We wtorek, 5 kwietnia, w Centrum Kultury Jana Pawła II w Mississaudze odbyło się spotkanie informacyjne poświęcone umowie o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Kanadą. Gościem prowadzącym sesję informacyjną był Ludwik Klimkowski (Certified Financial Planner) - wiceprezes ZG KPK do spraw kanadyjskich z Ottawy. Organizatorem imprezy był Kongres Polonii Kanadyjskiej Okręg Mississauga.

Ludwik Klimkowski: Dobry wieczór Państwu. Jestem zdecydowanie przekonany, że jeśli ZUS, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Polsce, byłby w stanie wam odpowiadać na wasze pytania porządnie, to dzisiaj nikogo by tu nie było.
Niewielu z nas wie, że komórka rządowa kanadyjska, czyli Service Canada, ma większość dokumentów dot. wspólnej umowy już przygotowaną po polsku, jak też i po angielsku.
W związku z tym chciałbym, żebyście pamiętali, zanim wyjdziecie z tej sali dzisiaj, o jednej najważniejszej rzeczy. Urzędnik państwowy kanadyjski może być niedoinformowany, może nie wiedzieć, co ma wam dokładnie powiedzieć, ale u tych urzędników znajdziecie wszystkie dokumenty przetłumaczone na polski, które są wam potrzebne. To jest najważniejsza rzecz, którą dzisiaj powinniście zapamiętać. Jeśli ktoś potrzebuje trochę pomocy, to tę pomoc może sam sobie zapewnić poprzez sięgnięcie po dokumenty, które są już na polski przetłumaczone.
Następnie parę minut poświęcimy na przypomnienie tego, co wam się należy w Kanadzie, wszyscy mieszkamy tutaj, jesteśmy rezydentami Kanady, pracowaliśmy, pracujemy, przeszliśmy na emeryturę. I nie wiem, czy pamiętacie, że kanadyjskie świadczenia emerytalne dzielą się na dwie podstawowe kategorie.
Pierwszą podstawową kategorią jest  Old Age Security, czyli emerytura, którą się przyznaje komuś ze względu na to, że w Kanadzie mieszkał. Żeby tę emeryturę otrzymać, trzeba skończyć lat 65. Pierwszy czek dostaje się miesiąc po ukończeniu 65. roku życia, pod warunkiem,  że ktoś złożył podanie o przyznanie tego świadczenia. Jeśli się podania nie złoży, to się nic nie dostanie. Jeśli ktoś zapomni, spóźni się lub to zaniedba, to może winić tylko siebie. Oczywiście pamiętacie, że żeby to świadczenie otrzymać, trzeba w Kanadzie mieszkać przynajmniej 10 lat. Żeby dostać sumę maksymalną 524 dol. 23 centy - wspaniała emerytura, ta emerytura przysługuje tylko i wyłącznie temu, kto po ukończeniu 18. roku życia, przemieszkał w Kanadzie 40 lat.
Co się dzieje, jeśli ktoś mieszkał krócej niż 40 lat? Musiał mieszkać przynajmniej 10; więc jeśli mieszkał np. 20 lat albo 30 lat, to co mu się należy? Należy mu się proporcjonalnie stosunek do lat 40. Jeżeli mieszkał 20 lat, to dostanie połowę tej sumy, jeśli mieszkał 30 lat, to dostanie 3/4. Ten benefit jest wypłacany z ogólnego budżetu podatkowo-finansowego rządu Kanady, czyli innymi słowy, jeśli jedna z mam zajmowała się wychowaniem dzieci i nigdy nie pracowała, bo robiła najważniejszą pracę w życiu, wychowywanie dzieci, to niezależnie od tego, że nie pracowała, old age security się jej należy, trzeba złożyć wniosek i się dostanie.
Następna sprawa, która nas dotyczy. Co się dzieje, gdy np. ja pojadę wychowywać dzieci w Polsce, i  mnie nie ma. Czy ten benefit mi się należy? Jeśli ktoś przemieszkał w Kanadzie więcej niż 20 lat, to mimo tego, że go w Kanadzie nie ma, 524 dol. i 23 centy są wypłacane tak długo, jak długo ta osoba żyje.
Może nie mieszkać w ogóle w Kanadzie, do Kanady nigdy nie wrócić, ale zawsze musi wysłać income tax, musi złożyć podanie podatkowe, bo inaczej urząd podatkowy nie wie, czy wy wciąż żyjecie, czy nie, czy się podajecie za rezydentów w Kanadzie, czy też nie. W związku z tym nawet mieszkając w Polsce, w naszym przypadku, tego rodzaju podanie zawsze powinno się złożyć do 2 maja. Oczywiście sytuacja się robi bardziej skomplikowana w momencie, gdy ktoś przyjeżdża, wyjeżdża, raz jest, raz go nie ma. 6 miesięcy to jest ta data, po której traci się OHIP, po której prawo jazdy kanadyjskie staje się nieważne, różne rzeczy. Nie mówię tutaj o wszystkim, bo siedzielibyśmy tutaj do rana, ale przypominam o tych najważniejszych sprawach.
Co się dzieje, gdy ktoś z nas wciąż pieniądze odkładał np. na RRSP, na jakieś inwestycje albo dostał spadek i z tego spadku ma jakieś dochody? Old Age Security, przez to, że pochodzi z budżetu ogólnego, jest wypłacane tylko i wyłącznie osobom, które mają mniej niż 67.668 dol. dochodu rocznie. Co to znaczy? To znaczy, że możecie być multimilionerami, proszę bardzo, możecie mieć pałace na Florydzie, mieszkania w Warszawie, duży dom w Mississaudze i być bardzo zamożnymi, co nie zmienia faktu, że tu chodzi o dochód, który z tego czerpiecie co roku, a nie waszą majętność.
Pytanie jest takie: Co się dzieje  powyżej tej sumy - zabierają 15 centów od każdego dolara powyżej tej sumy. Gdzieś około 80 paru tysięcy dol. dochodu rocznie, czyli np. ma się emeryturę nauczycielską, dodatkowy dochód z pracy na pół etatu, plus ten benefit, może się nagle okazać, że jesteście za bogaci. I urząd podatkowy, który dokonuje co roku przeglądu waszego zeznania podatkowego, powie: przepraszamy bardzo, ale się pan/pani nie kwalifikuje.
Drugą częścią jest ta, która opiera się na waszych składkach na Canada Pension Plan. CPP to jest benefit, który sobie wypracowaliście sami. Z każdego czeku z pracy pobierano wam składki, do których się dorzucał wasz pracodawca, a jeśli pracowaliście dla siebie, trzeba było opłacić sobie tę składkę samemu.
Dzisiaj, używając formuły pracy, czyli powiedzmy 40 lat pracy zawodowej i dochodu, który się opiera dzisiaj na 47.200 dol., należałoby się wam w najlepszym przypadku 960 dol. miesięcznie.
Dlaczego o tym wspominam, bo jeżeli ktoś był w tak dobrej sytuacji, że zarabiał więcej niż 47 tys. ostatnio, to te składki nie przewyższają tego dochodu, czyli procent, który się oddaje na plan emerytalny kanadyjski, są pobierane tylko i wyłącznie do tego pułapu.
Oczywiście, nie będę tu wspominał o dodatkowej pomocy, jak np. Guaranteed Income Suplement albo Survivor i Disability, bo to wszystko dotyczy indywidualnych sytuacji, w państwa przypadku gdy ktoś jest wdową, ma małe dzieci, wychowuje je itd. Mamy dzisiaj za mało czasu, żeby o tym rozmawiać, bo chcielibyśmy czas poświęcić na sprawy związane z ZUS-em.
Pamiętajcie o jednym, my jesteśmy Kanadyjczykami, mieszkamy w Kanadzie, nam się należą kanadyjskie świadczenia socjalne. Umowa między Polską a Kanadą została podpisana dlaczego? Dlatego że wśród was jest sporo takich osób, które  pierwszych 10 lat OAS nie mają; przyjechały 5 czy 6 lat temu. Co się dzieje wtedy?
Umowę podpisano między oboma krajami po to, żeby w takim przypadku osoba mogła sobie z innego kraju te lata “pożyczyć”. Co mam na myśli?
Jeśli ktoś mieszkał w Polsce większość swego dorosłego życia i do Kanady przyjechał parę lat temu, to wiadomo, że nawet 10 lat nie ma, które są potrzebne, aby uzyskać jedną czwartą z tych 524 dol. W związku z tym, umowa została podpisana po to, żebyście wy mogli, używając formularzy Service Canada, “pożyczyć” lata polskie, żeby się kwalifikować na benefit kanadyjski, i odwrotnie, czyli mieszkając w Kanadzie, “pożyczacie” sobie lata, które są potrzebne, żeby dostać emeryturę polską.
Po co to jest? Pamiętajcie, że umowa nie służy temu, żeby dostać pełną emeryturę, tylko służy temu, żeby dostać przynajmniej cokolwiek, minimalną, tę najniższą, na którą tak czy siak byście się nie kwalifikowali. W związku z tym, możecie zapomnieć o 500 dol. miesięcznie, to niech będzie przynajmniej te 10 lat. Jeśli ktoś w sumie miałby 25 lat w Polsce i 5 w Kanadzie, to wciąż nie ma tych 10 lat, które są wymagane. Z tych 25 lat pożyczy sobie pięć, żeby się zakwalifikować na 10, nie pożyczy sobie 25, żeby mieć 35 i dostawać ponad 300, absolutnie, zapomnijcie o tym. Dlaczego? Dlatego że rząd i podatki są tak skonstruowane, żeby wam nie było za dobrze. Pamiętajcie, że podstawą tej umowy jest to, że przynajmniej coś macie. Przed zawarciem tej umowy, w przypadku bardzo wielu osób były takie przypadki, że ktoś akurat mieszkał w Polsce za mało, a przyjechał do Kanady jako osoba dorosła i znowuż był pod płotkiem, bo mu w Kanadzie za mało dali. I tu go bili po głowie, i tu też. Przynajmniej na podstawie tego coś się należy.
Pytanie, z którym się bardzo często spotykam: czy jak dostaję emeryturę z ZUS-u, z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z Łodzi, i potrącają mi od razu już 10 proc., zanim mi pieniądze wyślą, to czy ja muszę zgłaszać swoją emeryturę w Kanadzie i ją dopisywać do kanadyjskich podatków?
Odpowiedź jest bardzo jasna i nie podlega żadnej interpretacji. Jak długo jesteście rezydentami w jednej z kanadyjskich prowincji i przez urząd podatkowy jesteście uważani za kanadyjskiego podatnika, obojętnie skąd mielibyście dochody, wszystkie te dochody muszą być ujawnione w zeznaniu podatkowym. Słowem, zawsze. Oczywiście w związku z tym, że powoduje to bardzo wiele nieporozumień jeśli chodzi o kraje ze sobą współpracujące, to np. jedną z podstawowych rzeczy, która pomogła, to jest to, że Kanada z Polską podpisała umowę o niepodwójnym opodatkowaniu tego samego obywatela.
Wasz księgowy, obojętnie kto wam robi podatki, powinien wiedzieć o tym, że jest formularz w zeznaniu podatkowym, który zezwala na to, żebyście prosili urząd kanadyjski podatkowy o kredyt, nie zwrot pieniędzy, bo oni to rozumieją w taki bardzo szczegółowy sposób; jeśli wam Zakład Ubezpieczeń Społecznych zabrał 10, 17, ilekolwiek procent, to sam fakt, że składacie oświadczenie podatkowe i jest wypełniony formularz, pozwoli na odebranie części pieniędzy, a może i wszystkich.
Dlaczego mówię części albo wszystkich? Bo można prosić o kredyt w wysokości aż 2000 dol. Jaki jest przelicznik złotówki na kanadyjskie dolary? Czyli 2000 pomnożymy przez 2,7, to jest tyle, ile tu, w domu, możecie żądać kredytu od innych swoich podatków, żeby wam Urząd Skarbowy oddał. Jasne?
Nie bardzo. Jeszcze raz.
Składacie zeznanie podatkowe w Kanadzie, płacicie podatek od dochodów otrzymanych w Kanadzie, trzeba zapłacić podatek, albo podatek jest przedmiotem zwrotu, a nieszczęście jest takie, że jeszcze ZUS wam dołożył ten kolejny podatek. I się okazuje, że nie dość, że człowiek już w Polsce oddał pieniądze, to teraz większość z was dokładając tę polską emeryturę do kanadyjskiej, będziecie jeszcze raz podatek płacić.
W związku z tym, że podpisano tę umowę, będziecie mogli użyć tego formularza, który pozwoli wam pokazać urzędowi podatkowemu, że już żeście w Polsce podatek zapłacili.
I o tym mało kto pamięta.
Co to spowoduje? Spowoduje to to, że będziecie mieli szansę na to, żeby ten podatek odzyskać. Mówię tylko szansę, dlatego że oni to z premedytacją nazywają kredytem, a nie zwrotem. Kredytem dlaczego? Bo żeby kredyt dostać, trzeba mieć podatki do zapłacenia. Jeśli ktoś jest w sytuacji takiej, że podatków w ogóle nie płaci, bo ma za niskie dochody, to jak myślicie, ile zwrotu dostanie od urzędu podatkowego w Kanadzie?
Zero. Tak jest ten system skonstruowany i czy będziecie się do Ludwika Klimkowskiego z Ottawy uśmiechać, czy groźnie na niego patrzeć, nic to nie zmieni.
To, mam nadzieję, rozwiązuje pytanie dotyczące tego, czy jeśli dostaję emeryturę z ZUS-u, czy muszę ją wykazywać w kanadyjskich podatkach, czy nie.
Oczywiście, że tak. Co mi się stanie, jeśli urzędowi podatkowemu tego nie powiem? Zeznania podatkowe w Kanadzie są oparte na systemie honorowym, czyli urząd podatkowy wierzy, że to co mówi się urzędowi podatkowemu, jest zgodne z prawdą. Jeśli urzędowi podatkowemu nie powiecie o tych dochodach, to przez następne 6 lat będzie mieli bezsenne noce. Bo przez następne 6 lat urząd podatkowy ma prawo się do was zwrócić z prośbą o przekazanie informacji dot. waszych podatków z minionych 6 lat podatkowych.
W związku z tym co się dzieje. Jeśliby się złożyło tak, że za rok zadzwonią do was, przyślą list i powiedzą: pani Kowalska, pani nam mówi, że pani nie płaci żadnych podatków od ZUS-u, a nam właśnie ZUS przysłał informację, no ma pani PESEL, mamy pani Social Insurance Number, że pani nie zapłaciła podatków, więc bardzo prosimy, żeby pani przyszła do nas do urzędu podatkowego w Mississaudze i nam tę sytuację wytłumaczyła.
Co się dzieje, jeśli pani Kowalska przyjdzie i urzędnikowi powie: ja pana bardzo przepraszam, ale ja zapomniałam. Urzędnik powie: nie ma problemu, wystarczy, że mi pani odda wszystkie zaległe podatki plus interest za każdy rok, za który pani nie zapłaciła podatków, 7 proc. zazwyczaj, plus kara w wysokości przynajmniej do 100 proc. tego, co pani nie zapłaciła, a jak się pani nie będzie uśmiechać, to możemy zamknąć panią na 5 lat.
To, co wam teraz opowiadam, to są oczywiście bajki, wiecie dlaczego?
Dlatego że prawdopodobieństwo tego, że urzędnik będzie się zajmował 75 dol., które pani Kowalska dostała z ZUS-u, jest raczej mało prawdopodobne. Co nie zmienia faktu, że wy, kanadyjscy podatnicy, macie obowiązek honorowo, uczciwie pokazać wszystkie dochody ze wszystkich źródeł z jakiegokolwiek kraju. Duchem umowy polsko-kanadyjskiej jest to, że w momencie wejścia jej w życie 1 października 2010 r. obydwa kraje obiecują, że każdego z podatników będą traktować równo. Tzn. podatnik kanadyjski, mieszkający w Kanadzie, który się zgłasza o przyznanie przywilejów w Polsce, będzie traktowany równorzędnie z polskim podatnikiem, który mieszka w Polsce. To taka techniczna informacja.
Czego dotyczy ustawa, a czego nie dotyczy? Jak widzicie na załączonym obrazku, dotyczy w większości świadczeń socjalnych, które zazwyczaj ktoś w Kanadzie dostaje, z wyjątkiem bezrobocia, krótkoterminowych chorobowych zasiłków, takich rzeczy, które nie mają związku z długoterminową emeryturą. Natomiast umowa obowiązuje, tak samo wszystkich traktuje, jeśli chodzi o Canada Pension Plan, CPP, czyli system oparty na zamieszkaniu, tj. Old Age Security. Mówiłem przed chwilą, trzeba mieszkać w Kanadzie ileś lat, żeby Old Age Security dostać. Trzeba przemieszkać tyle i tyle, żeby dostać tyle i tyle.
Ja wam teraz nie powiem każdemu z osobna, ile wam się należy. Macie ścisłe informacje w Service Canada, możecie poprosić o formularz po polsku i bardzo zachęcam do tego, żeby się dowiedzieć już z wyprzedzeniem. Bo urzędnik państwowy jest od tego, żeby wam już dzisiaj powiedzieć, co wam się będzie należało za 5 lat. Do tego macie prawo, ja już nie mówię o tym, że Kongres was reprezentuje. Jeśli są sytuacje niejasne, sporne, czegoś nie rozumiecie, to po to są wasze organizacje polonijne, żeby były w stanie wam pomóc. W sumie wszyscy na sali powinniśmy sobie pomagać. Tak a propos, moja skromna osoba w żaden sposób nie jest związana z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, mimo tego że żyję w Ottawie, z rządem federalnym nie mam nic wspólnego. Dzisiaj jestem tutaj dla was do dyspozycji tylko po to, żeby się podzielić moim 20-letnim doświadczeniem i żeby wam powiedzieć coś, co być może umknęło. Czy mogę o czymś zapomnieć, coś pominąć? Oczywiście, że tak. Jestem tylko człowiekiem. (…)

Całe sprawozdanie pod poniższym linkiem

http://www.goniec.net/emerytury.html

Kanadyjski rząd rozpoczyna konsultacje w sprawie reformy systemu emerytalnego. Eksperci ostrzegają, że obecny system nie jest dostosowany do starzejącego się społeczeństwa, a Kanadyjczycy za mało oszczędzają.

Minister finansów Kanady Jim Flaherty rozpoczął konsultacje przed dokonaniem zmian w systemie. Jak podał na swoich stronach internetowych dziennik “The National Post”, Flaherty powiedział, że Kanada ma względnie silny system emerytalny, jednak rząd chce jego ulepszenia.
Flaherty wyjaśnił, że rząd chce przeprowadzić konsultacje przede wszystkim na temat kanadyjskiego “drugiego filaru”, czyli rządowego Canada Pension Plan (CPP). Chodzi m.in. o dodanie możliwości dobrowolnego oszczędzania w CPP oraz poszerzenie dostępu prywatnego sektora do zarządzania indywidualnymi oszczędnościami emerytalnymi.
Kanadyjski “pierwszy filar” to część emerytury w ramach Old Age Security (OAS), wypłacana co miesiąc Kanadyjczykom po 65. roku życia (wiek emerytalny jest taki sam dla kobiet i mężczyzn), nawet wówczas, gdy ktoś jeszcze pracuje lub nigdy nie pracował. Jest jednak kilka warunków, które trzeba spełnić poza wymaganym wiekiem - trzeba mieć obywatelstwo kanadyjskie lub prawo pobytu oraz mieszkać w Kanadzie w chwili akceptacji wniosku oraz mieć za sobą przynajmniej 10 lat pobytu na terenie Kanady po skończeniu 18. roku życia.
OAS jest dostępny także dla Kanadyjczyków mieszkających poza granicami kraju, ale pod warunkiem, że przemieszkali przynajmniej 20 lat w Kanadzie.
Drugi filar - jak kto chce
Kanadyjski “drugi filar” również jest rządowy. Istniejący od 1966 r. CPP (dla prowincji Quebec jest to odrębny Quebec Pension Plan) powstaje z comiesięcznych składek, wnoszonych przez pracodawców, pracowników oraz osoby samozatrudniające się. Dochody CPP są powiększane zyskami z zarządzania. Założenie jest takie, że wypływy z CPP mają odpowiadać około jednej czwartej zarobków będących podstawą obliczanych składek. Wypłaty rozpoczynają się na wniosek ubezpieczonego w zasadzie od 65. roku życia (w niektórych przypadkach mogą rozpocząć się po 60. roku życia, ale wówczas są mniejsze). Im później składa się wniosek o wypłatę, tym jest ona wyższa (rośnie co miesiąc o 0,5 proc. do 70. roku życia). Przed złożeniem wniosku można zwrócić się do CPP o przeprowadzenie symulacji, jaką wypłatę będzie się otrzymywać. Wypłaty z “drugiego filaru” zależą od czasu, przez jaki opłacano składki oraz ich wysokości.
Rozpoczęcie wypłat nie oznacza, że ubezpieczony nie może pracować. Nie może natomiast dopłacać już do CPP. Jak podaje Service Canada na swoich stronach internetowych, dwa lata temu średnia wypłata wynosiła niecałe 500 dolarów kanadyjskich miesięcznie. Maksymalna wypłata to obecnie 934 CAD. Wypłaty są indeksowane wskaźnikiem inflacji, a zmiany w razie potrzeby są przeprowadzane raz do roku. Minimalny poziom zarobków, od którego obliczane są składki to - rocznie - 3,5 tys. dolarów kanadyjskich. Średnia płaca w Kanadzie to obecnie ok. 41 tys. dolarów rocznie. Również dochody z CPP są opodatkowane.
Zgromadzone oszczędności są dziedziczone: mogą z nich korzystać małżonkowie (według kanadyjskiego prawa są nimi małżonkowie niezależnie od płci) oraz partnerzy ze stałych związków (common-law). Osoby z bardzo niskimi dochodami mogą również otrzymywać środki z Guaranteed Income Supplement. Istnieją ponadto specjalne emerytury dla weteranów wojennych.
Ponadto istnieją dodatkowe formy oszczędzania na emeryturę w kanadyjskim “trzecim filarze”. Są to fundusze emerytalne, na które składki wpłacają pracodawcy, a także oszczędności w ramach planów indywidualnych.
Istnieją specjalne regulacje dotyczące przyszłych wypłat z planów fundowanych przez pracodawcę, jeśli pracownik zmienił pracę przed przejściem na emeryturę. Jeżeli się już uzyskało prawo do przyszłych świadczeń, można pozostawić pieniądze w zarządzaniu w dotychczasowym funduszu lub przekazać pieniądze na specjalny rachunek indywidualny.
W ramach indywidualnych oszczędności emerytalnych od lat funkcjonują rejestrowane plany emerytalne - Registered Retirement Savings Plan, dostępne w bankach, kasach oszczędnościowych, funduszach inwestycyjnych i firmach ubezpieczeniowych. Umożliwiają one odliczenia podatkowe. Kanadyjskie prawo pozwala na wpłacanie na te plany nie tylko regularnie, można wpłacić cały limit do końca lutego roku następującego po roku podatkowym.
Od początku 2009 r. dostępny jest także odpowiednik polskich Indywidualnych Kont Emerytalnych. Tax Free Savings Account (TFSA) nie stanowi podstawy do odliczenia podatkowego, natomiast zyski z zainwestowanych pieniędzy (w certyfikaty oszczędnościowe, fundusze inwestycyjne, akcje i obligacje) nie są opodatkowane przy wypłacie. Również w przypadku TSFA datą graniczną wpłaty całej dostępnej kwoty za dany rok jest koniec lutego następnego roku. Jeśli w danym roku nie wykorzysta się limitu nieopodatkowanych inwestycji(5000 CAD), to w następnym roku można wykorzystać sumę oszczędności powiększoną o niewykorzystane środki.
Jednak, jak przypomniała “Montreal Gazette”, jedna trzecia pracujących Kanadyjczyków w wieku 24-65 lat nie ma indywidualnych oszczędności emerytalnych, a 61,5 proc. pracujących (czyli 11 mln osób) nie ma planu emerytalnego w miejscu zatrudnienia.
Choć Service Canada informuje na swoich stronach internetowych, że obejmujący prawie wszystkich Kanadyjczyków Canada Pension Plan jest - jak wykazują badania - wypłacalny przez najbliższe 75 lat, to jednak konsultacje w sprawie poprawek w systemie emerytalnym rząd zapowiedział przy okazji prezentacji budżetu. Podsumowujące spotkanie ministra finansów z ministrami finansów wszystkich prowincji ma odbyć się w maju tego roku - informowała kanadyjska prasa.
Konsultacje mają polegać nie tylko na spotkaniach z ekspertami czy publicznych dyskusjach. Kanadyjczycy będą mogli przekazywać swoje opinie on-line.
Dziennik “The National Post” przypominał, że raport ośrodka badawczego C.D.Howe Institute (współautorem raportu był poprzedni szef banku centralnego Kanady David Dodge) podkreślał, że Kanadyjczycy oszczędzają za mało, by po przejściu na emeryturę mieć dochody w wysokości przynajmniej 60-70 proc. dochodów uzyskiwanych podczas pracy. Aby mieć takie dochody, zwracał uwagę raport, Kanadyjczyk powinien co roku odkładać na emeryturę od 10 do 21 proc. zarobków brutto. Telewizja CBC przypomniała, że choć ok. 60 proc. rodzin posiada plan emerytalny - RRSP, to jednak nie wszystkie rodziny co roku dopłacają nowe pieniądze.
W lutym tego roku prasa informowała, że sondaż przeprowadzony przez agencję TNS Canadian Facts wskazywał, iż tylko 15 proc. Kanadyjczyków po 50. roku życia “bardzo ufa” obecnemu systemowi. Aż 46 proc. takiego zaufania nie ma. 47 proc. ankietowanych uważało, że system wymaga reform, 67 proc. - że obecny system nie jest dobrą odpowiedzią na emerytalne potrzeby Kanadyjczyków. Jednocześnie sondaż wykazał, że Kanadyjczycy nie ograniczają się do narzekania - 41 proc. ankietowanych zwiększało swoje oszczędności emerytalne.

Anna Lach

POROZUMIENIE ADMINISTRACYJNE

W SPRAWIE STOSOWANIA

UMOWY O ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNYM

MIĘDZY

RZECZĄPOSPOLITĄ POLSKĄ

A

KANADĄ

ZGODNIE z artykułem 19 ustęp 1 Umowy o zabezpieczeniu społecznym między

Rzecząpospolitą Polską a Kanadą, podpisanej w Warszawie, dnia 2 kwietnia 2008 roku,

władze właściwe:

w Rzeczypospolitej Polskiej - minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego;

w Kanadzie - minister lub ministrowie odpowiedzialni za stosowanie ustawodawstwa

Kanady

ustanowiły środki konieczne do stosowania Umowy i uzgodniły następujące postanowienia:

CZĘŚĆ I

POSTANOWIENIA OGÓLNE

Artykuł 1

Definicje

1. Dla celów niniejszego Porozumienia Administracyjnego pojęcie „Umowa” oznacza

Umowę o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Kanadą,

podpisaną w ………………………………………………….., dnia ……………………………………………

2. Wszelkie inne pojęcia mają znaczenie przypisane im w Umowie.

Artykuł 2

Instytucje łącznikowe i instytucje właściwe

1. W Kanadzie instytucjami łącznikowymi i instytucjami właściwymi odpowiedzialnymi za

stosowanie Umowy są:

(a) w odniesieniu do wszystkich spraw z wyjątkiem zastosowania artykułów od 6 do 9

Umowy i Części II niniejszego Porozumienia Administracyjnego, Sekcja Działalności

Międzynarodowej, Serwis Kanada, Departament Zasobów Ludzkich i Rozwoju

Umiejętności,

(b) w odniesieniu do zastosowania artykułów od 6 do 9 Umowy i Części II niniejszego

Porozumienia Administracyjnego, Dyrekcja Polityki Legislacyjnej, Urząd Podatkowy

Kanady.

2. W Rzeczypospolitej Polskiej instytucjami łącznikowymi odpowiedzialnymi za stosowanie

Umowy są:

(a) w zakresie stosowania ustawodawstwa dotyczącego ubezpieczeń społecznych, z

wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, Zakład Ubezpieczeń Społecznych,

Centrala w Warszawie,

(b) w zakresie stosowania ustawodawstwa dotyczącego ubezpieczenia społecznego

rolników, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Centrala w Warszawie,

(c) w zakresie stosowania artykułu 9 Umowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Centrala w

Warszawie.

3. W Rzeczypospolitej Polskiej instytucjami właściwymi odpowiedzialnymi za stosowanie

Umowy są:

(a) w zakresie stosowania ustawodawstwa dotyczącego ubezpieczeń społecznych, z

wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, Zakład Ubezpieczeń Społecznych,

(b) w zakresie stosowania ustawodawstwa dotyczącego ubezpieczenia społecznego

rolników, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Artykuł 3

Postanowienia dotyczące instytucji łącznikowych

1. Władza właściwa każdej ze Stron może wyznaczyć instytucje łącznikowe inne, niż te, o

których mowa w artykule 2. W takim przypadku zobowiązana jest powiadomić

niezwłocznie władzę właściwą drugiej Strony.

2. Instytucje łącznikowe, wyznaczone w artykule 2, uzgodnią procedury i formularze

niezbędne do realizacji Umowy i niniejszego Porozumienia Administracyjnego.

CZĘŚĆ II

POSTANOWIENIA OKREŚLAJĄCE STOSOWANE USTAWODAWSTWO

Artykuł 4

Zasady ogólne

1. W przypadkach, o których mowa w  artykułach od 6 (b) do 9 Umowy, instytucja

łącznikowa lub instytucja właściwa Strony, której ustawodawstwo ma zastosowanie, na

wniosek pracodawcy lub osoby pracującej na własny rachunek, wydaje zaświadczenie o

określonym terminie ważności potwierdzające, w odniesieniu do danej pracy, że

pracownik i jego pracodawca lub osoba pracująca na własny rachunek podlega temu

ustawodawstwu. Pracownik, jego pracodawca, osoba pracująca na własny rachunek i

instytucja łącznikowa lub instytucja właściwa drugiej Strony są upoważnione do

otrzymania kopii tego zaświadczenia.

2. Wniosek o zgodę, o której mowa w artykule 7 Umowy, powinien być złożony przed

końcem bieżącego okresu delegowania. W przypadku otrzymania wniosku o

przedłużenie okresu delegowania po dacie utraty ważności zaświadczenia instytucja

łącznikowa Strony, która otrzymała wniosek, sprawdza przyczyny opóźnienia i w razie

stwierdzenia, że opóźnienie jest uzasadnione, przesyła wniosek instytucji łącznikowej

drugiej Strony w celu uzyskania zgody.

3. W przypadku zatrudnienia w administracji państwowej, o którym mowa w artykule 8

ustęp 3 Umowy dany pracodawca przestrzega wszystkich wymagań nałożonych na

wszystkich innych pracodawców przez stosowane ustawodawstwo.

CZĘŚĆ III

POSTANOWIENIA DOTYCZĄCE ŚWIADCZEŃ

Artykuł 5

Rozpatrywanie wniosku

1. Jeżeli instytucja właściwa Strony otrzyma wniosek o świadczenie zgodnie z

ustawodawstwem drugiej Strony to niezwłocznie przekazuje ten wniosek instytucji

właściwej drugiej Strony, wskazując datę otrzymania wniosku.

2. Wraz z wnioskiem instytucja właściwa pierwszej Strony przekazuje również wszelkie

dostępne jej dokumenty, które mogą być niezbędne instytucji właściwej drugiej Strony

do ustalenia uprawnień wnioskodawcy do tego świadczenia.

3. Dane osobowe dotyczące osoby fizycznej zawarte we wniosku zostaną potwierdzone

przez instytucję właściwą pierwszej Strony, która potwierdza, że informacje zostały

oparte na dokumentach dowodowych; przesłanie tak potwierdzonego formularza zwalnia

instytucję właściwą z obowiązku przesłania dokumentów dowodowych. Rodzaj

informacji, których dotyczy niniejszy ustęp, zostanie uzgodniony przez instytucje

łącznikowe Stron.

4. Oprócz wniosku i dokumentacji, o których mowa w ustępach 1 i 2 instytucja właściwa

pierwszej Strony przesyła instytucji właściwej drugiej Strony formularz wykazujący w

szczególności okresy uznawane zgodnie z ustawodawstwem pierwszej Strony.

5. Instytucja właściwa drugiej Strony określa uprawnienia wnioskodawcy i zawiadamia

instytucję właściwą pierwszej Strony o swojej decyzji.

6. Instytucja właściwa Strony może odmówić przyjęcia wniosku o świadczenie zgodnie z

ustawodawstwem drugiej Strony, jeżeli ten wniosek nie zostanie zgłoszony na

uzgodnionym formularzu.

7. Instytucja właściwa Strony może odmówić przyjęcia lub przekazania informacji instytucji

właściwej drugiej Strony, jeżeli ta instytucja nie zwraca się o informacje lub nie dostarcza

ich na uzgodnionym formularzu.

Artykuł 6

Badania lekarskie

1. Instytucja właściwa Strony na wniosek instytucji właściwej drugiej Strony przekazuje jej,

w zakresie dozwolonym stosowanym przez nią ustawodawstwem, dostępne informacje i

dokumentację lekarską dotyczące niezdolności do pracy wnioskodawcy lub

świadczeniobiorcy.

2. Jeżeli instytucja właściwa Strony wymaga, aby wnioskodawca lub świadczeniobiorca,

mający miejsce zamieszkania na terytorium drugiej Strony, został poddany badaniu

lekarskiemu, instytucja właściwa tej drugiej Strony, na wniosek instytucji właściwej

pierwszej Strony podejmie działania w celu przeprowadzenia takiego badania, na koszt

instytucji właściwej, która wnosi o badanie lekarskie.

3. Po otrzymaniu szczegółowego rocznego zestawienia poniesionych kosztów, które jest

wydawane przed 31 grudnia każdego roku, instytucja właściwa pierwszej Strony, do 28

lutego następnego roku, zwraca instytucji właściwej drugiej Strony kwoty należne w

wyniku zastosowania postanowień ustępu 2.

4. Instytucja właściwa Strony może odmówić podjęcia działań w celu przeprowadzenia

dodatkowych badań lekarskich, jeżeli instytucja właściwa drugiej Strony nie przestrzega

postanowień ustępu 3.

CZĘŚĆ IV

POSTANOWIENIA RÓŻNE

Artykuł 7

Wymiana danych statystycznych

Instytucje łącznikowe lub instytucje właściwe Stron wymieniają co roku dane statystyczne

dotyczące płatności dokonanych przez nie na terytorium drugiej Strony. Te dane statystyczne

obejmują liczbę świadczeniobiorców i łączną kwotę wypłaconych świadczeń, według ich

rodzajów.

Artykuł 8

Wejście w życie

Niniejsze Porozumienie Administracyjne wchodzi w życie z dniem wejścia w życie Umowy i

pozostaje w mocy  przez ten sam okres.

Sporządzono w dwóch egzemplarzach w Warszawie, dnia 2 kwietnia 2008 r., w językach

polskim, angielskim i francuskim, przy czym każdy tekst ma jednakową moc.

Minister Pracy i Polityki Społecznej

Rzeczypospolitej Polskiej

W imieniu

Władz Właściwych Kanady

Jolanta Fedak      David Preston

http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/ibfa/countries/agreements/poland-a.shtml

Agreement on Social Security between Canada and the Republic of Poland

Part I - General Provisions
Part II - Provisions Determining the Legislation Applicable
Part III - Provisions Concerning Benefits

Chapter 1 - Totalizing
Chapter 2 - Benefits Payable under the Legislation of Canada
Chapter 3 - Benefits Payable under the Legislation of the Republic Of Poland
Chapter 4 - Funeral Grant and Death Benefit
Part IV - Administrative and Miscellaneous Provisions
Part V - Transitional and Final Provisions

Printable version in PDF format (407 kb, 16 pages). To download and print PDF files, you will need the free Adobe Acrobat Reader.

CANADA AND THE REPUBLIC OF POLAND

hereinafter referred to as “the Parties”,

RESOLVED to co-operate in the field of social security,

HAVE DECIDED to conclude an agreement for this purpose, and

HAVE AGREED AS FOLLOWS:

Top of page

Part I
General Provisions

Article 1
Definitions

For the purposes of this Agreement:

“legislation” means:
as regards the Republic of Poland, the laws and other regulations specified in Article 2(1)(a), and
as regards Canada, the laws and regulations specified in Article 2(1)(b);
“competent authority” means:
as regards the Republic of Poland, the Minister competent for social security issues, and
as regards Canada, the Minister or Ministers responsible for the application of the legislation of Canada;
“competent institution” means:
as regards the Republic of Poland, the institution which is competent for the application of the legislation, and
as regards Canada, the competent authority;
“creditable period” means:
as regards the Republic of Poland, a period used to acquire the right to a benefit under the legislation of the Republic of Poland which includes periods of contribution, equivalent periods and periods of non-contribution, and
as regards Canada, a period of contribution used to acquire the right to a benefit under the Canada Pension Plan, a period during which a disability pension is payable under that Plan or a period of residence used to acquire the right to a benefit under the Old Age Security Act;
“benefit” means any cash benefit for which provision is made in the legislation of each Party and includes any supplements or increases applicable to such a cash benefit;
“territory” means:
as regards the Republic of Poland, the territory of the Republic of Poland, and
as regards Canada, the territory of Canada.
Any term not defined in this Article has the meaning assigned to it in the applicable legislation of either Party.
Top of page

Article 2
Material Scope

This Agreement shall apply to the legislation concerning:

with respect to the Republic of Poland, to the following benefits under social insurance and social insurance for farmers:
old age, work disability and family pensions,
one-time indemnity payments and pensions awarded as a result of work accidents and occupational diseases, and
funeral grants;
with respect to Canada:
the Old Age Security Act and the regulations made thereunder, and
the Canada Pension Plan and the regulations made thereunder.

Subject to paragraph 3, this Agreement shall also apply to laws and regulations which amend, supplement, consolidate or supersede the legislation specified in paragraph 1.

This Agreement shall further apply to laws and regulations which extend the legislation of a Party to new categories of beneficiaries or to new benefits unless an objection on the part of that Party has been communicated to the other Party not later than three months following the entry into force of such laws and regulations.
Top of page

Article 3
Personal Scope

This Agreement shall apply to any person who is or who has been subject to the legislation of one or both Parties, as well as to other persons who derive rights from such a person.

Top of page

Article 4
Equality of Treatment

Any person described in Article 3 shall be subject to the obligations of the legislation of the other Party and shall be eligible for the benefits of that legislation and under the same conditions as citizens of the latter Party.

Top of page

Article 5
Export of Benefits

Unless otherwise provided in this Agreement, benefits payable under the legislation of a Party to any person described in Article 3, including benefits acquired by virtue of this Agreement, shall not be subject to any reduction, modification, suspension or cancellation by reason only of the fact that the person resides in the territory of the other Party.

With respect to the Republic of Poland, paragraph 1 shall not apply to benefits granted under special procedure or under exceptional circumstances.

Benefits payable under this Agreement to a person who is or who has been subject to the legislation of both Parties, or to a person who derives rights from such a person, shall be paid when that person, or a person who derives rights from such a person, resides in the territory of a third State, under the same conditions as its own citizens residing in the territory of a third State.
Top of page

Part II
Provisions Determining the Legislation Applicable

Article 6
General Rules

Subject to Articles 7 to 9:

An employed person who works in the territory of a Party shall, in respect of that work, be subject only to the legislation of that Party;

A self-employed person who resides in the territory of a Party and who works for his or her own account in the territory of the other Party or in the territories of both Parties shall, in respect of that work, be subject only to the legislation of the first Party.
Top of page

Article 7
Detachments

An employed person who is subject to the legislation of a Party and who works in the territory of the other Party for the same or related employer shall, in respect of that work, be subject only to the legislation of the first Party as though that work was performed in its territory. This period of detachment may not be maintained for more than 60 months without the consent of the competent authorities of both Parties.

Top of page

Article 8
Government Employment

Notwithstanding any provision of this Agreement, the provisions regarding social security of the Vienna Convention on Diplomatic Relations of 18 April 1961 and the Vienna Convention on Consular Relations of 24 April 1963 shall continue to apply.

A person engaged in government employment for a Party who is posted to work in the territory of the other Party shall, in respect of that employment, be subject only to the legislation of the first Party.

Except as provided in paragraphs 1 and 2, a person who resides in the territory of a Party and who is engaged therein in government employment for the other Party shall, in respect of that employment, be subject only to the legislation of the first Party.
Top of page

Article 9
Exceptions

The competent authorities of the Parties or institutions designated by these authorities may, by common agreement, modify the application of the provisions of Articles 6 to 8 with respect to any person or categories of persons.

Top of page

Article 10
Definition of Certain Periods of Residence
with Respect to the Legislation of Canada

For the purpose of calculating the amount of benefits under the Old Age Security Act:

if a person is subject to the Canada Pension Plan or to the comprehensive pension plan of a province of Canada during any period of presence or residence in the territory of the Republic of Poland, that period shall be considered as a period of residence in Canada for that person; it shall also be considered to be a period of residence in Canada for that person’s spouse or common-law partner and dependants who reside with him or her and who are not subject to the legislation of the Republic of Poland by reason of employment or self-employment;
if a person is subject to the legislation of the Republic of Poland during any period of presence or residence in the territory of Canada, that period shall not be considered as a period of residence in Canada for that person; it shall also not be considered as a period of residence in Canada for that person’s spouse or common-law partner and dependants who reside with him or her and who are not subject to the Canada Pension Plan or to the comprehensive pension plan of a province of Canada by reason of employment or self-employment.

In the application of paragraph 1:

a person shall be considered to be subject to the Canada Pension Plan or to the comprehensive pension plan of a province of Canada during a period of presence or residence in the territory of the Republic of Poland only if that person makes contributions pursuant to the plan concerned during that period by reason of employment or self-employment;
a person shall be considered to be subject to the legislation of the Republic of Poland during a period of presence or residence in the territory of Canada only if that person makes compulsory contributions pursuant to that legislation during that period by reason of employment or self-employment.
Top of page

Part III
Provisions Concerning Benefits

Chapter 1
Totalizing

Article 11
Periods Under the Legislation of Canada and the Republic of Poland

If a person is not eligible for a benefit because he or she has not accumulated sufficient creditable periods under the legislation of a Party, the eligibility of that person for that benefit shall be determined by totalizing these periods and those specified in paragraphs 2 through 4, provided that the periods do not overlap.

For the purpose of determining eligibility:

for a benefit under the Old Age Security Act of Canada, a creditable period under the legislation of the Republic of Poland shall be considered as a period of residence in Canada;
for a benefit under the Canada Pension Plan, a calendar year including at least 3 months which are creditable periods under the legislation of the Republic of Poland shall be considered as a year which is creditable under the Canada Pension Plan.

For the purpose of determining eligibility for an old age pension under the legislation of the Republic of Poland:

a calendar year which is a creditable period under the Canada Pension Plan shall be considered as 12 months which are creditable under the legislation of the Republic of Poland;
a month which is a creditable period under the Old Age Security Act of Canada and which is not part of a creditable period under the Canada Pension Plan shall be considered as a month which is creditable under the legislation of the Republic of Poland.

For the purpose of determining eligibility for a benefit other than an old age pension under the legislation of the Republic of Poland, a calendar year which is a creditable period under the Canada Pension Plan shall be considered as 12 months which are creditable under the legislation of the Republic of Poland.
Top of page

Article 12
Periods Under the Legislation of a Third State

If a person is not eligible for a benefit on the basis of the creditable periods under the legislation of the Parties, totalized as provided in Article 11, the eligibility of that person for that benefit shall be determined by totalizing these periods and creditable periods completed under the legislation of a third State with which both Parties are bound by social security instruments which provide for the totalizing of periods.

Top of page

Article 13
Minimum Period to be Totalized

Notwithstanding any other provision of this Agreement, if the total duration of the creditable periods accumulated by a person under the legislation of a Party is less than one year and if, taking into account only those periods, no right to a benefit exists under the legislation of that Party, the competent institution of that Party shall not be required to pay a benefit to that person in respect of those periods by virtue of this Agreement.

Notwithstanding paragraph 1, these creditable periods shall, however, be taken into consideration by the competent institution of the other Party to determine eligibility for a benefit of that Party through the application of Chapter 1.
Top of page

Chapter 2
Benefits Payable under the Legislation of Canada

Article 14
Benefits Under the Old Age Security Act

If a person is eligible for a pension or allowance under the Old Age Security Act solely through the application of the totalizing provisions of Chapter 1, the competent institution of Canada shall calculate the amount of the pension or allowance payable to that person in conformity with the provisions of that Act governing the payment of a partial pension or allowance, exclusively on the basis of the periods of residence in Canada which may be considered under that Act.

Paragraph 1 shall also apply to a person outside the territory of Canada who would be eligible for a full pension in the territory of Canada but who has not resided in Canada for the minimum period required by the Old Age Security Act for the payment of a pension outside the territory of Canada.

Notwithstanding any other provision of this Agreement:

an Old Age Security pension shall be paid to a person who is outside the territory of Canada only if that person’s periods of residence, when totalized as provided in Chapter 1, are at least equal to the minimum period of residence in Canada required by the Old Age Security Act for the payment of a pension outside the territory of Canada;
an allowance and a guaranteed income supplement shall be paid to a person who is outside the territory of Canada only to the extent permitted by the Old Age Security Act.
Top of page

Article 15
Benefits under the Canada Pension Plan

If a person is eligible for a benefit solely through the application of the totalizing provisions of Chapter 1, the competent institution of Canada shall calculate the amount of benefit payable to that person in the following manner:

the earnings-related portion of the benefit shall be determined in conformity with the provisions of the Canada Pension Plan, exclusively on the basis of the pensionable earnings under that Plan;

the flat-rate portion of the benefit shall be determined by multiplying:

the amount of the flat-rate portion of the benefit determined in conformity with the provisions of the Canada Pension Plan
by
the fraction which represents the ratio of the periods of contributions to the Canada Pension Plan in relation to the minimum qualifying period required under that Plan to establish eligibility for that benefit, but in no case shall that fraction exceed the value of one.
Top of page

Chapter 3
Benefits Payable under the Legislation of the Republic Of Poland

Article 16
Old Age, Disability and Survivor’s Pensions

If entitlement to an old age, disability or survivor’s pension exists under the legislation of the Republic of Poland, the old age, disability or survivor’s pension shall be calculated exclusively in accordance with the provisions of the legislation of the Republic of Poland, unless the amount of the old age, disability or survivor’s pension calculated in the manner described in paragraph 2 is more favourable.

If entitlement to an old age, disability or survivor’s pension is established solely through the application of the totalizing provisions of Chapter 1, the competent institution of the Republic of Poland:

shall calculate the theoretical amount of the benefit which would be paid if the totalized creditable periods accumulated under the legislation of the Republic of Poland and under the legislation of Canada are accumulated under the legislation of the Republic of Poland alone;
on the basis of the theoretical amount calculated in accordance with sub-paragraph (a), shall determine the actual amount of the benefit by applying the ratio of the length of the creditable periods accumulated under the legislation of the Republic of Poland to the total creditable periods accumulated under the legislation of the Republic of Poland and under the legislation of Canada.

For purposes of calculating the base amount of the benefit, only earnings under the legislation of the Republic of Poland and contributions paid under that legislation shall be taken into account.

Where the legislation of the Republic of Poland requires for entitlement to an old age, disability or survivor’s pension that a person be insured at the time of the contingency, this requirement shall be deemed to be fulfilled for the purpose of establishing entitlement if the person:

has at least one year of contributions under the Canada Pension Plan during a period of two calendar years ending with the calendar year in which the contingency occurs; or
is in receipt of a disability or a retirement pension under the Canada Pension Plan in the calendar month in which the contingency occurs.
Top of page

Article 17
Entitlement to Benefits for Work Accidents and Occupational Diseases

Entitlement to benefits for work accidents and occupational diseases shall be determined in accordance with the legislation applicable at the time of the work accident or at the time of the emergence of the occupational disease.

Where the legislation of the Republic of Poland requires that the occupational disease be first diagnosed in the territory of the Republic of Poland, this requirement shall also be fulfilled if the disease is first diagnosed in the territory of Canada.

If a person’s occupational disease reoccurs or worsens while that person is residing in the territory of Canada and subject to the legislation of Canada, the competent institution of the Republic of Poland will readjust the amount of the benefit in accordance with the legislation of the Republic of Poland, provided the type of work performed in the territory of Canada did not contribute to the worsening or reoccurrence of the disease.
Top of page

Chapter 4
Funeral Grant and Death Benefit

Article 18
Determining Eligibility for a Funeral Grant or a Death Benefit

Eligibility for a funeral grant or a death benefit shall be determined by the competent institution of a Party under the applicable legislation of that Party.

Top of page

Part IV
Administrative and Miscellaneous Provisions

Article 19
Administrative Arrangement

The competent authorities shall conclude an administrative arrangement which establishes the measures necessary for the application of this Agreement.

The liaison agencies of each Party shall be designated in that arrangement.
Top of page

Article 20
Exchange of Information and Mutual Assistance

The competent authorities, liaison agencies and competent institutions responsible for the application of this Agreement:

shall, to the extent permitted by the legislation which they administer, communicate to each other any information necessary for the application of that legislation;
shall lend their good offices and furnish assistance to one another for the purpose of determining eligibility for, or the amount of, any benefit under this Agreement, or under the legislation to which this Agreement applies, as if the matter involved the application of their own legislation;
shall communicate to each other, as soon as possible, all information about the measures taken by them for the application of this Agreement or about changes in their legislation in so far as these changes affect the application of this Agreement.

The assistance referred to in sub-paragraph 1(b), shall be provided free of charge, subject to any provision for the reimbursement of certain types of expenses contained in an administrative arrangement concluded pursuant to Article 19.
Top of page

Article 21
Protection of Personal Information

Unless disclosure is required under the laws of a Party, any information about a person which is transmitted in accordance with this Agreement to that Party by the other Party is confidential and shall be used only for purposes of implementing this Agreement and the legislation to which this Agreement applies.

The transmission of personal information under paragraph 1 shall be in accordance with the laws of the sending Party regulating the protection of personal information. Any subsequent use of such information by the receiving Party, including its transmission, storage or destruction, shall be governed by the laws of that Party for the protection of personal information.
Top of page

Article 22
Exemption or Reduction of Fees

Exemptions from or reduction of legal, consular and administrative fees, for which provision is made in the legislation of a Party in connection with the issuing of any certificate or document required to be produced for the application of that legislation shall be extended to certificates or documents required to be produced for the application of the legislation of the other Party.

Any document of an official nature required to be produced for the application of this Agreement shall be exempt from any authentication by diplomatic or consular authorities.
Top of page

Article 23
Language of Communication

For the application of this Agreement, the competent authorities, liaison agencies and competent institutions of the Parties may communicate directly with one another in any official language of either Party.

Any claim which is made to a competent authority, liaison agency or competent institution of a Party with respect to the application of this Agreement shall be dealt with even if written in an official language of the other Party.
Top of page

Article 24
Submitting Claims, Notices and Appeals

Claims, notices and appeals concerning eligibility for, or the amount of, a benefit under the legislation of a Party which should, for the purposes of that legislation, have been presented within a prescribed period to a competent authority, liaison agency or competent institution of that Party, but which are presented within the same period to a competent authority, liaison agency or competent institution of the other Party, shall be treated as if they had been presented to the competent authority, liaison agency or competent institution of the first Party. The date of presentation of claims, notices and appeals to the competent authority, liaison agency or competent institution of the other Party shall be deemed to be the date of their presentation to the competent authority, liaison agency or competent institution of the first Party.

Subject to the second sentence of this paragraph, a claim for benefit under the legislation of a Party made after the date of entry into force of this Agreement shall be deemed to be a claim for the corresponding benefit under the legislation of the other Party, provided that the applicant at the time of application:

requests that it be considered an application for a benefit under the legislation of the other Party, or
provides information indicating that creditable periods have been completed under the legislation of the other Party.
The preceding sentence shall not apply if the applicant requests that his or her claim to the benefit under the legislation of the other Party be delayed.
In any case to which paragraph 1 or 2 applies, the competent authority, liaison agency or competent institution to which the claim, notice or appeal has been submitted shall transmit it without delay to the competent authority, liaison agency or competent institution of the other Party.
Top of page

Article 25
Payment of Benefits

Subject to paragraph 3 of Article 5, the competent institutions of the Republic of Poland shall pay benefits under this Agreement to a beneficiary resident in Canada or a third State in the currency of Canada or in any other freely convertible currency.

The competent institution of Canada shall pay benefits under this Agreement in the currency of Canada or in any other freely convertible currency.

The competent institutions of the Parties shall pay benefits under this Agreement directly to beneficiaries without any deduction for their administrative expenses.
Top of page

Article 26
Resolution of Disputes

The competent authorities shall resolve any disputes which arise regarding the interpretation or application of this Agreement.

Top of page

Article 27
Understandings with a Province of Canada

The relevant authority of the Republic of Poland and a province of Canada may conclude understandings concerning any social security matter within provincial jurisdiction in Canada in so far as those understandings are not inconsistent with the provisions of this Agreement.

Top of page

Part V
Transitional and Final Provisions

Article 28
Transitional Provisions

Any creditable period completed before the date of entry into force of this Agreement shall be taken into account for the purpose of determining the right to a benefit under this Agreement and its amount.

No provision of this Agreement shall confer any right to receive payment of a benefit for a period before the date of entry into force of this Agreement.

Subject to paragraph 2, a benefit, other than a lump sum payment, shall be payable under this Agreement in respect of events which happened before the date of entry into force of this Agreement.
Top of page

Article 29
Duration and Termination

This Agreement shall remain in force for an unlimited period of time. It may be terminated at any time by either Party giving 12 months’ notice in writing to the other Party.

In the event of the termination of this Agreement, any right acquired by a person in accordance with its provisions shall be maintained and the competent authorities shall agree on the regulation of any rights then in course of acquisition by virtue of those provisions.
Top of page

Article 30
Entry into Force

This Agreement shall enter into force on the first day of the fourth month following the month in which the Parties have exchanged written notifications that they have complied with all requirements for the entry into force of this Agreement. The date of the exchange of the written notifications shall be the date of the last notice.

IN WITNESS WHEREOF, the undersigned, being duly authorized thereto by their respective Governments, have signed this Agreement.

DONE in duplicate at Warsaw, this 2nd day April 2008, in the English, French and Polish languages, each text being equally authentic.

FOR CANADA
David Preston

FOR THE REPUBLIC OF POLAND
Jolante Fedak

Emerytura
Wiadomości ogólne
Wprowadzona z dniem 1 stycznia 1999 r. reforma systemu ubezpieczeń społecznych różnicuje zasady ustalania prawa do emerytury oraz jej wysokości w zależności od wieku ubezpieczonych. Zasady nabywania prawa do świadczeń emerytalno-rentowych określa ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Tekst jednolity: Dz.U.z 2004 r. nr 39,poz. 353 z późn. zm.)

Odrębne zasady przewidziane są dla dwóch grup wiekowych:

osób urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r.,
osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.
Emerytura w wieku powszechnie obowiązującym dla urodzonych przed 1 stycznia 1949 r.
Emerytury wcześniejsze dla osób urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. i dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.
Wcześniejsza emerytura dla osób pozostających ostatnio w ubezpieczeniu pracowniczym
Wcześniejsza emerytura dla osób uprawnionych do renty wypadkowej lub z tytułu choroby zawodowej
Wcześniejsza emerytura dla osób zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Warunki do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze
Emerytury pomostowe
Wcześniejsza emerytura dla nauczycieli objętych Kartą Nauczyciela
Pierwsza możliwość uzyskania wcześniejszej emerytury
Druga możliwość uzyskania wcześniejszej emerytury
Szczególna możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę
Wcześniejsza emerytura dla nauczyciela akademickiego
Wcześniejsza emerytura górnicza
Emerytura w wieku obniżonym z tytułu wykonywania pracy górniczej
Wcześniejsza emerytura kolejowa
Emerytura bez względu na wiek dla osób opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki
Emerytura z urzędu
Emerytura według nowych zasad z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (I filar) i okresowa emerytura kapitałowa z otwartego funduszu emerytalnego (II filar) - dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r.
Emerytura według nowych zasad z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Okresowa emerytura kapitałowa z otwartego funduszu emerytalnego
Wysokość emerytury na zasadach dotychczasowych
Wysokość i podstawa wymiaru
Kwota bazowa
Najniższa emerytura
Wysokość emerytury na nowych zasadach i okresowej emerytury kapitałowej
Wysokość emerytury pomostowej
Wysokość emerytury mieszanej

Renty
Renty z tytułu niezdolności do pracy
Wiadomości ogólne
Pojęcie niezdolności do pracy
Staż uprawniający do renty
Rodzaje rent
Renta szkoleniowa
Wysokość renty
Orzekanie o niezdolności do pracy
Wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy
Najniższe renty
Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Rodzaje świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych
Pojęcie wypadku przy pracy
Protokół powypadkowy
Karta wypadku
Pojęcie choroby zawodowej
Jednorazowe odszkodowanie
Kwoty jednorazowych odszkodowań
Zasady ustalania wysokości rent z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych
Renta rodzinna wypadkowa
Zmniejszanie lub zawieszanie świadczeń wypadkowych
Renta rodzinna
Wiadomości ogólne
Uprawnieni do renty rodzinnej
Wysokość renty rodzinnej
Najniższa renta
Renta socjalna
Wiadomości ogólne
Uprawnieni do renty socjalnej
Wysokość renty socjalnej
Zawieszenie prawa do renty socjalnej

Okresy uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu wysokości tych świadczeń
Okresy uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury i renty i obliczaniu wysokości tych świadczeń
Wiadomości ogólne
Okresy ubezpieczeniowe osób opłacających składki na własne ubezpieczenie
Okresy składkowe i wymagana dokumentacja
Okresy nieskładkowe i wymagana dokumentacja
Okresy uzupełniające

Podstawa wymiaru świadczeń
Podstawa wymiaru świadczeń
Okres, z którego ustala się podstawę wymiaru świadczeń
Podstawa wymiaru dla osób, które pobierały zasiłek przedemerytalny
Składniki wynagrodzenia (przychodu) uwzględniane w podstawie wymiaru świadczeń
Podstawa wymiaru emerytury i renty dla osób zatrudnionych za granicą
Mechanizm obliczania podstawy wymiaru świadczeń
Przeciętne wynagrodzenie w latach 1950-2006

Postępowanie w sprawie przyznania świadczeń
Postępowanie w sprawie przyznania świadczeń

Postępowanie odwoławcze
Postępowanie odwoławcze

Waloryzacja emerytur i rent
Waloryzacja emerytur i rent
Wiadomości ogólne
Kwoty najniższych świadczeń

Kapitał początkowy
Kapitał początkowy
Kapitał początkowy
Od czego zależy kwota kapitału początkowego
Sposób obliczania kapitału początkowego
Waloryzacja kapitału początkowego
Dokumenty potrzebne do ustalenia kapitału początkowego
Okresy składkowe i nieskładkowe oraz ich dokumentowanie
Okresy nieuwzględniane przy ustalaniu kapitału początkowego
Zasady ustalania podstawy wymiaru
Ustalanie kapitału początkowego osobom ze statusem repatrianta
Ustalanie kapitału początkowego sędziom i prokuratorom
Ustalanie kapitału początkowego żołnierzom i funkcjonariuszom
Kompetencje ZUS w związku z ustalaniem kapitału początkowego
Ustalanie kapitału początkowego osobom posiadającym okresy ubezpieczenia w krajach UE/EOG i w Szwajcarii
Dokumenty konieczne w celu ustalenia kapitału początkowego
Gdzie należy przekazać wniosek o ustalenie kapitału początkowego
Okresy ubezpieczenia na terenie Niemiec
Kapitał początkowy dla osób mieszkających w innych krajach niż kraje EU/EOG, Szwajcaria lub kraje b. Jugosławii
Przeliczenie kapitału początkowego
Kto mógł przejąć dokumenty zlikwidowanych zakładów pracy

Orzekanie o niezdolności do pracy
Orzekanie o niezdolności do pracy
Organy orzekające o niezdolności do pracy
Ocena niezdolności do pracy
Nadzór nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy
Podstawa prawna
Informacja dla lekarzy orzekających o czasowej niezdolności do pracy

Zmniejszanie lub zawieszanie świadczeń pracujących emerytów i rencistów
Zmniejszanie lub zawieszanie świadczeń pracujących emerytów i rencistów

Dodatki i świadczenia przysługujące do świadczeń emerytalno-rentowych
Dodatki i świadczenia przysługujące do świadczeń emerytalno-rentowych
dodatek pielęgnacyjny
dodatek kombatancki
dodatek za tajne nauczanie
świadczenie pieniężne dla byłych żołnierzy górników
świadczenie pieniężne dla osób deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR
świadczenie pieniężne dla osób będących cywilnymi niewidomymi ofiarami działań wojennych, które nie wchodząc w skład formacji wojskowych, zmilitaryzowanych służb państwowych lub formacji zbrojnych ruchu oporu, doznały naruszenia sprawności organizmu powodującego całkowitą niezdolność do pracy, poprzez utratę wzroku w wyniku działań wojennych w okresie wojny 1939-1945 lub też eksplozji niewypałów lub niewybuchów pozostałych po wojnie 1939-1945, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
dodatek kompensacyjny
ryczałt energetyczny
dodatek dla sierot zupełnych

Rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej ZUS
Prewencja rentowa
Podstawa prawna
Rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej ZUS
Tryb kierowania na rehabilitację leczniczą
Współpraca z ośrodkami rehabilitacyjnymi
Inne działania prewencyjne
Prewencja wypadkowa
Podstawa prawna
Działania z zakresu prewencji wypadkowej
Świadczenia rzeczowe
Podstawa prawna
“Prewencja i rehabilitacja” - kwartalnik ZUS

Koordynacja w zakresie orzecznictwa lekarskiego
Postępowanie orzeczniczo-lekarskie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych w sprawach podlegających koordynacji wspólnotowej

Koordynacja w zakresie emerytur i rent
Emerytury i renty podlegające koordynacji wspólnotowej
Koordynacja wspólnotowa w zakresie emerytur i rent - wprowadzenie
Podstawowe przepisy prawne w zakresie emerytur i rent podlegających koordynacji wspólnotowej
Państwa członkowskie, w których obowiązują przepisy prawne o koordynacji wspólnotowej
Osoby, których dotyczą przepisy prawne o koordynacji wspólnotowej w zakresie emerytur i rent
Podstawowe zasady koordynacji wspólnotowej w zakresie emerytur i rent
Ustalanie uprawnień oraz obliczanie wysokości emerytur i rent podlegających koordynacji wspólnotowej
Pobieranie przez rencistę ZUS emerytur i rent zagranicznych
Wpływ przychodów osiąganych z tytułu działalności wykonywanej za granicą w państwach członkowskich na prawo i wysokość emerytury lub renty pobieranej z ZUS
Przekazywanie (transfer) emerytur i rent przysługujących osobom zamieszkałym w państwach członkowskich
Postępowanie prowadzone przez ZUS w sprawach emerytur i rent podlegających koordynacji wspólnotowej
Do której jednostki organizacyjnej ZUS należy złożyć wniosek o emeryturę lub rentę?
Jakie dokumenty należy dołączyć do wniosku o emeryturę lub rentę?
PODSTAWA WYMIARU EMERYTUR I RENT DLA OSÓB POSIADAJĄCYCH POLSKIE I ZAGRANICZNE OKRESY UBEZPIECZENIA

Koordynacja emerytur i rent w umowach bilateralnych o zabezpieczeniu społecznym
Polsko-bułgarska Umowa o zabezpieczeniu społecznym z 2005 r.
Informacja na temat postanowień polsko-macedońskiej umowy o zabezpieczeniu społecznym z 2006 roku w zakresie świadczeń emerytalno-rentowych realizowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Stosowanie Umowy z USA o zabezpieczeniu społecznym w zakresie emerytur i rent ustalanych przez ZUS
Stosowanie Umowy z Kanadą o zabezpieczeniu społecznym w zakresie emerytur i rent ustalanych przez ZUS

Koordynacja w zakresie pieniężnych świadczeń chorobowych
Koordynacja pieniężnych świadczeń w razie choroby i macierzyństwa
Co to jest koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego?
Kto jest objęty koordynacją systemów zabezpieczenia społecznego?
W jakich krajach można korzystać z zasad koordynacji?
Zakres świadczeń w razie choroby i macierzyństwa objętych koordynacją
Podstawowe zasady koordynacji
Zasady wypłaty świadczeń pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa określone przepisami unijnymi
Tryb ubiegania się o świadczenia pieniężne w państwie zamieszkania (pobytu)
Eksport świadczeń pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa
Zasiłek pogrzebowy

Świadczenia przedemerytalne
Świadczenia przedemerytalne
Uwagi wstępne
Warunki wymagane do przyznania świadczenia przedemerytalnego
Wysokość świadczenia przedemerytalnego
Postępowanie w sprawie świadczenia przedemerytalnego
Ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego oraz jego wypłata
Ustanie prawa do świadczenia i zasiłku przedemerytalnego
Zawieszenie prawa do świadczenia i zasiłku przedemerytalnego
Zbieg prawa do świadczeń
Zawieszanie prawa do świadczenia i zasiłku przedemerytalnego oraz zmniejszanie ich wysokości z uwagi na osiąganie przychodu
Obowiązki uprawnionego osiągającego przychody i płatnika składek

Redakcja: Departament Rent Zagranicznych, Departament Orzecznictwa Lekarskiego, Departament Prewencji i Rehabilitacji, Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych, Departament Świadczeń Emerytalno-Rentowych

STOSOWANIE UMOWY Z KANADĄ O ZABEZPIECZENIU SPOŁECZNYM W ZAKRESIE EMERYTUR I RENT USTALANYCH PRZEZ ZUS
Postanowienia Umowy między Polską a Kanadą o zabezpieczeniu społecznym z 2008r. dotyczące świadczeń emerytalno-rentowych realizowanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Od 1 października 2009 r. obowiązuje Umowa o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Kanadą, podpisana w Warszawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. (Dz.U. z 2009 r. nr 133, poz. 1095), zwana dalej „Umową” oraz Porozumienie Administracyjne w sprawie stosowania tej umowy podpisane w tym samym dniu (Dz.U. z 2009 r., nr 133 poz. 1097). Teksty Umowy oraz Porozumienia Administracyjnego dostępne są w bazie umów międzynarodowych w serwisie internetowym Ministerstwa Spraw Zagranicznych (www.msz.gov.pl).

Polsko-kanadyjska Umowa z 2008 r. ma zastosowanie przy ustalaniu uprawnień, obliczaniu wysokości oraz wypłacie świadczeń emerytalno-rentowych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odniesieniu do:

osób posiadających okresy ubezpieczenia przebyte na podstawie polskich przepisów prawnych oraz okresy ubezpieczenia lub zamieszkania przebyte zgodnie z ustawodawstwem Kanady, niezależnie od miejsca zamieszkania tych osób,
oraz

osób zamieszkałych na terytorium Kanady, posiadających okresy ubezpieczenia (okresy składkowe, nieskładkowe) przebyte wyłącznie w Polsce,
a także osób pozostałych przy życiu po śmierci ww. ubezpieczonych (renty rodzinne, zasiłki pogrzebowe).

OSOBY OBJĘTE POSTANOWIENIAMI UMOWY
Umowa dotyczy uprawnień każdej osoby, która podlega lub podlegała ustawodawstwu jednego lub każdego z państw (Polski i Kanady), jak również innych osób, których prawa pochodzą od takiej osoby (np. członków rodziny).

Umowa obejmuje swym zakresem stosowania, w szczególności:

osoby, które są lub były ubezpieczone w obu państwach (Polsce i Kanadzie), bez względu na miejsce zamieszkania takich osób (osoby zamieszkałe w Polsce, w Kanadzie albo poza terytorium tych państw, np. w Argentynie),
osoby, które są lub były ubezpieczone w jednym z tych państw, a zamieszkują w drugim państwie (np. osoba, która pracowała w Polsce, a obecnie mieszka w Kanadzie),
osoby wywodzące swoje prawa pochodne od ww. osób (np. członkowie rodziny ubiegający się o rentę rodzinną po pracowniku, który podlegał ubezpieczeniom społecznym w Polsce i w Kanadzie).
Umowa dotyczy osób zamieszkałych w Polsce, Kanadzie oraz w innych krajach. Miejsce zamieszkania poza Polską i Kanadą nie stanowi przeszkody w stosowaniu Umowy np. w zakresie sumowania okresów dla celów ustalenia emerytury w którymś z tych państw. Umowa nie daje natomiast podstaw do transferu przyznanych świadczeń emerytalno-rentowych do miejsca zamieszkania w państwie trzecim, czyli poza terytorium Polski i Kanady.

Przykład
Wniosek o emeryturę do ZUS zgłosił pan Nowak zamieszkały w Polsce, który posiada okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w Kanadzie. W jego przypadku przy ustalaniu emerytury na podstawie okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie ma zastosowanie polsko-kanadyjska Umowa o zabezpieczeniu społecznym.

Przykład
Wniosek o emeryturę do ZUS zgłosił pan Kowalski zamieszkały w Argentynie, który posiada okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w Kanadzie. W jego przypadku przy ustalaniu emerytury na podstawie okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie ma zastosowanie polsko-kanadyjska Umowa o zabezpieczeniu społecznym, bowiem fakt zamieszkiwania przez zainteresowanego w Argentynie nie stanowi przeszkody do zastosowania postanowień Umowy. Jeżeli emerytura z ZUS zostanie zainteresowanemu przyznana, będzie ona wypłacana na rachunek bankowy zainteresowanego w Polsce albo do rąk osoby upoważnionej do odbioru świadczeń zamieszkałej w Polsce.

Umowa ma zastosowanie bez względu na obywatelstwo osób zainteresowanych. Mogą z niej korzystać obywatele polscy, kanadyjscy oraz osoby nieposiadające obywatelstwa żadnego z tych państw.

Przykład
Wniosek o emeryturę do ZUS zgłosiła pani Kwiatkowska, będąca obywatelką polską, posiadająca okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w Kanadzie. W jej przypadku przy ustalaniu emerytury na podstawie okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie ma zastosowanie polsko-kanadyjska Umowa o zabezpieczeniu społecznym.

Przykład
Wniosek o emeryturę do ZUS zgłosiła pani Lopez, będąca obywatelką hiszpańską, posiadająca okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w Kanadzie. W jej przypadku, przy ustalaniu emerytury z ZUS na podstawie okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie , również znajdzie zastosowanie polsko-kanadyjska Umowa o zabezpieczeniu społecznym, ponieważ nieposiadanie przez zainteresowaną obywatelstwa polskiego, ani kanadyjskiego nie stanowi przeszkody w zastosowaniu postanowień tej Umowy.

JAKICH ŚWIADCZEŃ DOTYCZY UMOWA Z KANADĄ
Umowa dotyczy, po Stronie Polskiej, świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych, udzielanych w ramach:

powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, administrowanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS);
systemu ubezpieczenia społecznego rolników, administrowanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS).
Zakresem przedmiotowym Umowy objęte są następujące świadczenia pieniężne z ubezpieczeń społecznych realizowane przez ZUS:

emerytury,
renty z tytułu niezdolności do pracy,
renty rodzinne,
jednorazowe odszkodowania z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
renty z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
zasiłki pogrzebowe.
Poza zakresem przedmiotowym Umowy pozostają świadczenia takie jak:

krótkoterminowe świadczenia udzielane w ramach systemu ubezpieczeń społecznych: świadczenia pieniężne z tytułu choroby i macierzyństwa (w tym zasiłki chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze) oraz krótkoterminowe świadczenia pieniężne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (w tym zasiłki chorobowe z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych),
świadczenia opieki zdrowotnej,
świadczenia z tytułu bezrobocia,
świadczenia rodzinne,
świadczenia przysługujące z zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy tzw. służb mundurowych, w tym funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz żołnierzy zawodowych,
uposażenia sędziów i prokuratorów w stanie spoczynku,
świadczenia na rzecz ofiar wojny lub jej skutków (np. renty inwalidów wojennych i wojskowych, świadczenia kombatanckie),
świadczenia z pomocy społecznej,
emerytury pomostowe,
świadczenia przedemerytalne,
renty socjalne,
nauczycielskie świadczenia kompensacyjne.
Po Stronie kanadyjskiej Umowa ma zastosowanie do świadczeń przysługujących na podstawie:

Ustawy Zabezpieczenia Emerytalnego oraz ustanowionych zgodnie z nią przepisów prawnych (system oparty na zamieszkaniu),
Planu Emerytalno-Rentowego Kanady oraz ustanowionych zgodnie z nim przepisów prawnych (system oparty na ubezpieczeniu).
Dotyczy to świadczeń kanadyjskich takich jak:

emerytura z tytułu okresów zamieszkania (Old Age Security),
emerytura z tytułu zakończenia zatrudnienia (Retirement pension),
świadczenia dla osób pozostałych przy życiu (Survivors benefit),
świadczenie z tytułu śmierci (Death benefit),
renta z tytułu niezdolności do pracy (Disability benefit),
świadczenia dla dzieci zmarłego bądź dla dzieci inwalidy (Surviving Child or Disabled Contributor’s Child benefit).
Umowa nie ma zastosowania do Planu Emerytalno-Rentowego Prowincji Quebec (który obowiązuje w prowincji Quebec w miejsce Planu Emerytalno-Rentowego Kanady). Osoby objęte w Kanadzie wyłącznie tym Planem będą mogły skorzystać z postanowień Umowy po wejściu w życie stosownego porozumienia między władzami Polski oraz Prowincji Quebec.

ZASADY KOORDYNACJI ŚWIADCZEŃ EMERYTALNO-RENTOWYCH
Z umowy wynikają następujące zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń emerytalno-rentowych:

ZASADA RÓWNEGO TRAKTOWANIA
Zgodnie z tą zasadą, osoby objęte zakresem podmiotowym Umowy, podlegają zobowiązaniom ustawodawstwa drugiej Strony i są uprawnione do świadczeń przewidywanych przez to ustawodawstwo na takich samych warunkach, jak obywatele drugiej Strony.

Osoba która pracowała w Polsce i w Kanadzie – bez względu na jej obywatelstwo - ubiegająca się o emeryturę lub rentę w Kanadzie powinna być traktowana przez instytucję kanadyjską rozpatrującą wniosek o świadczenia, tak samo jak obywatele Kanady.

ZASADA UWZGLĘDNIANIA (SUMOWANIA) OKRESÓW
Zgodnie z Umową, w przypadku, gdy osoba nie posiada prawa do świadczenia, ponieważ nie zgromadziła wystarczającej liczby okresów uznawanych zgodnie z ustawodawstwem Strony, uprawnienie tej osoby do takiego świadczenia jest ustalane przez sumowanie tych okresów z okresami przebytymi zgodnie z ustawodawstwem drugiego państwa, pod warunkiem, że okresy te się nie pokrywają. Pod pojęciem „okresów uznawanych” zgodnie z Umową należy rozumieć okresy ubezpieczenia (okresy składkowe i nieskładkowe) w Polsce oraz okresy ubezpieczenia lub zamieszkania w Kanadzie.

Jeżeli zatem danej osobie brakuje okresów ubezpieczenia w Polsce (okresów składkowych i nieskładkowych) do uzyskania prawa do emerytury lub renty, uwzględnieniu przez ZUS podlegają także okresy uznawane (okresy ubezpieczenia i zamieszkania) przebyte zgodnie z ustawodawstwem kanadyjskim, o ile nie pokrywają się z okresami polskimi.

Jeżeli osoba ubiegająca się o emeryturę lub rentę z ZUS nie posiada okresów ubezpieczenia w Polsce wystarczających do uzyskania emerytury lub renty, ZUS uwzględni przy ustalaniu tej emerytury lub renty również okresy uznawane przebyte w Kanadzie, jeżeli uwzględnienie tych okresów umożliwi przyznanie prawa do świadczenia w Polsce.

ZASADA ZACHOWANIA PRAW NABYTYCH I TRANSFERU ŚWIADCZEŃ
Zgodnie z zasadą zachowania praw nabytych, świadczenia przysługujące zgodnie z ustawodawstwem jednego państwa – Strony umowy nie podlegają zmniejszeniu, zmianie, zawieszeniu lub wstrzymaniu wyłącznie z uwagi na fakt, że dana osoba ma miejsce zamieszkania na terytorium drugiego państwa - Strony umowy.

Emerytury i renty z ZUS nie mogą być zatem zmniejszane, czy też zawieszane z tego względu, że osoba zainteresowana ma miejsce zamieszkania na terytorium Kanady, a ponadto podlegają, na wniosek tej osoby, transferowi do jej miejsca zamieszkania. Transfer świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS odbywa się na wniosek osoby zainteresowanej – na konto bankowe w Kanadzie.

Omawiana zasada nie ma zastosowania do polskich świadczeń przyznawanych w szczególnym trybie lub w drodze wyjątku, których udzielanie lub wypłata mogą podlegać ograniczeniu do terytorium Polski. Świadczenia te wypłacane są tylko na terytorium Polski.

USTALANIE EMERYTUR I RENT Z ZUS Z ZASTOSOWANIEM UMOWY
Umowa zawiera postanowienia modyfikujące sposób ustalania świadczeń emerytalno-rentowych, wynikający z ustawodawstwa polskiego oraz kanadyjskiego. Dotyczy to również emerytur i rent ustalanych przez ZUS.

W odniesieniu do osób posiadających okresy ubezpieczenia w Polsce i Kanadzie, emerytury i renty ustalane są w każdym z tych państw na podstawie przepisów krajowych obowiązujących w danym państwie, z uwzględnieniem postanowień Umowy.

W świetle postanowień Umowy, zainteresowany posiadający okresy ubezpieczenia w Polsce i w Kanadzie może uzyskać prawo do emerytury lub renty z obydwu tych państw, o ile spełni warunki wymagane do nabycia uprawnień do świadczeń przewidziane w ustawodawstwie krajowym każdego z ww. państw.

Instytucja ubezpieczeniowa każdego z państw ustala emerytury i renty przysługujące na podstawie stosowanych przepisów prawnych oraz wypłaca je osobom uprawnionym.

Informacje na temat warunków nabycia prawa do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy i renty rodzinnej można uzyskać w serwisie ZUS na stronie http://www.zus.pl/default.asp?p=4&id=4.

Informacje na temat warunków nabycia prawa do świadczeń na podstawie kanadyjskich przepisów prawnych można uzyskać na stronie http://www.servicecanada.gc.ca/ .

Informacje na temat zastosowania umowy polsko-kanadyjskiej o zabezpieczeniu społecznym przy ustalaniu świadczeń przysługujących z systemu kanadyjskiego można znaleźć na stronie instytucji kanadyjskiej Service Canada: http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/poland-i.shtml lub http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/pdf/poland-i.pdf (plik pdf).

Uwzględnianie okresów uznawanych dla celów przyznania świadczeń z ZUS

Ustalanie emerytur i rent przez ZUS z zastosowaniem Umowy odbywa się z zastosowaniem zasady uwzględniania okresów uznawanych przebytych w obu państwach, zgodnie z którą, jeżeli ustawodawstwo polskie lub kanadyjskie uzależnia nabycie prawa do emerytury lub renty od posiadania okresów ubezpieczenia lub zamieszkania, uwzględnieniu podlegają, o ile to konieczne, wszystkie okresy uznawane przebyte w obu państwach, jeśli okresy te nie pokrywają się w czasie.

Umowa definiuje okresy uznawane w następujący sposób:

w odniesieniu do Polski - okresami uznawanymi są okresy uwzględniane przy ustalaniu prawa do świadczenia zgodnie z ustawodawstwem polskim, które obejmują okresy składkowe, okresy równorzędne oraz okresy nieskładkowe;
w odniesieniu do Kanady – okresami uznawanymi są:
okres składkowy dla celów uzyskania prawa do świadczenia zgodnie z Planem Emerytalno-Rentowym Kanady (Canada Pension Plan) oraz okres, podczas którego wypłacana jest renta z tytułu niezdolności do pracy zgodnie z tym Planem,
okres zamieszkiwania zastosowany celem uzyskania prawa do świadczenia zgodnie z Ustawą Zabezpieczenia Emerytalnego (Old Age Security Act).
Jeżeli zatem posiadany przez osobę ubiegającą się o emeryturę lub rentę z ZUS okres ubezpieczenia w Polsce (składkowy, nieskładkowy) jest niewystarczający do nabycia prawa do polskiego świadczenia, wówczas uwzględnieniu podlegają również okresy uznawane przebyte zgodnie z ustawodawstwem kanadyjskim.

Żeby stwierdzić, czy polski okres ubezpieczenia (uznawany) jest wystarczający do nabycia prawa do polskiej emerytury lub renty, czy też nie jest wystarczający - należy wziąć pod uwagę polskie okresy składkowe i nieskładkowe (cały polski staż emerytalno-rentowy), przy czym należy pamiętać, że przy ustalaniu prawa do emerytury i renty z ZUS oraz obliczaniu ich wysokości okresy nieskładkowe uwzględnia się w wymiarze nieprzekraczającym jednej trzeciej udowodnionych polskich okresów składkowych. Dopiero, gdy okaże się, że łączny staż w Polsce (łączny wymiar okresów składkowych i nieskładkowych) jest krótszy niż wymagany, stosowana jest zasada sumowania okresów polskich i kanadyjskich.

Przykład
Wniosek o emeryturę zgłosiła do ZUS Pani Szymańska urodzona przed 1949 r. Posiada ona następujący staż w Polsce:
- okresy składkowe wynoszące 9 lat,
- okresy nieskładkowe wynoszące 5 lat (studia wyższe).
Ponadto, posiada okresy uznawane (ubezpieczenia) w Kanadzie wynoszące 10 lat.
Polskie okresy nieskładkowe podlegają, zgodnie z krajowymi przepisami obowiązującymi w Polsce, ograniczeniu do 1/3 udowodnionych polskich okresów składkowych. W tym przypadku dopuszczalne jest więc przyjęcie maksymalnie 3 lat okresów nieskładkowych (1/3 x 9 = 3).
Zainteresowana posiada zatem w Polsce łączny staż wynoszący 12 lat (w tym okresy nieskładkowe po ograniczeniu do 1/3 okresów składkowych) oraz okresy ubezpieczenia w Kanadzie wynoszące 10 lat.
W przypadku zainteresowanej urodzonej przed 1.01.1949 r. nabywa ona prawo do emerytury z tzw. dotychczasowego systemu, uzależniającego prawo do świadczenia od udowodnienia minimalnej długości okresów składkowych i nieskładkowych. W przypadku kobiety urodzonej przed 1.01.1949 r. minimalny staż uprawniający do emerytury z ZUS nieobjętej gwarancją wypłaty minimalnego świadczenia wynosi 15 lat, a jeśli chodzi o emeryturę objętą gwarancją wypłaty minimalnego świadczenia – 20 lat (emerytura powszechna). Dla uzyskania emerytury powszechnej z ZUS konieczne jest także osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego, wynoszącego w przypadku kobiet 60 lat.
Polskie okresy ubezpieczenia przebyte przez zainteresowaną wynoszą 12 lat i nie są wystarczające do nabycia przez nią prawa do polskiej emerytury, bowiem - jako osoba urodzona przed 1949 r. - powinna ona udowodnić okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące co najmniej 15 lat.
Uwzględnienie kanadyjskich okresów ubezpieczenia pozwoli zainteresowanej spełnić warunek posiadania wymaganej długości okresów, przewidziany w polskiej ustawie emerytalnej, bowiem łączna długość jej okresów ubezpieczenia w Polsce i Kanadzie wynosi 22 lata.

Przykład
Wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy zgłosił do ZUS 45-letni mężczyzna, który legitymuje się okresami ubezpieczenia w Polsce wynoszącymi 10 lat oraz okresami ubezpieczenia przebytymi ostatnio w Kanadzie wynoszącymi 15 lat. Dla nabycia przez niego prawa do renty konieczne jest posiadanie co najmniej 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego przypadającego w ciągu ostatniego 10-lecia przed zgłoszeniem wniosku lub datą powstania niezdolności do pracy. Zainteresowany ma co prawda 5-letni okres ubezpieczenia w Polsce, ale nie przypada on w ostatnim dziesięcioleciu. Na podstawie Umowy uwzględnione zostaną jednak kanadyjskie okresy ubezpieczenia (15 lat) – przebyte ostatnio przed datą zgłoszenia wniosku, co pozwoli zainteresowamu spełnić omawiany warunek.

Przykład
Wniosek o emeryturę zgłosiła do ZUS Pani Kwiatkowska urodzona przed 1949 r. Posiada ona następujący staż w Polsce:
- okresy składkowe wynoszące 22 lata,
- okresy nieskładkowe wynoszące 5 lat (studia wyższe),
- okresy uznawane w Kanadzie wynoszące 7 lat.
W tym przypadku, zainteresowana posiada w Polsce okresy składkowe i nieskładkowe wystarczające do nabycia prawa do emerytury, a w konsekwencji nie ma potrzeby sumowania polskich i kanadyjskich okresów dla celów przyznania prawa do tego świadczenia w Polsce.

Należy zauważyć, że po stronie polskiej zasada uwzględniania okresów uznawanych ma zastosowanie tylko do świadczeń, do których prawo uzależnione jest od przebycia określonej długości okresów ubezpieczenia (składkowych i nieskładkowych). Dotyczy to emerytur nabywanych w tzw. dotychczasowym systemie, przewidzianym dla ubezpieczonych urodzonych przed 1.01.1949 r. (i niektórych osób ur. po 31.12.1948 r. a przed 1.01.1969 r., którym przysługują emerytury w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny wynoszący w przypadku kobiet co najmniej 60 lat a w przypadku mężczyzn co najmniej 65 lat) oraz w odniesieniu do rent z tytułu niezdolności do pracy, jak również rent rodzinnych ustalanych na podstawie ww. świadczeń.

W odniesieniu do ubezpieczonych nabywających prawo do emerytury w tzw. nowym systemie, przewidzianym dla osób ur. po 31.12.1948 r. polskie przepisy nie przewidują jako warunku nabycia prawa do emerytury przebycia określonej długości okresów ubezpieczenia (składkowych i nieskładkowych). W związku z tym, przy ustalaniu prawa do tego typu emerytury nie znajduje zastosowania zasada uwzględniania okresów uznawanych przebytych w Polsce i w Kanadzie.

Uwzględnianie okresów uznawanych przebytych w państwie “trzecim”

Zgodnie z Umową, w sytuacji, gdy na podstawie zsumowanych okresów uznawanych zgodnie z ustawodawstwem obu Stron, osoba nie jest uprawniona do świadczenia, prawo takiej osoby do świadczenia jest ustalane poprzez sumowanie tych okresów oraz okresów uznawanych, przebytych zgodnie z ustawodawstwem państwa „trzeciego”, z którym każda ze Stron związana jest instrumentami zabezpieczenia społecznego przewidującymi sumowanie okresów.

Oznacza to, że w przypadku, gdy uwzględnienie dla celów przyznania prawa do świadczenia z ZUS okresów uznawanych przebytych zgodnie z przepisami polskimi i okresów przebytych zgodnie z ustawodawstwem kanadyjskim nie pozwala na przyznanie prawa do świadczenia, należy uwzględnić także okresy ubezpieczenia tej osoby przebyte w państwie, z którym zarówno Polska, jak i Kanada związane są przepisami umowy międzynarodowej o zabezpieczeniu społecznym przewidującymi uwzględnianie (sumowanie) okresów dla celów ustalania świadczeń emerytalno-rentowych. Chodzi tu zarówno o przepisy unijne dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jak i o bilateralne umowy międzynarodowe zawierane z poszczególnymi państwami.

Według stanu na dzień 1.10.2009 r. dotyczy to następujących państw trzecich:

Austria, Belgia, Chorwacja, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Islandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Norwegia, Portugalia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy, USA.

Osoby, które posiadają okresy ubezpieczenia lub zamieszkania w ww. państwach mogą mieć uwzględnione te okresy dla celów przyznania emerytury lub renty przez ZUS, jeżeli okresy uznawane przebyte w Polsce i Kandzie łącznie są niewystarczające do nabycia prawa do emerytury lub renty z ZUS.

Aktualne informacje na temat umów o zabezpieczeniu społecznym zawieranych przez Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami a realizowanych przez ZUS można znaleźć w serwisie http://www.zus.pl/, natomiast wykaz państw, z którymi Kanada zawarła umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym można znaleźć na stronie instytucji kanadyjskiej Service Canada http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/ibfa/summarytoc.shtml.

Przykład
Wniosek o emeryturę zgłosiła do ZUS Pani Kowalska urodzona przed 1949 r., posiadająca okresy ubezpieczenia w Polsce wynoszące 10 lat, okresy ubezpieczenia w Kanadzie wynoszące 4 lata i okresy ubezpieczenia we Francji wynoszące 10 lat. Polskie okresy ubezpieczenia nie są wystarczające do nabycia przez nią prawa do emerytury z ZUS, bowiem - jako osoba urodzona przed 1949 r. - powinna ona udowodnić okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące co najmniej 15 lat.
W takim przypadku ZUS uwzględnia dla celów przyznania prawa do emerytury także kanadyjskie okresy uznawane. Uwzględnienie kanadyjskich okresów nie pozwala jednak spełnić powyższego warunku, ponieważ łączny staż emerytalny przebyty w Polsce i w Kanadzie wynosi 14 lat.
Na mocy Umowy polsko-kanadyjskiej ZUS uwzględni również okresy ubezpieczenia zainteresowanej we Francji, bowiem:
- Kanadę łączy z Francją umowa międzynarodowa o zabezpieczeniu społecznym
oraz
- Polskę łączą z Francją, jako z państwem członkowskim UE, rozporządzenia unijne z zakresu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Po uwzględnieniu okresów polskich, kanadyjskich i francuskich zainteresowana spełnia warunek posiadania wymaganej długości okresów, przewidziany w polskiej ustawie emerytalnej do uzyskania emerytury, bowiem łączna długość jej okresów ubezpieczenia wynosi 24 lata.

Informacje na temat państw, z którymi Polskę łączą umowy o zabezpieczeniu społecznym można uzyskać w serwisie http://www.zus.pl/, a teksty poszczególnych umów znaleźć w serwisie polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych: http://www.msz.gov.pl/.

Z kolei informacje na temat państw, z którymi Kanadę łączą umowy o zabezpieczeniu społecznym można uzyskać w serwisie http://www.servicecanada.gc.ca/.

Obliczanie emerytur i rent z ZUS z zastosowaniem umowy

Emerytura lub renta z ZUS ustalona z uwzględnieniem łączonych okresów uznawanych przebytych w Polsce i Kanadzie albo łączonych okresów uznawanych przebytych w Polsce, w Kanadzie i w państwie trzecim, z którym Polskę i Kanadę łączą instrumenty zabezpieczenia społecznego przewidujące sumowanie okresów (jeżeli łączny wymiar okresów polskich i kanadyjskich jest nie wystarczający do nabycia prawa do świadczenia) obliczana jest na podstawie Umowy dwuetapowo:

najpierw ZUS oblicza teoretyczną (pełną) kwotę polskiego świadczenia, jaka przysługiwałaby zainteresowanemu, gdyby wszystkie polskie i kanadyjskie albo wszystkie polskie, kanadyjskie i przebyte w państwie trzecim okresy uznawane zostały przebyte w Polsce,
następnie oblicza się rzeczywistą (częściową) kwotę polskiego świadczenia w oparciu o proporcję okresów przebytych na podstawie polskich przepisów prawnych do sumy wszystkich okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie albo przebytych w Polsce, w Kanadzie i w państwie trzecim (tzw. świadczenie proporcjonalne).
Rzeczywista (częściowa, proporcjonalna) kwota świadczenia stanowi kwotę emerytury lub renty należnej osobie zainteresowanej.

Przykład
Do nabycia prawa do emerytury z ZUS przez Panią Nowak urodzoną przed 1949 r. konieczne było uwzględnienie okresów ubezpieczenia w Kanadzie. Zainteresowana legitymuje się okresami ubezpieczenia w Polsce wynoszącymi 10 lat oraz w Kanadzie wynoszącymi 14 lat.
Wysokość emerytury obliczana jest w takim przypadku dwuetapowo:

najpierw oblicza się teoretyczną (pełną) kwotę emerytury, czyli kwotę emerytury jaka przysługiwałaby zainteresowanej z tytułu okresu wynoszącego 24 lata,
następnie oblicza się rzeczywistą (częściową) kwotę świadczenia, w oparciu o proporcję okresów ubezpieczenia przebytych przez zainteresowaną w Polsce (10 lat) do sumy wszystkich okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie (24 lata);
Zakładając, że teoretyczna kwota emerytury ustalonej zainteresowanej wyniosłaby 2400 zł, kwota rzeczywista (częściowa) emerytury wyniosłaby:
2400 zł x 10 lat/24 lata = 1000 zł
Zainteresowanej zostanie ustalona polska emerytura częściowa w wysokości 1000 zł.
W omawianym przypadku również instytucja kanadyjska obowiązana jest do ustalenia emerytury zgodnie z przepisami obowiązującymi w Kanadzie, z uwzględnieniem regulacji zawartych w Umowie.

Przykład
Zainteresowanej, posiadającej 15-letni okres ubezpieczenia w Polsce i 10-letni okres ubezpieczenia w Kanadzie, przysługuje, po uwzględnieniu okresów kanadyjskich, prawo do emerytury w obniżonym wieku na podstawie art. 184 polskiej ustawy emerytalnej. W związku z tym, że wiek emerytalny uprawniający do tej emerytury (55 lat) zainteresowana osiągnęła w 2009 r., wysokość tej emerytury obliczana jest jako suma:
- 80% emerytury obliczonej na tzw. starych zasadach – ta część uzależniona jest od długości okresów składkowych i nieskładkowych, kwoty bazowej i podstawy wymiaru emerytury,
- 20% emerytury obliczonej na tzw. nowych zasadach – ta część nie zależy od długości okresów składkowych i nieskładkowych, lecz od kwoty środków zgromadzonych na koncie emerytalnym w ZUS i kapitału początkowego oraz wskaźnika średniego dalszego trwania życia.
W omawianym przypadku, w związku z koniecznością uwzględnienia okresów kanadyjskich do przyznania prawa do emerytury, wysokość emerytury obliczana jest następująco:

najpierw należy obliczyć teoretyczną (pełną) kwotę emerytury stanowiącej sumę kwot 80% emerytury obliczonej na tzw. starych zasadach oraz 20% emerytury obliczonej na tzw. nowych zasadach, przy czym przy obliczaniu części emerytury na starych zasadach (uzależnionej od długości okresów) należy uwzględnić również kanadyjskie okresy ubezpieczenia,
następnie oblicza się rzeczywistą (częściową) kwotę świadczenia, przy czym:
- część emerytury uzależnioną od długości okresów, stanowiącą 80% emerytury obliczonej na starych zasadach (w której uwzględniono również kanadyjskie okresy ubezpieczenia), należy ustalić w oparciu o proporcję okresów ubezpieczenia przebytych przez zainteresowaną w Polsce (15 lat) do sumy wszystkich okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie (25 lat);
Zakładając, że teoretyczna kwota 80% części emerytury uzależnionej od okresów zainteresowanej wyniosłaby 2000 zł, kwota rzeczywista tej części wyniosłaby:
2000 zł x 15 lat/25 lat = 1200 zł
- część emerytury niezależną od długości okresów, stanowiącą 20% emerytury obliczonej na nowych zasadach, należy ustalić bez uwzględniania okresów zagranicznych, w oparciu o kwotę środków zgromadzonych na koncie emerytalnym;
Zakładamy, że ta kwota 20% emerytury wynosi 200zł;
- należy zsumować kwoty części emerytury niezależnej od długości okresów i części zależnej od długości okresów;
Ostateczna kwota emerytury z Polski wynosi: 1200 zł + 200 zł = 1400 zł.
Jeżeli osoba zainteresowana posiada okresy ubezpieczenia w Polsce (składkowe i nieskładkowe po ograniczeniu do 1/3 okresów składkowych) wystarczające do nabycia prawa do polskiej emerytury lub renty bez uwzględnienia okresów uznawanych zgodnie z przepisami Kanady, wówczas ZUS ustala prawo do świadczenia i oblicza jego wysokość na podstawie okresów ubezpieczenia przebytych wyłącznie w Polsce, chyba że kwota emerytury lub renty ustalonej z tytułu łączonych okresów uznawanych przebytych w Polsce i w Kanadzie, a obliczonej z zastosowaniem proporcji okresów ubezpieczenia w Polsce do sumy okresów polskich i kanadyjskich, byłaby korzystniejsza dla danej osoby.

Oznacza to, że w odniesieniu do osoby posiadającej okresy uznawane w Polsce i w Kanadzie, w przypadku której do nabycia prawa do świadczenia nie było konieczne uwzględnienie okresów kanadyjskich, ZUS oblicza wysokość świadczenia w dwóch wariantach:

w jednym – w oparciu o wyłącznie polskie okresy ubezpieczenia (wariant krajowy świadczenia),
w drugim – w oparciu o polskie i kanadyjskie okresy uznawane, z zastosowaniem wyliczenia proporcjonalnego, opisanego wcześniej (wariant proporcjonalny świadczenia),
a następnie dokonuje porównania kwot uzyskanych w obu wariantach, w celu przyznania świadczenia w wysokości korzystniejszej dla osoby zainteresowanej.

Przykład
Pan Kwiatkowski urodzony przed 1949 r. nabył prawo do emerytury z ZUS w oparciu o polskie okresy ubezpieczenia wynoszące 35 lat. Dodatkowo legitymuje się on okresami ubezpieczenia przebytymi w Kanadzie wynoszącymi 5 lat.
W związku z tym, że okresy ubezpieczenia przebyte przez zainteresowanego w Polsce są wystarczające do nabycia prawa do polskiej emerytury, obliczenie emerytury odbywa się w następujący sposób:
- oblicza się tzw. krajowy wariant emerytury - z tytułu 35 lat ubezpieczenia tylko w Polsce w wysokości pełnej wynikającej z polskich przepisów emerytalno-rentowych.
- oblicza się tzw. proporcjonalny wariant emerytury – z tytułu łączonych okresów uznawanych przebytych w Polsce i w Kanadzie wynoszących 40 lat w wysokości częściowej wynikającej z zastosowania postanowień Umowy (35/40 emerytury przysługującej w Polsce za 40 lat ubezpieczenia).
Następnie ZUS sprawdzi, w którym wariancie kwota obliczonej emerytury jest korzystniejsza dla Pana Kwiatkowskiego i przyzna zainteresowanemu świadczenie korzystniejsze.

Powyższe dwuwariantowe ustalanie świadczenia dotyczy również – w określonych stanach faktycznych - osób ubiegających się o emerytury z tzw. nowego systemu (emerytura, do której prawo nie zależy od udowodnienia określonej długości okresów ubezpieczenia), które osiągnęły wiek emerytalny w latach: 2009-2013. Osobom takim nie będącym członkami jednego z działających w Polsce otwartych funduszy emerytalnych, zgodnie z polską ustawą emerytalną, emeryturę oblicza się jako procent emerytury obliczonej na starych zasadach i procent emerytury obliczonej na nowych zasadach. Emerytura ta nazywana jest emeryturę mieszaną. Np. osobom urodzonym po 31.12.1948 r., które wiek emerytalny osiągnęły w 2009 r. emerytura wyliczana jest jako: 80% emerytury obliczonej na starych zasadach i 20% emerytury obliczonej na nowych zasadach. Kwota części emerytury przysługującej na nowych zasadach jest oparta na wysokości środków zgromadzonych na koncie emerytalnym w ZUS. Ponieważ jednak w części emerytury obliczonej na starych zasadach długość okresów ubezpieczenia wpływa na wysokość świadczenia, ZUS w takich przypadkach oblicza osobom posiadającym, oprócz polskich okresów ubezpieczenia, również kanadyjskie okresy uznawane, emeryturę w dwóch wariantach:

krajowym - na podstawie wyłącznie polskich okresów ubezpieczenia,
oraz

proporcjonalnym - na podstawie zsumowanych okresów uznawanych przebytych w Polsce i w Kanadzie, przy czym proporcjonalne obliczenie kwoty świadczenia dotyczy części emerytury liczonej na dotychczasowych zasadach (uzależnionej od długości okresów ubezpieczenia),
a następnie przyznaje świadczenie w wysokości korzystniejszej.

Przykład
ZUS ustala emeryturę kobiecie ur. w 1949 r. posiadającej okresy ubezpieczenia w Polsce wynoszące 10 lat i okresy ubezpieczenia w Kanadzie wynoszące 20 lat. Zainteresowanej, jako ubezpieczonej urodzonej po 31.12.1948 r., przysługuje emerytura bez względu na długość okresów ubezpieczenia. Dla nabycia prawa do tej emerytury nie ma więc potrzeby uwzględniać okresów zagranicznych.
W związku z tym, że zainteresowana osiągnęła wiek emerytalny uprawniający do emerytury w 2009 r. i nie jest członkiem OFE, wysokość tej emerytury obliczana jest jako suma:
- 80% emerytury obliczonej na tzw. starych zasadach – ta część uzależniona jest od długości okresów składkowych i nieskładkowych, kwoty bazowej i podstawy wymiaru emerytury,
- 20% emerytury obliczonej na tzw. nowych zasadach – ta część nie zależy od długości okresów składkowych i nieskładkowych, lecz od kwoty środków zgromadzonych na koncie emerytalnym w ZUS oraz wskaźnika średniego dalszego trwania życia.
W omawianym przypadku nie było konieczne uwzględnienie okresów kanadyjskich do przyznania prawa do emerytury z ZUS, a więc wysokość emerytury obliczana jest w dwóch wariantach: Wariant 1 – krajowy (emerytura pełna) – emerytura obliczana jest w oparciu o wyłącznie polskie okresy ubezpieczenia, bez uwzględniania okresów kanadyjskich;
Wariant 2 – proporcjonalny – emerytura obliczana jest następująco:

najpierw oblicza się teoretyczną (pełną) kwotę emerytury stanowiącą sumę kwot: 80% emerytury obliczonej na tzw. starych zasadach oraz 20% emerytury obliczonej na tzw. nowych zasadach, przy czym przy obliczaniu części emerytury uzależnionej od długości okresów należy uwzględnić również kanadyjskie okresy uznawane (okresy ubezpieczenia),
następnie oblicza się rzeczywistą (częściową) kwotę świadczenia, przy czym:
- część emerytury uzależnioną od długości okresów, stanowiącą 80% emerytury obliczonej na starych zasadach (w której uwzględniono również kanadyjskie okresy ubezpieczenia), należy ustalić w oparciu o proporcję okresów ubezpieczenia przebytych przez zainteresowaną w Polsce (10 lat) do sumy wszystkich okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie (30 lat);
Zakładając, że teoretyczna kwota 80% części emerytury uzależnionej od okresów zainteresowanej wyniosłaby 1800 zł, kwota rzeczywista tej części wyniosłaby:
1800 zł x 10 lat/30 lat = 600 zł
- część emerytury niezależną od długości okresów, stanowiącą 20% emerytury obliczonej na nowych zasadach, należy ustalić bez uwzględniania okresów zagranicznych, w oparciu o kwotę środków zgromadzonych na koncie emerytalnym; zakładamy, że ta kwota wynosi 300 zł;
- należy zsumować kwoty części emerytury niezależnej od długości okresów i części zależnej od długości okresów;
Emerytura w wariancie proporcjonalnym wynosi = 600 zł + 300 zł = 900 zł.
Następnie należy porównać kwotę emerytury obliczonej w wariancie krajowym z emeryturą obliczoną w wariancie proporcjonalnym, w celu przyznania osobie zainteresowanej emerytury w wysokości korzystniejszej.

Renta rodzinna z ZUS przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Przy ustalaniu renty rodzinnej, zasada uwzględniania okresów ubezpieczenia i obliczania wysokości świadczenia w oparciu o proporcję polskich okresów ubezpieczenia do sumy okresów polskich i kanadyjskich, ma zatem zastosowanie w odniesieniu do okresów uznawanych zgodnie z postanowieniami Umowy przebytych przez zmarłego, po którym ustalane jest prawo do renty rodzinnej.

Przykład
Wniosek o rentę rodzinną zgłosiła do ZUS wdowa po śmierci ubezpieczonego, który posiadał okresy ubezpieczenia w Polsce wynoszące 4 lata i okresy ubezpieczenia w Kanadzie wynoszące 26 lat.
W toku postępowania ZUS ustalił, że polskie okresy ubezpieczenia zmarłego nie są wystarczające do ustalenia mu renty z tytułu niezdolności do pracy. W związku z tym konieczne jest uwzględnienie przez ZUS również kanadyjskich okresów ubezpieczenia zmarłego, co pozwala mu ustalić na dzień zgonu rentę z tytułu niezdolności do pracy.
Wysokość renty rodzinnej przysługującej wdowie jest w takim przypadku obliczana dwuetapowo:

najpierw oblicza się teoretyczną (pełną) kwotę renty, czyli kwotę jaka przysługiwałaby wdowie z tytułu okresu ubezpieczenia zmarłego, wynoszącego 30 lat, przy założeniu, że renta stanowi 85% świadczenia należnego zmarłemu, ponieważ do renty uprawniona jest jedna osoba,
następnie oblicza się rzeczywistą (częściową) kwotę renty, w oparciu o proporcję okresów ubezpieczenia przebytych przez zmarłego w Polsce (4 lata) do sumy wszystkich okresów ubezpieczenia przebytych przez niego w Polsce i w Kanadzie (30 lat); Zakładając, że teoretyczna kwota renty rodzinnej wyniosłaby 2100 zł, kwota rzeczywista (częściowa) renty wyniosłaby:
2100 zł x 4 lat/30 lat = 280 zł
Wdowie zostanie ustalona polska renta rodzinna częściowa w wysokości 280 zł.
W omawianym przypadku również instytucja kanadyjska obowiązana jest do ustalenia renty zgodnie z przepisami obowiązującymi w Kanadzie, z uwzględnieniem regulacji zawartych w Umowie.

Okresy ubezpieczenia w Polsce krótsze niż 12 miesięcy

Zgodnie z Umową, ZUS może zastosować wynikającą z Umowy zasadę sumowania okresów w celu przyznania prawa do świadczenia tylko wtedy, jeżeli łączny okres uznawany w Polsce posiadany przez daną osobę wynosi co najmniej 12 miesięcy.

Przykład
Wniosek o emeryturę zgłosiła kobieta urodzona przed 1949 r., posiadająca okresy ubezpieczenia w Polsce wynoszące 9 miesięcy oraz w Kanadzie wynoszące 25 lat. Kobieta ukończyła 60 lat.
Zainteresowana przebyła w Polsce okresy ubezpieczenia krótsze niż jeden rok, z tytułu którego polskie przepisy nie przewidują możliwości nabycia prawa do emerytury przez ubezpieczoną ur. przed 1.01.1949 r. na podstawie tak krótkiego okresu. W związku z tym, ZUS – przy ustalaniu prawa do emerytury - nie miał podstaw do uwzględnienia okresu uznawanego przebytego przez zainteresowaną w Kanadzie.
Następnie kobieta „dopracowała” 3 miesiące, a zatem jej łączny staż ubezpieczeniowy w Polsce wyniósł 12 miesięcy, po czym ponownie wystąpiła do ZUS z wnioskiem o emeryturę. W takim przypadku, skoro jej okres ubezpieczenia w Polsce wynosi co najmniej 12 miesięcy, ZUS przy ustalaniu prawa do emerytury zastosuje zasadę sumowania okresów, a w konsekwencji przyzna zainteresowanej prawo do emerytury, ponieważ jej łączne okresy uznawane przebyte w Polsce i w Kanadzie wynoszą 26 lat, podczas gdy minimalny okres składkowy i nieskładkowy uprawniający do emerytury z ZUS kobietę urodzoną przed 1.01.1949 r. wynosi 15 lat. Emerytura obliczona zostanie w wysokości częściowej w oparciu o proporcję polskich okresów ubezpieczenia wynoszących 1 rok (12 miesięcy) w stosunku do łącznego okresu w Polsce i w Kanadzie wynoszącego 26 lat.

Umowa przewiduje również, że instytucja kanadyjska może zastosować zasadę sumowania tylko w przypadku, gdy w Kanadzie przebyty został minimalny okres wynoszący co najmniej jeden rok.

Ustalanie niezdolności do pracy dla celów świadczeń z ZUS

Zgodnie z postanowieniami Umowy, w celu przyznania świadczenia z tytułu niezdolności do pracy instytucja właściwa każdego państwa – Strony Umowy określa niezdolność do pracy, zgodnie z przepisami prawa stosowanymi przez tę instytucję właściwą.

Zgodnie z polskimi przepisami za niezdolną do pracy uznaje się osobę, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu.

Wyróżnia się przy tym:

całkowitą niezdolność do pracy, dotyczącą osoby, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, albo
częściową niezdolność do pracy, dotyczącą osoby, która utraciła w znacznym stopniu zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
U osoby, która wskutek naruszenia sprawności organizmu wymaga stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, stwierdza się niezdolność do samodzielnej egzystencji.

W przypadku, gdy uzyskanie świadczenia z ZUS zależy od stwierdzenia całkowitej albo częściowej niezdolności do pracy, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia, ustalenia daty powstania niezdolności, trwałości lub jej przewidywanego okresu oraz innych okoliczności związanych z niezdolnością do pracy mających wpływ na prawo do renty dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS (a w razie zgłoszenia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS - komisja lekarska ZUS) także wówczas, gdy osoba ubiegająca się o to świadczenie mieszka na stałe na terytorium Kanady. W takich przypadkach lekarz orzecznik ZUS dokonuje oceny niezdolności do pracy na podstawie opinii lekarskiej sporządzonej przez odpowiednią instytucję (lekarza) w Kanadzie lub na podstawie dokumentacji dostarczonej przez osobę ubiegającą się o rentę.

W przypadku ubiegania się przez osobę zamieszkałą w Kanadzie o świadczenie z ZUS uzależnione od niezdolności do pracy, dla celów dokonania przez lekarza orzecznika ZUS oceny niezdolności do pracy do wniosku należy dołączyć posiadaną dokumentację medyczną oraz wypełniony przez lekarza prowadzącego w Kanadzie formularz ZUS N-11C/KANADA.

Na wniosek ZUS, instytucja kanadyjska może zorganizować badania lekarskie osoby ubiegającej się o świadczenia z ZUS lub pobierającej takie świadczenia, zamieszkałej na terytorium Kanady. Wyniki badań przekazywane są do ZUS.

Świadczenia emerytalno-rentowe z ZUS uzależnione od niezdolności do pracy ustalane są wyłącznie w oparciu o orzeczenia lekarzy orzeczników ZUS oraz komisji lekarskich ZUS. ZUS nie jest związany ustaleniami dotyczącymi niezdolności do pracy dokonanymi dla potrzeb przyznania świadczeń przez instytucję kanadyjską.

Przyznawanie jednorazowego odszkodowania i rent z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych

Umowa przewiduje, że prawo do jednorazowego odszkodowania i świadczeń rentowych z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych ustala się zgodnie z polskimi przepisami prawnymi, jeżeli ubezpieczony podlegał przepisom prawa polskiego w chwili wypadku przy pracy lub jeżeli choroba zawodowa ma związek z pracą wykonywaną w czasie zatrudnienia (ubezpieczenia) w Polsce.

Przykład
Polak zatrudniony w firmie polskiej uległ wypadkowi przy pracy w czasie wysłania przez pracodawcę do pracy na terytorium Kanady, na warunkach przewidzianych w Umowie. W okresie wysłania pracownik podlegał ubezpieczeniom społecznym w Polsce i wyłączony był spod obowiązywania przepisów kanadyjskich dotyczących ubezpieczeń społecznych.
W związku z tym, uprawnienia zarówno do jednorazowego odszkodowania wypadkowego, jak i renty z tytułu tego wypadku przy pracy ustalone zostaną przez polską instytucję, czyli ZUS, na podstawie polskich przepisów prawnych.

Prawo i wysokość tych świadczeń ZUS ustala w oparciu o polskie przepisy prawne, na podstawie wyłącznie polskich okresów ubezpieczenia, bez uwzględniania okresów przebytych w Kanadzie.

Przyznawanie zasiłków pogrzebowych

Polska i kanadyjska instytucja ubezpieczeniowa dokonują ustalenia uprawnień do zasiłku pogrzebowego oraz jego wypłaty niezależnie od siebie, stosując w tym zakresie wewnętrzne przepisy prawne.

Szczegółowe informacje na temat zasiłku pogrzebowego ustalanego przez ZUS, na podstawie polskich przepisów prawnych, można znaleźć w serwisie http://www.zus.pl/.

PODSTAWA WYMIARU EMERYTUR I RENT DLA OSÓB POSIADAJĄCYCH OKRESY UZNAWANE W KANADZIE
Podstawę wymiaru emerytury na dotychczasowych, tzw. starych zasadach (dotyczy osób urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. oraz niektórych osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r.) lub renty z tytułu niezdolności do pracy – dla osoby posiadającej, oprócz polskich okresów ubezpieczenia, również kanadyjskie okresy uznawane – stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (przed dniem 1 stycznia 1999 r. – na ubezpieczenie społeczne), na podstawie polskich przepisów prawnych z okresu 10 kolejnych lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zainteresowany zgłosił wniosek o emeryturę lub rentę. Przy ustalaniu wymienionych 10 lat kalendarzowych pomija się pełne lata kalendarzowe okresów uznawanych przebytych w Kanadzie.

Jeżeli w okresie 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok złożenia wniosku o emeryturę lub rentę zainteresowany nie był ubezpieczony w Polsce, podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne, na podstawie polskich przepisów prawnych, z okresu kolejnych 10 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zainteresowany przystąpił po raz pierwszy do kanadyjskiego systemu ubezpieczenia.

Na wniosek osoby zainteresowanej podstawę wymiaru emerytury lub renty stanowić może także przeciętna podstawa wymiaru składki na podstawie polskich przepisów prawnych, z okresu 20 lat kalendarzowych, przypadających przed rokiem złożenia wniosku o emeryturę lub rentę, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu w Polsce.

Podstawę wymiaru renty rodzinnej po osobach, które w chwili śmierci miały ustalone prawo do emerytury na starych zasadach lub renty z tytułu niezdolności do pracy, bądź spełniały warunki do uzyskania tych świadczeń, stanowi podstawa wymiaru świadczenia, które przysługiwało bądź mogłoby przysługiwać zmarłemu.

PODSTAWA OBLICZENIA NOWEJ EMERYTURY Z ZUS
Nowa emerytura – dotycząca osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. – stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi, w jakim ubezpieczony przechodzi na emeryturę. Tablice trwania życia – uwzględniające średnie dalsze trwanie życia, wspólne dla kobiet i mężczyzn, wyrażone w miesiącach dla wieku ubezpieczonego – ogłasza corocznie Prezes Głównego Urzędu Statystycznego w Monitorze Polskim, w formie komunikatu.

Podstawę obliczenia nowej emerytury stanowi kwota zwaloryzowanych składek na ubezpieczenie emerytalne oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego.

Podstawę obliczenia renty rodzinnej po osobie, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do nowej emerytury lub spełniała warunki do uzyskania tego świadczenia, stanowi podstawa obliczenia świadczenia, które przysługiwało lub przysługiwałoby zmarłemu.

Kanadyjskie okresy uznawane nie są uwzględniane przy ustalaniu podstawy obliczenia nowej emerytury oraz renty rodzinnej po osobach, które w chwili śmierci miały ustalone prawo do nowej emerytury lub spełniały warunki do uzyskania tej emerytury.

ZMNIEJSZENIE LUB ZAWIESZENIE ŚWIADCZEŃ Z ZUS Z TYTUŁU PRZYCHODU OSIĄGANEGO W KANADZIE
W odniesieniu do osób, które pracują w Kanadzie (osiągają przychód), a których polskie świadczenia emerytalno-rentowe, zgodnie z polskimi przepisami emerytalno-rentowymi, podlegają zmniejszeniu lub zawieszeniu z powodu uzyskiwania przychodów o określonej wysokości, wpływ na zawieszenie lub zmniejszenie tych świadczeń mają również przychody osiągane z tytułu pracy lub innej działalności wykonywanej w Kanadzie.

Świadczeniobiorcy ZUS obowiązani są do informowania ZUS o zarobkach i innych przychodach osiąganych z tytułu działalności wykonywanej za granicą. Wysokość tych przychodów może mieć wpływ na kwotę przysługującego świadczenia z ZUS. Jeżeli wysokość zagranicznych przychodów przekracza:

70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w Polsce a nie więcej niż 130% miesięcznego wynagrodzenia - świadczenie ulega zmniejszeniu,
130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w Polsce - prawo do świadczenia ulega zawieszeniu.
Ww. przepisów dotyczących zmniejszania lub zawieszania świadczeń nie stosuje się do emerytów, którzy ukończyli 60 lat (kobiety) lub 65 lat (mężczyźni).

WPŁYW KANADYJSKICH ŚWIADCZEŃ NA PRAWO I WYSOKOŚĆ EMERYTURY LUB RENTY Z ZUS
Jeżeli osoba, której ustalono prawo do emerytury lub renty z ZUS pobiera również emeryturę lub rentę z kanadyjskiego systemu zabezpieczenia społecznego, to fakt pobierania świadczenia zagranicznego nie powoduje zmniejszenia ani zawieszenia prawa do emerytury lub renty z ZUS.

PRZELICZANIE NA WNIOSEK OSÓB ZAINTERESOWANYCH EMERYTUR-RENT ZUS PRZYZNANYCH PRZED DNIEM WEJŚCIA W ŻYCIE UMOWY
Umowa nie stanowi podstawy do żadnych roszczeń o wypłatę świadczenia za jakikolwiek okres poprzedzający datę wejścia w życie tej Umowy, ani do jednorazowego świadczenia z tytułu śmierci, jeżeli dana osoba zmarła przed datą jej wejścia w życie.

Jednakże, świadczenia pieniężne przyznane przed dniem wejścia w życie Umowy mogą być na wniosek osoby zainteresowanej, ustalone ponownie, zgodnie z postanowieniami Umowy, jeżeli jest to korzystniejsze dla wnioskodawcy.

Przeliczenie świadczenia z ZUS następuje od pierwszego dnia miesiąca, w którym zostanie zgłoszony wniosek. Jeżeli, w wyniku załatwienia wniosku okaże się, że wysokość świadczenia po przeliczeniu jest wyższa niż wysokość świadczenia poprzednio pobieranego, osobie zainteresowanej będzie wypłacane to korzystniejsze świadczenie. Natomiast, w przypadku, gdyby w wyniku przeliczenia na podstawie Umowy wysokość świadczenia uległa obniżeniu, osobie zainteresowanej wypłaca się świadczenie w poprzednio obliczonej bez zastosowania Umowy, wyższej, wysokości.

ZGŁASZANIE WNIOSKU O ŚWIADCZENIA EMERYTALNO-RENTOWE Z ZASTOSOWANIEM UMOWY
Podstawowe zasady dotyczące zgłaszania wniosków o świadczenia

Zgodnie z Umową, zgłoszenie wniosku o świadczenia do instytucji ubezpieczeniowej jednego państwa uruchamia postępowanie o przyznanie również odpowiednich świadczeń w instytucji ubezpieczeniowej drugiego państwa, jeśli w chwili składania wniosku:

wnioskodawca wystąpi o uznanie wniosku za wniosek o świadczenie zgodnie z przepisami prawa drugiego państwa,
albo

wnioskodawca przedstawi informacje wskazujące na fakt, że okresy uznawane zostały przebyte zgodnie z ustawodawstwem drugiego państwa, chyba, że wnioskodawca wyraźnie występuje o odroczenie ustalenia prawa do świadczenia zgodnie z ustawodawstwem drugiego państwa.
W takich przypadkach nie ma więc potrzeby składania dwóch odrębnych wniosków - do instytucji polskiej i kanadyjskiej.

Data zgłoszenia wniosku jest w takim przypadku wiążąca także dla instytucji drugiego państwa – Strony Umowy.

W odniesieniu do osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które ukończyły 60 lat, będących członkiem otwartego funduszu emerytalnego, zgłoszenie wniosku o polską emeryturę z ZUS powoduje równoczesne ustalenie przez ZUS prawa do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (I filar) oraz prawa do okresowej emerytury kapitałowej przysługującej w oparciu o środki zgromadzone w otwartym funduszu emerytalnym (II filar).

Bardzo ważne jest podanie we wniosku o świadczenia ustalane przez ZUS identyfikatorów numerycznych, a mianowicie: posiadanych numerów PESEL i NIP, a w razie gdyby danej osobie nie nadano tych numerów lub jednego z nich – serii i numeru dowodu osobistego lub paszportu (dotyczy także paszportu zagranicznego).

Osoba zainteresowana wniosek o emeryturę-rentę może zgłosić:

w Polsce - do polskiej instytucji właściwej, tj. odpowiednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli ostatnio w Polsce była ubezpieczona w ZUS, albo do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, jeżeli ostatnio w Polsce była ubezpieczona w KRUS;
w Kanadzie - do kanadyjskiej instytucji właściwej, tj. do Service Canada.
W Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych funkcję właściwej instytucji do rozpatrywania wniosków o świadczenia emerytalno-rentowe z zastosowaniem Umowy – we współpracy z instytucją kanadyjską – pełni:

I Oddział ZUS w Łodzi – Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych
ul. Zamenhofa 2
90 - 431 Łódź
Tel. + 48 42 638 29 67, +48 42 638 24 80

W Kanadzie funkcję właściwej instytucji do rozpatrywania wniosków o świadczenia emerytalno-rentowe z zastosowaniem Umowy – we współpracy z instytucjami polskimi (ZUS i KRUS) – pełni:

International Operations Service Canada
355 North River, Ottawa, Ontario,
K1A 0L4 Canada,
tel. Informacyjne w sprawie Umowy:
+ 1 800 454-8731, 1 800 255-4786 (TTY) – dostępne z Kanady lub USA;
+1-613-957-1954 – dostępny z innych krajów.

Wnioski o świadczenia osób zamieszkałych w Polsce

Osoba zamieszkała w Polsce wniosek o emeryturę lub rentę z ZUS oraz o odpowiednią emeryturę lub rentę kanadyjską podlegającą koordynacji na podstawie Umowy może zgłosić do ww. I Oddziału ZUS w Łodzi - również za pośrednictwem terenowej jednostki ZUS właściwej we względu na miejsce zamieszkania. W takiej sytuacji jednostka ZUS, po skompletowaniu wniosku, przekazuje go do I Oddziału ZUS w Łodzi w celu rozpatrzenia uprawnień do świadczeń.

Osoba zamieszkała w Polsce, ubiegająca się w ZUS o świadczenia polskie i świadczenia kanadyjskie, powinna wypełnić dla celów ustalenia świadczeń polskich - wniosek na odpowiednim formularzu przewidzianym przez ZUS:

ZUS Rp-1E (Wniosek o emeryturę),
ZUS Rp-1R (Wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy),
ZUS Rp-2 (Wniosek o rentę rodzinną).
Do wniosku należy dołączyć wypełniony formularz ZUS Rp-6 oraz dokumenty uzasadniające prawo do polskich świadczeń i obliczenie ich wysokości (m.in. legitymacje ubezpieczeniowe, świadectwa pracy, zaświadczenia ZUS Rp-7, wyciągi z aktów stanu cywilnego, odpowiednią dokumentację medyczną).

Wraz ze stosownym wnioskiem o świadczenie polskie należy przedłożyć odpowiedni wniosek o świadczenie kanadyjskie:

PL-CAN 1 (Wniosek o kanadyjskie świadczenia z tytułu starości, emeryturę oraz dla osób pozostałych przy życiu na podstawie Umowy o zabezpieczeniu społecznym zawartej pomiędzy Kanadą i Rzecząpospolitą Polską),
PL-CAN 1 (DI) (Wniosek o rentę inwalidzką z Planu Emerytalno-Rentowego Kanady na podstawie Umowy o zabezpieczeniu społecznym zawartej pomiędzy Kanadą i Rzecząpospolitą Polską);
Wniosek ten zawiera, w szczególności:

kwestionariusz dotyczący inwalidztwa,
raport medyczny, wypełniany w części przez zainteresowanego, a w części przez jego lekarza,
zgodę dla Service Canada na uzyskanie informacji dotyczących danych osobowych,
PL-CAN 3 (Wniosek o świadczenia dla dziecka z Planu Emerytalno-Rentowego Kanady na podstawie Umowy o zabezpieczeniu społecznym zawartej pomiędzy Kanadą i Rzecząpospolitą Polską)
Do ww. formularzy wniosków o kanadyjskie świadczenia składanych w ZUS wnioskodawca załącza:

w przypadku wniosku PL-CAN 1 o świadczenie z tytułu starości (Old Age Security Pension):
akt urodzenia,
dokument potwierdzający prawo do zamieszkania w Kanadzie w chwili wyjazdu z Kanady (np. karta obywatelstwa kanadyjskiego, dokument imigracyjny)
dokument potwierdzający daty wjazdu i wyjazdu z Kanady (np. paszport, wizy, bilety na statek lub samolot).
w przypadku wniosku PL-CAN 1 o emeryturę (Retirement Pension):
akt urodzenia.
w przypadku wniosku PL-CAN 1 o świadczenie dla osób pozostałych przy życiu (Survivors` Benefit oraz Surviving Child’s Benefit):
akt zgonu ubezpieczonego,
akty urodzenia zmarłego ubezpieczonego oraz pozostałych przy życiu małżonka/ konkubenta, a także dzieci pozostających na utrzymaniu,
akt małżeństwa, jeżeli w chwili śmierci wnioskodawca był legalnym małżonkiem zmarłego ubezpieczonego albo dokumenty potwierdzające związek konkubencki, jeżeli wnioskodawca w chwili śmierci pozostawał ze zmarłym w takim związku.
w przypadku wniosku PL-CAN 1 (DI) o rentę inwalidzką (Disability Benefit oraz Disabled Contributor’s Child’s Benefit):
akty urodzenia ubezpieczonego oraz dzieci pozostających na utrzymaniu,
“Kwestionariusz dotyczący świadczeń inwalidzkich z Systemu Rentowego Kanady”,
Kwestionariusz ten – powinien zostać wypełniony i podpisany przez wnioskodawcę oraz dołączony do formularza PL-CAN 1 (DI). Zakres informacji w kwestionariuszu obejmuje szczegółowe dane dotyczące posiadanego wykształcenia, przebiegu zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, pobieranych świadczeń, a także dane medyczne dotyczące istniejących chorób, lekarzy leczących, hospitalizacji, zastosowanego leczenia i zgody na ewentualne przekwalifikowanie zawodowe;
“Formularz upoważnienia dla Service Canada do pozyskiwania danych osobowych”
Formularz ten jest pisemnym wyrażeniem przez wnioskodawcę zgody na ujawnienie i przetworzenie przez Service Canada informacji oraz danych o jego stanie zdrowia, przebiegu pracy zawodowej oraz okresów nauki, które podlegają ochronie w świetle obowiązujących w Kanadzie przepisów o ochronie danych osobowych.
Formularz ten powinien zostać wypełniony i podpisany przez wnioskodawcę oraz dołączony do formularza PL-CAN 1 (DI)
zaświadczenia lekarskie, w tym “Raport Lekarski” (Medical Report).
“Raport Lekarski” składa się z 2 Części A i B, przy czym część A wypełnia wnioskodawca podając dane osobowo-adresowe, natomiast Część B – obejmującą szczegółowe informacje medyczne dotyczące stanu zdrowia m.in. przebytych schorzeń i diagnozy, wyników badań, zastosowanego leczenia i hospitalizacji – powinien wypełnić lekarz prowadzący leczenie. W tym celu wnioskodawca powinien przedłożyć swojemu lekarzowi ww. “Raport Lekarski” – do wypełnienia w Części B – wraz z wypełnionym i podpisanym “Formularzem upoważnienia dla Service Canada do pozyskiwania danych osobowych”, który pozwoli lekarzowi na przekazanie informacji o charakterze wrażliwym dotyczących stanu zdrowia pacjenta.
w przypadku wniosku PL-CAN 3 o świadczenia dla dziecka (Surviving Child’s Benefit oraz Disabled Contributor`s Child’s Benefit):
akt urodzenia dziecka,
potwierdzenie nauki w szkole lub w szkole wyższej w pełnym wymiarze godzin.
Osoba ubiegająca się o kanadyjskie świadczenie uzależnione od niezdolności do pracy, do wniosku powinna załączyć również posiadaną dokumentację medyczną.

Formularze wymienionych wniosków dostępne są w placówkach oraz na stronie internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Po wszczęciu postępowania w ZUS wniosek o świadczenie kanadyjskie przekazywany jest przez I Oddział ZUS w Łodzi do kanadyjskiej instytucji właściwej w celu rozpatrzenia. Data zgłoszenia wniosku w ZUS jest wiążąca dla instytucji kanadyjskiej.

Nie ma również przeszkód, aby osoba zamieszkała w Polsce zgłosiła wniosek o świadczenia polskie i kanadyjskie w instytucji kanadyjskiej. W takiej sytuacji wniosek, w zakresie uprawnień do świadczeń kanadyjskich, zostanie rozpatrzony przez instytucję kanadyjską, natomiast w zakresie świadczeń przysługujących na podstawie polskich przepisów zostanie przekazany do rozpatrzenia właściwej polskiej instytucji, tj. odpowiednio ZUS albo KRUS.

Osoba zamieszkała w Polsce, posiadająca wyłącznie kanadyjskie okresy uznawane, wniosek o świadczenia kanadyjskie przekazuje bezpośrednio do instytucji kanadyjskiej. Wniosek taki można zgłosić także za pośrednictwem ZUS, który przekaże go do instytucji właściwej w Kanadzie.

Przykład
Zainteresowana zamieszkała w Gdańsku, posiadająca okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w Kanadzie, zgłosiła wniosek o emeryturę w Oddziale ZUS w Gdańsku. Zainteresowana ostatnio w Polsce podlegała ubezpieczeniom społecznym w ramach systemu powszechnego administrowanego przez ZUS.
W związku z tym, że posiada ona także okresy ubezpieczenia przebyte w Kanadzie, wniosek ten po skompletowaniu, Oddział ZUS w Gdańsku przekazał do I Oddziału ZUS w Łodzi, tj. do jednostki ZUS wyznaczonej do rozpatrywania wniosków emeyrtalno-rentowych na podstawie Umowy polsko-kanadyjskiej.
Oddział w Łodzi podejmie postępowanie w celu ustalenia emerytury przysługującej na podstawie polskich przepisów, z uwzględnieniem postanowień Umowy. Ponadto wymieniona jednostka ZUS przekaże wniosek do instytucji kanadyjskiej w celu podjęcia przez tę instytucję postępowania w sprawie ustalenia emerytury przysługującej na podstawie przepisów prawnych obowiązujących w Kanadzie. W tym przypadku data zgłoszenia wniosku w Oddziale ZUS w Gdańsku jest wiążąca dla instytucji kanadyjskiej.
Każda z instytucji równolegle rozpatrzy uprawnienia do emerytury i ustali świadczenia zgodnie ze stosowanymi przepisami, z zastosowaniem w odpowiednim przypadku postanowień Umowy.

Wnioski o świadczenia osób zamieszkałych w Kanadzie

Osoba zamieszkała w Kanadzie, posiadająca okresy uznawane przebyte w Polsce i w Kanadzie, wniosek o emeryturę lub rentę składa we właściwej kanadyjskiej instytucji ubezpieczeń społecznych, tj.

- International Operations Division, Service Canada, Department of Human Resources and Skills Development (Sekcja Działalności Międzynarodowej, Serwis Kanada, Departament Zasobów Ludzkich i Rozwoju Umiejętności)
355, North River Road, Ottawa, Ontario
K1A 0L4, Canada

Osoba zamieszkała w Kanadzie wniosek o emeryturę lub rentę może złożyć bezpośrednio w wyżej wymienionej instytucji albo za pośrednictwem najbliższej placówki Service Canada.

Ubiegając się w instytucji kanadyjskiej o świadczenia polskie i świadczenia kanadyjskie należy – dla celów uzyskania świadczenia kanadyjskiego - wypełnić wniosek na krajowym formularzu kanadyjskim przewidzianym przez tę instytucję, natomiast dla celów przyznania świadczenia z ZUS należy wypełnić odpowiednio:

CAN-PL 1 (Wniosek o polską emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy),
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
CAN-PL 2 (Wniosek o polską rentę rodzinną),
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
CAN-PL 6 (Wniosek o wypłatę polskiego zasiłku pogrzebowego).
Plik do pobrania w wersji polsko-angielsko-francuskiej
Do wniosku o emeryturę lub rentę z ZUS należy dołączyć dokumenty uzasadniające prawo do polskich świadczeń i obliczenie ich wysokości (m.in. legitymacje ubezpieczeniowe, świadectwa pracy, zaświadczenia ZUS Rp-7, wyciągi z aktów stanu cywilnego, odpowiednią dokumentację medyczną).

Okresy zatrudnienia powinny być udokumentowane zaświadczeniami pracodawców, świadectwami pracy lub legitymacją ubezpieczeniową zawierającą wpisy o zatrudnieniu, dokonywane w trakcie zatrudnienia albo dokonane niezwłocznie po rozwiązaniu stosunku pracy.

Zaświadczenie potwierdzające okres zatrudnienia w Polsce może wystawić:

pracodawca w oparciu o posiadane akta osobowe pracownika,
prawny następca pracodawcy na podstawie przejętych akt osobowych pracownika,
jednostka przechowująca dokumenty zlikwidowanego zakładu pracy (organ założycielski, organ nadrzędny, archiwum lub firma przechowalnicza).
Szczegółowe informacje na temat środków dowodowych dostępne są na stronie internetowej http://www.zus.pl/.

Dokumentem potwierdzającym wysokość wynagrodzeń – dla celów ustalenia podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych – jest zaświadczenie wystawione przez pracodawcę na formularzu ZUS Rp-7 lub legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca odpowiednie wpisy o okresach zatrudnienia i osiąganych wynagrodzeniach. Zaświadczenie ZUS Rp-7 powinno być wystawione przez pracodawcę lub prawnego następcę pracodawcy na podstawie dokumentacji płacowej. Jeżeli dokumentacja taka nie istnieje, zaświadczenie o wysokości osiągniętych wynagrodzeń może być wydane na podstawie danych zawartych w aktach osobowych pracownika, np. w umowie o pracę, pismach o powołaniu, mianowaniu oraz w innych pismach, określających wynagrodzenie danej osoby. Jeżeli zainteresowany nie ma możliwości uzyskania wymaganych zaświadczeń, możliwe jest przyjęcie kopii dokumentacji płacowej sporządzonej przez archiwum lub uwierzytelnionej kopii sporządzonej przez inne instytucje przechowujące dokumentację danego zakładu pracy bądź firmę przechowalniczą.

W przypadku ubiegania się w instytucji kanadyjskiej o świadczenie z ZUS uzależnione od niezdolności do pracy, do wniosku należy także dołączyć posiadaną dokumentację medyczną oraz wypełniony przez lekarza prowadzącego w Kanadzie formularz ZUS N-11C/KANADA.

Do wniosku CAN-PL 6 (Wniosek o wypłatę polskiego zasiłku pogrzebowego) należy załączyć:

odpis skrócony aktu zgonu,
oryginały rachunków poniesionych kosztów pogrzebu,
dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego lub dowód osobisty zawierający wymagane dane),
oświadczenie o niepobraniu zasiłku pogrzebowego z innego tytułu.
Szczegółowe informacje na temat polskiego zasiłku pogrzebowego są dostępne na stronie: http://www.zus.pl/default.asp?p=4&id=439

Formularze wniosków są dostępne na stronie internetowej www.zus.pl, a także na stronie internetowej instytucji kanadyjskiej Service Canada, Human Resources and Social Development Canada http://www.servicecanada.gc.ca/.

Po wszczęciu postępowania w instytucji kanadyjskiej wniosek o świadczenie polskie przekazywany jest polskiej instytucji właściwej w celu rozpatrzenia, tj. odpowiednio ZUS lub KRUS. Data zgłoszenia wniosku w instytucji kanadyjskiej jest wiążąca dla ZUS i KRUS.

Nie ma również przeszkód, aby osoba zamieszkała w Kanadzie zgłosiła wniosek o świadczenia polskie i kanadyjskie w ZUS. W takiej sytuacji wniosek, w zakresie uprawnień do świadczeń polskich, zostanie rozpatrzony przez ZUS, natomiast w zakresie świadczeń przysługujących na podstawie przepisów kanadyjskich zostanie przekazany do rozpatrzenia instytucji kanadyjskiej.

Osoba zamieszkała w Kanadzie, posiadająca wyłącznie polskie okresy ubezpieczenia, wniosek o świadczenia polskie składa bezpośrednio w instytucji polskiej. Wniosek taki można zgłosić także za pośrednictwem instytucji kanadyjskiej, która przekaże go odpowiedniej instytucji w Polsce, tj. ZUS albo KRUS.

Przykład
Pan Kwiatkowski, zamieszkały w Kanadzie i posiadający okresy ubezpieczenia w Polsce oraz w Kanadzie, zgłosił wniosek o emeryturę w instytucji kanadyjskiej. Ostatnio w Polsce podlegał on ubezpieczeniom społecznym w ramach systemu powszechnego administrowanego przez ZUS.
Instytucja kanadyjska, na podstawie wniosku, podejmuje postępowanie w celu rozpatrzenia uprawnień do świadczenia na podstawie przepisów kanadyjskich, z uwzględnieniem postanowień Umowy i o ile to konieczne – z uwzględnieniem wynikającej z tej Umowy zasady sumowania okresów uznawanych.
Ponadto, w związku z tym, że zainteresowany posiada także okresy ubezpieczenia przebyte w Polsce, instytucja kanadyjska przekaże wniosek o emeryturę - po jego skompletowaniu - do I Oddziału ZUS w Łodzi, tj. do jednostki ZUS wyznaczonej do rozpatrywania wniosków emerytalno-rentowych na podstawie Umowy polsko-kanadyjskiej.
I Oddział ZUS w Łodzi podejmie postępowanie w celu ustalenia emerytury przysługującej na podstawie polskich przepisów prawnych, z uwzględnieniem postanowień Umowy. W tym przypadku data zgłoszenia wniosku w instytucji kanadyjskiej jest wiążąca dla ZUS (wniosek zostanie rozpatrzony na tę datę).
Każda z instytucji równolegle rozpatrzy uprawnienia do emerytury i ustali świadczenie zgodnie ze stosowanymi przepisami, z zastosowaniem w odpowiednim przypadku postanowień Umowy.

Wnioski o świadczenia osób zamieszkałych w państwie trzecim

Osoba zainteresowana zamieszkała w państwie trzecim (poza Polską i Kanadą) wniosek o emeryturę lub rentę z tytułu okresów uznawanych przebytych w obu krajach zgłasza w polskiej albo kanadyjskiej instytucji właściwej, w zależności od tego, w którym państwie ostatnio podlegała ubezpieczeniom społecznym.

Zgłoszenie wniosku w instytucji danego państwa-Strony umowy dokonywane jest na zasadach opisanych w poprzednich punktach.

Gdzie złożyć wniosek o świadczenie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej?

Wniosek o świadczenie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej wnioskodawca powinien zgłosić bezpośrednio w instytucji właściwej, na zasadach określonych w wewnętrznym ustawodawstwie stosowanym przez tę instytucję.

Oznacza to, że wnioski o renty z tytułu wypadków przy pracy lub chorób zawodowych oraz jednorazowe odszkodowania z ZUS należy składać bezpośrednio w ZUS. Jeżeli jednak zainteresowany mieszka lub przebywa w Kanadzie, wniosek można również zgłosić za pośrednictwem instytucji kanadyjskiej, która przekaże go właściwej polskiej instytucji do rozpatrzenia.

WYPŁATA EMERYTUR I RENT Z ZUS ORAZ ICH TRANSFER DO KANADY
Osoba uprawniona do świadczeń z ZUS objętych Umową, zamieszkała w Kanadzie, może otrzymywać swoje świadczenie, zgodnie z dyspozycją złożoną w ZUS:

w Polsce (na rachunek bankowy emeryta lub rencisty albo do rąk osoby upoważnionej przez emeryta lub rencistę zamieszkałej w Polsce), albo
w Kanadzie (na zagraniczny rachunek bankowy emeryta lub rencisty) - dotyczy to także terytorium Prowincji Quebec.
Osobom uprawnionym posiadającym miejsce zamieszkania na terytorium drugiego państwa świadczenia pieniężne przyznane z zastosowaniem Umowy wypłacane są bez pośrednictwa instytucji drugiego państwa (państwa zamieszkania).

Transferu świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS osobom zamieszkałym w Kanadzie dokonuje I Oddział ZUS w Łodzi.

Emerytury-renty ZUS są przekazywane (transferowane) przez I Oddział ZUS w Łodzi na indywidualne rachunki bankowe świadczeniobiorców ZUS zamieszkałych w Kanadzie.

Wypłata polskich emerytur i rent odbywa się w cyklach miesięcznych, w dniu ustalonym w decyzji organu rentowego jako termin płatności świadczeń. Jeżeli polskie emerytury lub renty zostały ustalone w kwotach niższych od najniższej emerytury, ich wypłata może odbywać się w cyklach innych niż miesięczne (np. kwartalnie).

Za dzień wypłaty polskich świadczeń emerytalno-rentowych, przekazywanych za granicę do Kanady, uważa się dzień przekazania przez ZUS należności do banku.

W przypadku powzięcia przez emeryta lub rencistę zamieszkałego w Polsce zamiaru wyjazdu na stałe do Kanady, należy zawiadomić o tym jednostkę ZUS wypłacającą dotychczas świadczenie.

Emeryt-rencista powinien przekazać tej jednostce dyspozycję co do sposobu dalszej wypłaty świadczenia. Po wyjeździe dalsza wypłata emerytury lub renty z ZUS może być, na wniosek świadczeniobiorcy, dokonywana na jego rachunek bankowy w Polsce lub przekazywana do rąk osoby upoważnionej przez niego do odbioru świadczenia, zamieszkałej w Polsce albo transferowana na rachunek bankowy w Kanadzie.

Wniosek o transfer emerytury lub renty do Kanady można złożyć bądź w I Oddziale w Łodzi, bądź w innym oddziale ZUS, który przyznał lub wypłacał dotychczas świadczenie w Polsce. W tym drugim przypadku obsługa wypłaty emerytury lub renty przekazywana jest do I Oddziału w Łodzi – Wydziału Realizacji Umów Międzynarodowych.

Emerytura lub renta przekazywana jest świadczeniobiorcy zamieszkałemu w Kanadzie bez potrącenia przez ZUS składki na ubezpieczenie zdrowotne w Narodowym Funduszu Zdrowia, ponieważ emeryci i renciści ZUS zamieszkali w Kanadzie nie są objęci ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce.

Przykład
Pani Nowak pobierająca emeryturę z Oddziału ZUS w Olsztynie podjęła decyzję o przesiedleniu się do Kanady. Po wyjeździe do tego kraju poinformowała ZUS o zmianie miejsca zamieszkania. W związku z tym, ZUS dokona wyrejestrowania jej z ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ, jako osoby niezamieszkałej w Polsce i zaprzestanie potrącania z jej emerytury składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Pani Nowak wnioskuje również o transferowanie jej emerytury na rachunek w banku kanadyjskim. W związku z tym, Oddział ZUS w Olsztynie przekaże wniosek o transfer emerytury do Kanady wraz z aktami rentowymi Pani Nowak do I Oddziału ZUS w Łodzi, tj. jednostki wyznaczonej do transferu polskich świadczeń emerytalno-rentowych osobom uprawnionym zamieszkałym w Kanadzie, która podejmie dalszą wypłatę emerytury na rachunek emerytki w banku kanadyjskim.

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE WOBEC ZUS EMERYTÓW LUB RENCISTÓW ZAMIESZKAŁYCH W KANADZIE
Emeryci lub renciści ZUS mają obowiązek informować jednostkę ZUS wypłacającą świadczenie o każdej okoliczności, która ma wpływ na uprawnienia do emerytury lub renty albo ich wypłatę. Do okoliczności tych należą w szczególności: zmiany w zakresie danych personalnych (np. imienia, nazwiska) i adresowych, zmiana państwa zamieszkania, zmiana numeru rachunku bankowego, podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, osiąganie przychodu mającego wpływ na zawieszenie lub zmniejszenie emerytury lub renty (dotyczy to przychodu zarówno z działalności wykonywanej w Polsce, jak i za granicą).

Emeryci oraz renciści ZUS są zobowiązani – na żądanie organu rentowego – do potwierdzania własnoręcznym podpisem istnienia dalszego prawa do pobierania świadczenia. Jednostka ZUS wypłacająca emeryturę lub rentę osobom zamieszkałym w Kanadzie przesyła okresowo świadczeniobiorcom, do wypełnienia i odesłania do ZUS, formularz Poświadczenie życia i zamieszkania.

Formularz ten powinien zostać wypełniony i własnoręcznie podpisany przez emeryta lub rencistę, a w przypadku zaistnienia okoliczności uniemożliwiających lub utrudniających złożenie własnoręcznego podpisu – przez osobę sprawującą faktycznie opiekę nad tym świadczeniobiorcą. Własnoręczne złożenie podpisu przez daną osobę w obu przypadkach powinno zostać potwierdzone przez właściwy urząd lub osobę do tego upoważnioną w państwie zamieszkania wymienionych osób, albo przez upoważnioną osobę w polskiej placówce dyplomatycznej lub konsularnej.

DEFINICJE POJĘĆ UŻYWANYCH W UMOWIE POLSKO-KANADYJSKIEJ
W Umowie zostały zdefiniowane niektóre pojęcia, takie jak:

“ustawodawstwo” – oznacza ustawy i inne przepisy prawne obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej i Kanadzie dotyczące świadczeń z ubezpieczenia społecznego, objętych zakresem przedmiotowym Umowy. Polskie przepisy prawne w zakresie świadczeń z ubezpieczenia emerytalno-rentowego i wypadkowego realizowanych przez ZUS obejmują przepisy:
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,
ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych,
ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
oraz przepisy wykonawcze do ww. ustaw;
“instytucja właściwa” – w odniesieniu do Rzeczypospolitej Polskiej oznacza instytucję właściwą do stosowania ustawodawstwa, a w odniesieniu do Kanady oznacza władzę właściwą;
“okres uznawany” – oznacza:
w odniesieniu do Rzeczypospolitej Polskiej okres uwzględniany przy ustalaniu prawa do świadczenia zgodnie z polskim ustawodawstwem, który obejmuje okresy składkowe, okresy równorzędne oraz okresy nieskładkowe
w odniesieniu do Kanady okres składkowy zastosowany celem uzyskania prawa do świadczenia zgodnie z Planem Emerytalno-Rentowym Kanady (Canada Pension Plan) oraz okres, podczas którego wypłacana jest renta z tytułu niezdolności do pracy zgodnie z tym Planem, a także okres zamieszkiwania zastosowany celem uzyskania prawa do świadczenia zgodnie z Ustawą Zabezpieczenia Emerytalnego (Old Age Security Act);
“świadczenie” – oznacza świadczenie pieniężne przewidziane przez ustawodawstwo każdej ze Stron, objęte zakresem przedmiotowym zastosowania Umowy, w tym wszystkie dodatki i podwyżki mające zastosowanie wobec takiego świadczenia pieniężnego;
“terytorium” – oznacza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz terytorium Kanady (włącznie z Prowincją Quebec).
Inne określenia, które nie zostały zdefiniowane w Umowie, mają takie znaczenie, jakie zostało im nadane w ustawodawstwie wewnętrznym stosowanym przez każdą ze Stron.

WZORY FORMULARZY WYKORZYSTYWANYCH PRZEZ KLIENTÓW ZUS PRZY STOSOWANIU UMOWY Z KANADĄ
Przy załatwianiu wniosków emerytalno-rentowych na podstawie Umowy wprowadzone zostały następujące wzory formularzy łącznikowych do stosowania przez klientów:

Wzory formularzy wniosków o polskie świadczenia do wypełnienia przez osoby ubiegające się o polskie świadczenia z zastosowaniem Umowy zamieszkałe w Kanadzie lub w państwie trzecim:

CAN-PL 1 - Wniosek o polską emeryturę-rentę z tytułu niezdolności do pracy
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej

CAN-PL 2 - Wniosek o polską rentę rodzinną
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej

CAN-PL 6 - Wniosek o wypłatę polskiego zasiłku pogrzebowego
Plik do pobrania w wersji polsko-angielsko-francuskiej

ZUS N-11C /KANADA - Opinia lekarska
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Formularz ten należy dołączyć do wniosku o polskie świadczenie uzależnione od niezdolności do pracy.
Wzory formularzy wniosków o kanadyjskie świadczenia do wypełnienia przez osoby ubiegające się o kanadyjskie świadczenia z zastosowaniem Umowy zamieszkałe w Polsce:

Dla celów wypełnienia poniższych formularzy należy zapoznać się wyjaśnieniami zamieszczonymi w “Informatorach pomocniczych”, które zawierają szczegółowe wskazówki i informacje ułatwiające wypełnianie tych formularzy.

PL-CAN 1 - Wniosek o kanadyjskie świadczenia z tytułu starości, emeryturę oraz dla osób pozostałych przy życiu
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Informator pomocniczy do Wniosku o kanadyjskie świadczenia z tytułu starości, emeryturę oraz dla osób pozostałych przy życiu
Plik do pobrania w wersji polskiej
Plik do pobrania w wersji angielskiej
Plik do pobrania w wersji francuskiej

PL-CAN 1 (DI) - Wniosek o rentę inwalidzką z Systemu Rentowego Kanady
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Kwestionariusz dotyczący świadczeń inwalidzkich z Systemu Rentowego Kanady
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Formularz upoważnienia dla Service Canada do pozyskiwania danych osobowych
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Raport Lekarski (Medical Report)
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Formularz upoważnienia dla Service Canada do pozyskiwania danych osobowych – do przedłożenia lekarzowi w celu wypełnienia Raportu Lekarskiego
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Informator pomocniczy do Wniosku o rentę inwalidzką z Systemu Rentowego Kanady
Plik do pobrania w wersji polskiej
Plik do pobrania w wersji angielskiej
Plik do pobrania w wersji francuskiej

PL-CAN 3 - Wniosek o świadczenia dla dziecka z Systemu Rentowego Kanady
Plik do pobrania w wersji polsko-francuskiej
Plik do pobrania w wersji polsko-angielskiej
Informator pomocniczy do Wniosku o świadczenia dla dziecka z Systemu Rentowego Kanady
Plik do pobrania w wersji polskiej
Plik do pobrania w wersji angielskiej
Plik do pobrania w wersji francuskiej

GDZIE UZYSKAĆ DALSZE INFORMACJE
Gdzie w Polsce można uzyskać informacje dotyczące Umowy

Ogólne informacje na temat zastosowania postanowień Umowy w zakresie świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS można uzyskać w Departamencie Rent Zagranicznych w Centrali Zakładu Ubezpieczeń Społecznych:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Rent Zagranicznych
ul. Senatorska 10
00-082 Warszawa
tel. +48 22 826 05 53, +48 22 826 07 63 e-mail: drz@zus.pl

Departament ten wykonuje w ramach ZUS zadania instytucji łącznikowej, współpracującej z kanadyjską instytucją łącznikową.

Szczegółowe informacje dotyczące ustalania przez ZUS świadczeń emerytalno-rentowych z zastosowaniem Umowy można uzyskać w I Oddziale ZUS w Łodzi Wydziale Realizacji Umów Międzynarodowych:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych
I Oddział ZUS w Łodzi
ul. Zamenhofa 2
90 - 431 Łódź
tel.: +48 42 638 29 67, +48 42 638 24 80

Jednostka ta wykonuje w ramach ZUS funkcję właściwej instytucji do załatwiania – we współpracy z kanadyjską instytucją właściwą - wniosków o świadczenia emerytalno-rentowe podlegające koordynacji na podstawie Umowy.

I Oddział ZUS w Łodzi w ramach realizacji zadań instytucji właściwej związanych z załatwianiem indywidualnych wniosków emerytalno-rentowych podlegających koordynacji na podstawie Umowy wykonuje w szczególności następujące zadania:

kompletuje dokumentację niezbędną do ustalenia prawa i obliczenia wysokości polskich świadczeń emerytalno-rentowych,
kompletuje dokumentację niezbędną do ustalenia prawa i obliczenia wysokości kanadyjskich świadczeń emerytalno-rentowych dla osób zamieszkałych w Polsce (lub w państwie trzecim) oraz przekazuje skompletowane wnioski do załatwienia do właściwej instytucji kanadyjskiej,
wydaje decyzje w sprawie polskich świadczeń emerytalno-rentowych przysługujących w wysokościach pełnych za okresy uznawane wyłącznie na podstawie ustawodawstwa obowiązującego w Polsce lub w wysokościach częściowych za łączone okresy uznawane na podstawie ustawodawstwa obowiązującego w Polsce i w Kanadzie osobom zamieszkałym na terytorium jednego z tych państw (lub w państwie trzecim),
dokonuje wypłaty polskich świadczeń emerytalno-rentowych osobom uprawnionym zamieszkałym w Polsce, w Kanadzie lub w państwie trzecim oraz, na wniosek osób uprawnionych, transferuje polskie świadczenia do ich miejsca zamieszkania w Kanadzie.
Gdzie w Kanadzie można uzyskać informacje dotyczące Umowy

Informacje dotyczące kanadyjskiego systemu ubezpieczeń społecznych oraz świadczeń należnych z tego systemu można uzyskać w instytucji kanadyjskiej:

International Operations Division, Service Canada, Department of Human Resources and Skills Development
(Sekcja Działalności Międzynarodowej, Serwis Kanada, Departament Zasobów Ludzkich i Rozwoju Umiejętności)
355, North River Road,
Ottawa, Ontario K1A 0L4, Canada

Instytucja ta wykonuje po Stronie kanadyjskiej zadania instytucji łącznikowej, współpracującej z ZUS oraz KRUS oraz instytucji właściwej do załatwiania – we współpracy z polskimi instytucjami - wniosków o świadczenia emerytalno-rentowe podlegające koordynacji na podstawie Umowy.

Informacje na temat świadczeń kanadyjskich przyznawanych z zastosowaniem Umowy można uzyskać również pod numerami telefonów:
+1 800 454-8731, 1 800 255-4786 (TTY) – dostępne z Kanady lub USA;
+1-613-957-1954 – dostępny z innych krajów,
jak również na stronie internetowej: http://www.servicecanada.gc.ca/.

Informacje na temat zastosowania umowy polsko-kanadyjskiej o zabezpieczeniu społecznym przy ustalaniu świadczeń przysługujących z systemu kanadyjskiego można znaleźć w ulotce informacyjnej w języku angielskim na stronie instytucji kanadyjskiej Service Canada: http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/poland-i.shtml lub http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/pdf/poland-i.pdf (plik pdf).

Umowa z Kanadą o zabezpieczeniu społecznym

Od dnia 1 października 2009 r. obowiązuje Umowa o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Kanadą (Dz. U. z 2009r. Nr 46, poz. 374) oraz Porozumienie Administracyjne w sprawie stosowania umowy o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Kanadą (Dz. U. z 2009 r. Nr 46, poz. 376) podpisane w dniu 2 kwietnia 2008 r. w Warszawie.

Umowa polsko-kanadyjska nie ma zastosowania do osób objętych wyłącznie Planem Emerytalno-Rentowym Prowincji Quebec, który obowiązuje w tej prowincji w miejsce Planu Emerytalno-Rentowego Kanady.

Umowa ta reguluje stosunki między Polską a Kanadą w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym, ustalania emerytur i rent osobom, które pracowały w tych państwach oraz transferu świadczeń przyznanych przez instytucję ubezpieczeniową jednego państwa osobom zamieszkałym w drugim państwie. Obejmuje zakresem podmiotowym każdą osobę, która podlega lub podlegała ustawodawstwu jednego lub każdego z państw tzn. Polski i Kanady, oraz inne osoby, które wywodzą swoje prawa od takiej osoby, np. obejmuje członków rodziny.

KRUS występuje w Umowie, jako instytucja łącznikowa i właściwa w zakresie świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego rolników.

Realizując Umowę KRUS będzie ustalać uprawnienia do następujących świadczeń:

emerytur rolniczych i rent rolniczych z tytułu niezdolności do pracy,
rent rodzinnych z systemu ubezpieczenia społecznego rolników po osobach, które pracowały w obu państwach,
jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej,
rent rolniczych z tytułu wypadków przy pracy rolniczej i rolniczych chorób zawodowych,
zasiłków pogrzebowych.
W świetle Umowy osoba, która pracowała w obu państwach może nabyć uprawnienia emerytalno-rentowe w każdym z nich, jeżeli spełni warunki wymagane ustawodawstwem wewnętrznym. W świetle Umowy dopuszczalne będzie więc pobieranie równoczesne emerytur lub rent z obu państw.

Postanowienia Umowy umożliwiają sumowanie okresów ubezpieczenia przebytych w każdym z państw - Stron Umowy dla celów przyznania emerytury lub renty zarówno przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia społecznego, jak i przez instytucję kanadyjską. Wpływ na prawo do świadczeń emerytalno-rentowych w kanadyjskim systemie zabezpieczenia społecznego, oprócz okresów zatrudnienia i opłacania składek mają również okresy legalnego zamieszkania na terenie Kanady. Tak więc, jeżeli rolnik (domownik) nie legitymuje się wymaganym w Polsce okresem podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (w przypadku emerytury jest to okres 25 lub 30 lat) ustalając prawo do emerytury/renty KRUS uwzględni również okres zatrudnienia (zamieszkania) w Kanadzie.

Jeżeli rolnik (domownik) nie spełnia warunków do przyznania świadczenia emerytalno-rentowego po zsumowaniu okresów ubezpieczenia w Polsce i w Kanadzie, a posiada okresy ubezpieczenia w państwie trzecim, z którym Polska i Kanada związane są umową o zabezpieczeniu społecznym, prawo do świadczeń KRUS ustali sumując okresy ubezpieczenia w Polsce, Kanadzie i w państwie trzecim. Świadczenia przyznawane przez KRUS za łączone (polskie i kanadyjskie) okresy ubezpieczenia obliczane będą proporcjonalnie do długości okresów przebytych w Polsce w stosunku do sumy okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie.

Z systemu kanadyjskiego przysługują następujące świadczenia:

emerytura przysługująca z tytułu zamieszkania w Kanadzie (Old Age Security),
emerytura przysługująca z tytułu zakończenia zatrudnienia (Retirement pension),
świadczenia dla osób pozostałych przy życiu (Survivors’ benefis),
renta z tytułu niezdolności do pracy (Disability benefis),
świadczenia dla dzieci (Surviving Child or Disabled Contributor’s Child).
W Umowie przewidziana została także możliwość przekazywania (transferu) emerytury lub renty przysługującej z jednego państwa do miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy w drugim państwie. Od 1 października 2009 r. osoba uprawniona do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego rolników będzie mogła mieć wypłacane to świadczenie na rachunek bankowy w Kanadzie, o ile złoży w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniosek o transfer.

Ze strony KRUS jednostką wyznaczoną do realizacji Umowy polsko-kanadyjskiej i udzielania wszelkich informacji oraz bezpośredniej pomocy osobom zainteresowanym uzyskaniem polskiej emerytury lub renty z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce w systemie rolniczym i okresów ubezpieczenia przebytych w Kanadzie w zakresie załatwiania wniosków o świadczenia z tytułu inwalidztwa, starości, śmierci żywiciela rodziny oraz rent z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych a także zasiłków pogrzebowych po emerytach/rencistach jest:

Kasa Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego
Oddział Regionalny w Krakowie -
Placówka Terenowa w Nowym Sączu
ul. Młyńska
833-300 Nowy Sącz
telefony:
+48 (18) 440-73-03
+48 (18) 440-73-05
+48 (18) 440-73-06
+48 (18) 440-73-07
fax.:+48 (18) 440 72 98
e-mail: nowysacz(at)krus.gov.pl

Wnioski o świadczenia na podstawie Umowy polsko-kanadyjskiej można składać również w każdej jednostce organizacyjnej KRUS właściwej ze względu na miejsce zamieszkania (położenie gospodarstwa rolnego).

Informacje na temat zastosowania Umowy do świadczeń emerytalno-rentowych z KRUS można uzyskać także w Centrali KRUS, pełniącej w ramach Kasy funkcję instytucji łącznikowej przy realizacji umowy polsko-kanadyjskiej:

Centrala
Kasy Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego
Biuro Świadczeń
Al. Niepodległości 190
00-608 Warszawa
tel.: + 48 (22) 5926412
e-mail: bs(at)krus.gov.pl

Odpowiednio, w Kanadzie informacje oraz bezpośrednią pomoc osobom zainteresowanym uzyskaniem kanadyjskich świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie udzielą placówki Service Canada.

Za realizację Umowy po Stronie kanadyjskiej odpowiada

International Operations Division
Service Canada,
Department of Human Resources and Skills
Development 355, North River Road, Ottawa, Ontario K1A 0L4, Canada

Informacje dotyczące możliwości uzyskania świadczeń kanadyjskich z zastosowaniem nowej Umowy można także znaleźć na stronie internetowej instytucji kanadyjskiej pod adresem http://www.servicecanada.gc.ca/ oraz pod numerami telefonów:

+1 800 454-8731, 1 800 255-4786 (TTY) - dostępne z Kanady lub USA;

+1-613-957-1954 - dostępny z innych krajów

Materiały informacyjne w języku angielskim opracowane przez instytucję kanadyjską, dotyczące stosowania Umowy polsko-kanadyjskiej o zabezpieczeniu społecznym dostępne są na kanadyjskiej stronie internetowej:

http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/poland-i.shtml

lub

http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/pdf/poland-i.pdf (plik pdf).

Informacje dotyczące składania wniosków o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego rolników przez osoby zamieszkałe w Polsce i w Kanadzie oraz ustalania przez KRUS prawa do rolniczych świadczeń emerytalno-rentowych będą wkrótce dostępne w serwisie informacyjnym Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Data dodania: 01.10.2009

Od 1 października 2009 r. weszla w życie Umowa o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Kanadą.
Umowa ta reguluje stosunki między obydwoma państwami w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym, ustalania emerytur i rent osobom, które pracowały w tych państwach oraz transferu świadczeń przyznanych przez instytucję ubezpieczeniową jednego państwa osobom zamieszkałym w drugim państwie.
W świetle Umowy osoba, która pracowała w obu państwach może nabyć uprawnienia emerytalno-rentowe w każdym z nich, jeżeli spełni warunki wymagane ustawodawstwem wewnętrznym. Postanowienia Umowy mają na celu ułatwienie spełnienia tych warunków. W świetle Umowy dopuszczalne będzie zatem pobieranie równoczesne emerytur lub rent z obu państw.
Od 1 października 2009 r. możliwe będzie sumowanie stażu emerytalno-rentowego wypracowanego w każdym z państw - Stron Umowy dla celów przyznania emerytury lub renty zarówno przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak i przez instytucję kanadyjską. Świadczenia przyznawane przez ZUS za łączony staż emerytalno-rentowy obliczane będą proporcjonalnie do długości okresów przebytych w Polsce w stosunku do sumy okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie.
Umowa dotyczy po Stronie polskiej ustalania emerytur i rent z tytułu niezdolności do pracy, a także ustalania rent rodzinnych po osobach, które pracowały w obu państwach oraz wypłaty zasiłków pogrzebowych.
Umowa obejmuje nie tylko świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych ustalane przez ZUS, ale również świadczenia z systemu rolniczego ustalane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.
Po Stronie kanadyjskiej Umowa dotyczy świadczeń emerytalno-rentowych przysługujących zarówno z systemu opartego na zamieszkiwaniu na terytorium tego państwa (Ustawa o Zabezpieczeniu Emerytalnym), jak i z systemu opartego na zarobkach (Plan Emerytalno-Rentowy Kanady).
Do czasu zawarcia odrębnego porozumienia przez władze Polski oraz Prowincji Quebec, Umowa nie ma zastosowania do osób objętych wyłącznie Planem Emerytalno-Rentowym Prowincji Quebec, który obowiązuje w tej prowincji w miejsce Planu Emerytalno-Rentowego Kanady.
W Umowie przewidziana została także możliwość przekazywania emerytury lub renty przysługującej z jednego państwa do miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy w drugim państwie. Po 1 października 2009 r. osoba uprawniona do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych będzie mogła, na wniosek złożony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, mieć wypłacane to świadczenie na rachunek bankowy w Kanadzie.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych uruchomił na swojej stronie internetowej serwis informacyjny (http://www.zus.pl/kanada/) dla osób zainteresowanych uzyskaniem świadczeń emerytalno-rentowych na podstawie Umowy. W serwisie wskazano, w jaki sposób można ubiegać się o emeryturę lub rentę z Polski i z Kanady. Wyjaśnione zostały także kwestie dotyczące zastosowania odpowiednich formularzy przy ubieganiu się o świadczenia na podstawie Umowy.
W jednostkach terenowych ZUS udostępnione zostaną ulotki informacyjne dla osób zainteresowanych uzyskaniem emerytury lub renty z zastosowaniem Umowy.

Ze strony ZUS wszelkich informacji oraz bezpośredniej pomocy osobom zainteresowanym uzyskaniem polskiej emerytury lub renty z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce w systemie powszechnym (”pracowniczym”) i okresów ubezpieczenia przebytych w Kanadzie udzielić może jednostka wyznaczona do realizacji Umowy polsko-kanadyjskiej w zakresie świadczeń emerytalno-rentowych:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
I Oddział w Łodzi
Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych
ul. Zamenhofa 2
90 - 431 Łódź
telefony:
+48 42 638 29 67
+48 42 638 24 80
Informacje na temat zastosowania Umowy do świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS można uzyskać także w Departamencie Rent Zagranicznych w Centrali ZUS, wykonującym w ramach Zakładu funkcję instytucji łącznikowej przy realizacji umowy polsko-kanadyjskiej:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Rent Zagranicznych
ul. Senatorska 10
00-082 Warszawa
tel.: + 48 22 826 05 53 , + 48 22 826 07 63
e-mail: drz@zus.pl
Odpowiednio, w Kanadzie informacje oraz bezpośrednią pomoc osobom zainteresowanym uzyskaniem kanadyjskich świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie udzielą placówki Service Canada.
Za realizację Umowy po stronie kanadyjskiej odpowiada
International Operations Division, Service Canada, Department of Human Resources and Skills Development
355, North River Road,
Ottawa, Ontario K1A 0L4, Canada
Informacje dotyczące możliwości uzyskania świadczeń kanadyjskich z zastosowaniem nowej Umowy można także znaleźć na stronie internetowej instytucji kanadyjskiej pod adresem http://www.servicecanada.gc.ca/
oraz pod numerami telefonów:
+1 800 454-8731, 1 800 255-4786 (TTY) - dostępne z Kanady lub USA;
+1-613-957-1954 - dostępny z innych krajów,
Materiały informacyjne w języku angielskim opracowane przez instytucję kanadyjską, dotyczące stosowania Umowy polsko-kanadyjskiej o zabezpieczeniu społecznym dostępne są na kanadyjskiej stronie internetowej: http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/poland-i.shtml lub http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/pdf/poland-i.pdf (plik pdf).
Wszystkie przepisy i ustawę dotyczące emerytur znajdą Państwo na stronie : zycie.ca

Umowa z Kanadą o zabezpieczeniu społecznym
Od 1 października 2009 r. wchodzi w życie Umowa o zabezpieczeniu społecznym między Polską a Kanadą.

Umowa ta reguluje stosunki między obydwoma państwami w zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym, ustalania emerytur i rent osobom, które pracowały w tych państwach oraz transferu świadczeń przyznanych przez instytucję ubezpieczeniową jednego państwa osobom zamieszkałym w drugim państwie.

W świetle Umowy osoba, która pracowała w obu państwach może nabyć uprawnienia emerytalno-rentowe w każdym z nich, jeżeli spełni warunki wymagane ustawodawstwem wewnętrznym. Postanowienia Umowy mają na celu ułatwienie spełnienia tych warunków. W świetle Umowy dopuszczalne będzie zatem pobieranie równoczesne emerytur lub rent z obu państw.

Od 1 października 2009 r. możliwe będzie sumowanie stażu emerytalno-rentowego wypracowanego w każdym z państw - Stron Umowy dla celów przyznania emerytury lub renty zarówno przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jak i przez instytucję kanadyjską. Świadczenia przyznawane przez ZUS za łączony staż emerytalno-rentowy obliczane będą proporcjonalnie do długości okresów przebytych w Polsce w stosunku do sumy okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie.

Umowa dotyczy po Stronie polskiej ustalania emerytur i rent z tytułu niezdolności do pracy, a także ustalania rent rodzinnych po osobach, które pracowały w obu państwach oraz wypłaty zasiłków pogrzebowych.

Umowa obejmuje nie tylko świadczenia z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych ustalane przez ZUS, ale również świadczenia z systemu rolniczego ustalane przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Po Stronie kanadyjskiej Umowa dotyczy świadczeń emerytalno-rentowych przysługujących zarówno z systemu opartego na zamieszkiwaniu na terytorium tego państwa (Ustawa o Zabezpieczeniu Emerytalnym), jak i z systemu opartego na zarobkach (Plan Emerytalno-Rentowy Kanady).

Do czasu zawarcia odrębnego porozumienia przez władze Polski oraz Prowincji Quebec, Umowa nie ma zastosowania do osób objętych wyłącznie Planem Emerytalno-Rentowym Prowincji Quebec, który obowiązuje w tej prowincji w miejsce Planu Emerytalno-Rentowego Kanady.

W Umowie przewidziana została także możliwość przekazywania emerytury lub renty przysługującej z jednego państwa do miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy w drugim państwie. Po 1 października 2009 r. osoba uprawniona do emerytury lub renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych będzie mogła, na wniosek złożony w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, mieć wypłacane to świadczenie na rachunek bankowy w Kanadzie.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uruchomił na swojej stronie internetowej serwis informacyjny (http://www.zus.pl/kanada/) dla osób zainteresowanych uzyskaniem świadczeń emerytalno-rentowych na podstawie Umowy. W serwisie wskazano, w jaki sposób można ubiegać się o emeryturę lub rentę z Polski i z Kanady. Wyjaśnione zostały także kwestie dotyczące zastosowania odpowiednich formularzy przy ubieganiu się o świadczenia na podstawie Umowy.

W jednostkach terenowych ZUS udostępnione zostaną ulotki informacyjne dla osób zainteresowanych uzyskaniem emerytury lub renty z zastosowaniem Umowy.

Ze strony ZUS wszelkich informacji oraz bezpośredniej pomocy osobom zainteresowanym uzyskaniem polskiej emerytury lub renty z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce w systemie powszechnym (”pracowniczym”) i okresów ubezpieczenia przebytych w Kanadzie udzielić może jednostka wyznaczona do realizacji Umowy polsko-kanadyjskiej w zakresie świadczeń emerytalno-rentowych:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych
I Oddział w Łodzi
Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych
ul. Zamenhofa 2
90 - 431 Łódź
telefony:
+48 42 638 29 67
+48 42 638 24 80

Informacje na temat zastosowania Umowy do świadczeń emerytalno-rentowych z ZUS można uzyskać także w Departamencie Rent Zagranicznych w Centrali ZUS, wykonującym w ramach Zakładu funkcję instytucji łącznikowej przy realizacji umowy polsko-kanadyjskiej:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Departament Rent Zagranicznych
ul. Senatorska 10
00-082 Warszawa
tel.: + 48 22 826 05 53 , + 48 22 826 07 63
e-mail: drz@zus.pl

Odpowiednio, w Kanadzie informacje oraz bezpośrednią pomoc osobom zainteresowanym uzyskaniem kanadyjskich świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w Kanadzie udzielą placówki Service Canada.

Za realizację Umowy po Stronie kanadyjskiej odpowiada

International Operations Division, Service Canada, Department of Human Resources and Skills Development
355, North River Road,
Ottawa, Ontario K1A 0L4, Canada

Informacje dotyczące możliwości uzyskania świadczeń kanadyjskich z zastosowaniem nowej Umowy można także znaleźć na stronie internetowej instytucji kanadyjskiej pod adresem http://www.servicecanada.gc.ca/ oraz pod numerami telefonów:

+1 800 454-8731, 1 800 255-4786 (TTY) - dostępne z Kanady lub USA;
+1-613-957-1954 - dostępny z innych krajów,

Materiały informacyjne w języku angielskim opracowane przez instytucję kanadyjską, dotyczące stosowania Umowy polsko-kanadyjskiej o zabezpieczeniu społecznym dostępne są na kanadyjskiej stronie internetowej: http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/poland-i.shtml lub http://www.rhdcc-hrsdc.gc.ca/eng/isp/pub/ibfa/pdf/poland-i.pdf (plik pdf).

Za dwa tygodnie wchodzi w życie polsko-kanadyjska umowa o zabezpieczeniu społecznym, która pomoże 40 tys. osób w uzyskaniu świadczeń za pracę w obu krajach.

Chodzi o Polaków, którzy po przepracowaniu w kraju kilku lat wyjechali do Kanady i tam też podjęli zatrudnienie.

Od 1 października wchodzi w życie umowa zawarta między rządami polskim i kanadyjskim, regulująca zasady ustalania emerytur i rent osobom, które pracowały w obu państwach, oraz transferu świadczeń przyznanych przez instytucję ubezpieczeniową jednego państwa osobom zamieszkałym w drugim. Od tego dnia emeryci będą też mogli złożyć do ZUS wniosek o przelewanie należnego im świadczenia na rachunek bankowy w Kanadzie.

Od początku przyszłego miesiąca możliwe będzie także sumowanie stażu emerytalnego wypracowanego nad Wisłą z czasem pracy w kraju klonowego liścia. Świadczenia przyznawane przez ZUS za łączny staż emerytalnorentowy obliczane będą proporcjonalnie do długości okresów przebytych w Polsce w stosunku całego stażu emerytalnego wypracowanego zarówno w Polsce, jak i w Kanadzie.

Pomoże to w uzyskaniu świadczenia przez osoby, które nie mają odpowiednio długiego stażu pracy w jednym z tych państw (np. w Polsce stare przepisy wymagają 25 lat podlegania ubezpieczeniom).

Jeżeli okazałoby się, że ten łączny staż emerytalnorentowy jest zbyt krótki do przyznania emerytury lub renty, uwzględniony zostanie także staż uzyskany przez zainteresowanego w państwach połączonych tego typu umowami, przewidującymi sumowanie okresów podlegania ubezpieczeniu, np. w Stanach Zjednoczonych, Niemczech czy w Wielkiej Brytanii.

ZUS oraz instytucja kanadyjska będą współpracowały w ustalaniu świadczeń, przekazując sobie wzajemnie informacje. Wystarczy więc, że zainteresowany złoży wniosek o przyznanie emerytury w jednej z tych instytucji.

Po stronie kanadyjskiej umowa dotyczy świadczeń emerytalnorentowych przysługujących zarówno z systemu opartego na zamieszkiwaniu na terytorium tego państwa, jak i z systemu opartego na zarobkach.

Do czasu zawarcia odrębnego porozumienia przez władze Polski oraz prowincji Quebec umowa nie ma zastosowania do osób objętych systemem emerytalno-rentowym funkcjonującym wyłącznie w tej prowincji.