla dwunasto-piętnastoletnich uczennic oceny są ważniejsze niż dla ich chłopięcych rówieśników.

Tę opinię potwierdza najnowsze badanie magazynu”Brigitte”. Aby dowiedzieć się, co myślą młode kobiety, przepytano ponad 1000 respondentek z dwóch grup wiekowych: od 17 do 19 i od 27 do 29 lat. Okazało się, że nastolatki świadomie i konsekwentnie dążą do wyznaczonego celu. Za kwestię znacznie ważniejszą od wyglądu zewnętrznego uznały niezależność finansową. Przy czym odrzuciły zarówno model mężczyzny-żywiciela rodziny, jak i postawę uzależniającą poczucie własnej wartości od stojącego u ich boku partnera.

Również Andrea Herzog może potwierdzić troskę dziewcząt o własną przyszłość. Menedżerka specjalizująca się w planowaniu ścieżki kariery zawodowej organizuje w całych Niemczech “Girls Day”, który pozwala nastolatkom poznać problemy przyszłego życia zawodowego. – Uczestniczki są bardzo zaangażowane i wykazują ogromne zainteresowanie – twierdzi Herzog. Co jest przyczyną, że to nastawienie zmienia się gwałtownie w grupie wiekowej 13-17 lat? Najbardziej lapidarnie wyjaśniła to matka dziesięcioletniej dziewczynki: “To okres dojrzewania”.

15-letnia Dineo Zeil z Górnej Bawarii reaguje alergicznie słysząc taką opinię. – Nie wszystko da się wytłumaczyć dojrzewaniem – argumentuje. – Wiele zależy od kręgu przyjaciół.

W ciągu trzech ostatnich lat stawiane przez nią cele uległy znaczącemu przewartościowaniu. Kiedyś nawet dwie godziny dziennie poświęcała na makijaż i stroje, wiele razy wydzwaniała do swojej najlepszej przyjaciółki, a szkoły nie uważała za “bardzo ważną”. To się zmieniło. – O mojej przyszłości zadecydują dobre wyniki w nauce. Mój wygląd nie ma tu wielkiego znaczenia.

Laura Weißmüller