Elektryk zmniejszał odczyt w licznikach poboru prądu

Na 12 mln dolarów kanadyjskich (ok. 11,9 mln USD) oszacował dostawca prądu w prowincji Quebec swoje straty spowodowane przez pewnego zmyślnego elektryka. Proceder instalowania urządzenia zmniejszającego odczyt w licznikach trwał przynajmniej dziewięć lat.
Od 2003 roku pracownicy firmy Hydro Quebec słyszeli o mężczyźnie o imieniu Jean, który za 300-500 dolarów instalował w licznikach urządzenie własnej konstrukcji. Dzięki temu rachunki za prąd spadały nawet o połowę.
Jean czasami przedstawiał się jako pracownik Hydro Quebec, a czasem informował, że prowadzi firmę elektryczną, choć w rzeczywistości nie miał legalnie zarejestrowanej działalności gospodarczej. Niemniej jego numer telefonu stał się bardzo popularny, a Jean ze swoją taśmą izolacyjną, klejem, obcęgami, kondensatorami i lutownicą bardzo dobrze zarabiał w Montrealu i okolicach.
Jak podał w tym tygodniu dziennik “La Presse”, wśród swoich klientów elektryk miał nie tylko zwykłych mieszkańców, ale także na przykład właścicieli dużej włoskiej firmy lodziarskiej, od której Hydro Quebec domaga się obecnie 350 tys. dolarów.
Sprawa zmyślnego elektryka trafiła wreszcie do sądu i Jean został skazany na dwa lata prac społecznych.
——————————————————————————————————————————————————–

Kubanki wybrały wolność?

Kapitan reprezentacji Kuby w piłce nożnej kobiet Yesenia Gallardo (z prawej) i jej koleżanka Yisel Rodriguez (z lewej) nie stawiły się w Vancouver na mecz drużyny narodowej w turnieju kwalifikacyjnym do igrzysk strefy Ameryki Północnej, Środkowej i Karaibów.
Zaistniałej kryzysowej sytuacji nie chciało komentować kierownictwo kubańskiej ekipy, ani organizatorzy turnieju strefy CONCACAF.
Wiadomo, że uciekinierki przejechały taksówką z Vancouver do granicy ze Stanami Zjednoczonymi, gdzie poprosily o azyl polityczny. Urzędnik U.S. Immigration and Customs Enforcement powiedział reporterowi telewizyjnej stacji ESPN, że Kubanki dotarły na granicę o 2 nad ranem w niedzielę. Nie miały paszportów, bo te znajdowały się w rękach kierownika kubańskiej ekipy. Identyfikowały się za pomocą kart uczestników turnieju, które ukryły w butach. Rodriguez, która ma bliską rodzinę w USA, odleci z Seattle do Miami, na Florydzie, gdzie jej brat Raudel zadeklarował wsparcie i opiekę nad nią. Ostatni raz widzieli się przed 16 laty. Nie wiadomo co dzieje się z Gallardo.
Kuba przegrała w Vancouver wszystkie mecze, kolejno z Kostaryką (0:2), Kanadą (0:2) i ostatecznie z Haiti 0:3.
Pół roku temu od reprezentacji piłkarzy Kuby uczestniczącej w Złotym Pucharze - mistrzostwach strefy Ameryki Północnej, Środkowej i Karaibów, odłączył się w amerykańskim mieście Charlotte 30-letni Yosniel Mesa.
Podobne decyzje podjęło wielu Kubańczyków, nie tylko sportowców, którzy nie chcieli przystosować się do życia w reżimie komunistycznym. Szacuje się, że od 1959 do 2000 Kubę opuściło z powodów politycznych lub ekonomicznych około półtora miliona ludzi.
——————————————————————————————————————————————————–

Strajk się kończy

Dobiegł końca prawie trzymiesięczny strajk komunikacji publicznej w regionie York. Jeszcze niedawno nikt nie dawał szansy na wznowienie usług, a tymczasem kierowcy i mecha- nicy firmy Veolia ratyfikowali zawarty w ich imieniu przez związki zawodowe układ, przyjmując ostatnią ofertę firmy. Autobusy VIVA ruszą zatem w trasę 4 lutego.
Żeby zrekompensować pasażerom bardzo uciążliwą przerwę, przez co najmniej miesiąc będą oni mogli podróżować bezpłatnie na wszystkich trasach.
Jednocześnie związek reprezentujący pracowników innej firmy - Miller Transit zawarł wstępne porozumienie. Teraz musi ono zostać zaakceptowane przez członków związku. Jeżeli tak się stanie, wszystkie firmy, które oferują usługi komunikacyjne w ramach York Region Transit, wkrótce powrócą do pracy.
Zawarty we wtorek kontrakt między Local 113 Amalgamated Transit Union i firmą Veolia Transportation, która zarządza autobusami Viva, opiewa na cztery lata i zapewnia wzrost płac i wszystkich benefitów.
Tymczasem władze regionu York podpisały umowę z nowym kontraktorem. Kontrakt od  First Canada przejęła firma TOK Transit Limited. Od przyszłego tygodnia rozpocznie ona kursy na trasach 98 i 55. W sumie przejmie 29 tras autobusowych. Umowę z First Canada rozwiązano w ubiegłym tygodniu, motywując to tym, że firma nie traktuje negocjacji kontraktowych ze swoimi kierowcami i mechanikami poważnie.

Strajk w regionie York, rozpoczęty 24 października, pozbawił usług komunikacyjnych około 44.000 pasażerów 85 linii autobusów w Markham, Richmond Hill, Stouffville, Newmarket, Aurorze i East Gwillimbury. Jest to około 60 proc. tras autobusów w regionie York.

Skazaniem na dożywocie zakończył się głośny w Kanadzie proces mieszkającego w Montrealu mężczyzny, jego drugiej żony i syna, oskarżonych o tzw. “zabójstwo honorowe” trzech córek i pierwszej żony.
- W trwającym trzy miesiące szeroko relacjonowanym procesie, który toczył się w Kingston (Ontario), pochodzący z Afganistanu oskarżeni nie przyznali się do popełnionych czynów. Jednak dwunastu przysięgłych, po zapoznaniu się z dowodami, uznało ich za winnych morderstwa pierwszego stopnia - podały kanadyjskie media. Jak mówił cytowany przez media sędzia Robert Maranger, było to zabójstwo zaplanowane z zimną krwią, wynikające ze “zdegenerowanego pojęcia honoru, na które nie ma miejsca w żadnym cywilizowanym społeczeństwie”.
Zaplanowali zabójstwo podczas wycieczki
Ciała trzech nastolatek, w wieku 19, 17 i 13 lat oraz pierwszej żony biznesmena Mohammada Shafii znaleziono w czerwcu 2009 roku w samochodzie zatopionym w Rideau Canal w Montrealu. Z dowodów zebranych podczas śledztwa wynikało, że ojciec, jego druga żona i syn zaplanowali zabójstwo podczas rodzinnej wycieczki. Oskarżeni twierdzili, że kobiety wybrały się na przejażdżkę i przypadkiem wpadły do kanału.
Trzy córki: Zainab, Sahar i Geeti i pierwsza żona, Rona Amir Mohammad, miały jakoby splamić rodzinny honor przejmując zachodnie obyczaje. Mohammad Shafia i jego druga żona przekazali wychowanie trzech dziewczynek pierwszej, bezdzietnej żonie (którą Shafia sprowadził do Kanady jako kuzynkę). Z dziennika prowadzonego przez zamordowaną wynikało, że była w domu traktowana jako służąca. Z kolei - jak podczas procesu relacjonowały media - trzy siostry były terroryzowane i bite, m.in. z tego powodu, że nie będąc zamężne potajemnie spotykały się z chłopcami, i nie chciały wkładać muzułmańskiej chusty - hidżabu. Te i inne problemy dziewczęta zgłaszały w szkole, a jedna z córek uciekła niedługo przed morderstwem do schroniska dla kobiet w Montrealu, jednak żadnego dochodzenia nie wdrożono. Przesłuchiwane w obecności ojca i matki dziewczynki wszystko odwołały.
“Rodzinny horror”
Jak przypomniały kanadyjskie media, wśród dowodów przeciw oskarżonym znalazły się także zeznania świadka, który powiedział, że ojciec i matka planowali utopienie jednej z córek podczas podróży do Szwecji. Inne dowody na niekorzyść oskarżonych to także policyjne podsłuchy, w których Shafia wypowiadał się o “rodzinnym honorze” i używał brutalnych określeń na temat córek. Jeden ze świadków obrony, mieszkający w Holandii brat oskarżonego, lekarz, twierdził co prawda, że takie gwałtowne i pełne epitetów wypowiedzi są charakterystyczne dla rodzimego języka oskarżonych i nie oznaczają prawdziwych intencji.
Jednym z decydujących dowodów były ślady na samochodzie, który podczas rodzinnej wycieczki prowadził Shafia oraz na samochodzie zepchniętym do kanału. Eksperci stwierdzili, że uszkodzenia na zatopionym aucie pasowały do śladów na drugim samochodzie rodziny.
Media komentowały proces rodziny Shafia jako “zderzenie kultur”. Sprawa “honorowych” zabójstw i przemocy rodzinnej w imigranckich środowiskach stała się w ostatnich miesiącach często poruszanym w Kanadzie tematem. Kilka tygodni temu, w wielu meczetach jedno z piątkowych kazań imamowie poświęcili właśnie temu problemowi. Zaś po zakończeniu procesu minister sprawiedliwości Kanady Rob Nicholson w specjalnym komunikacie podkreślił, że morderstwa “honorowe” są “barbarzyńską praktyką, nie do przyjęcia w Kanadzie”.

Ford się odchudza

Burmistrz Toronto Rob Ford i jego brat Doug ogłosili kampanię odchudzania.  Mer waży 330 funtów, a jego brat - 275.
Akcja polityków rozpoczęta została pod nazwą  “Cut the Waist” . Chcą oni rozpowszechnić ją w całym mieście i zachęcić otyłych torontończyków do utraty nadwagi.
Akcja ma trwać sześć miesięcy i w ciągu tego czasu w każdy poniedziałek obydwaj panowie będą publicznie podawać swoją wagę. Do 18 czerwca burmistrz chce schudnąć 50 funtów. Wydaje mu się że optymalną dla niego wagą będzie 225 funtów. Po tygodniu trawania akcji już spadł na wadze o 10 funtów.
Podczas oficjalnego ważenia burmistrz wyraził opinię, że przy jego stylu życia i pracy nie powinien tyle ważyć i nigdy do tej pory tyle nie ważył.
Nazwał siebie “300 pounds of fun”, zapowiada że będzie jadł owoce, sałaty, kurczaki i ryby i oczywiście mnóstwo warzyw.
Bracia Ford zachęcają mieszkańców miasta do włączenia się w tę akcję. Polecają stronę internetową cutthewaist.ca.
Akcja będzie w zamierzeniu gromadzić pieniądze, które mają zostać przeznaczone na cele dobroczynne. Na stronie akcji będzie też na bieżąco aktualizowana kwota, jaką przekazano na cele charytatywne dla wsparcia akcji.

Partie się łączą

Najbardziej popularna obecnie partia w Quebecu - Coalition For Quebec’s Future oficjalnie połączyła się z inną mniejszą partią Action Democratique du Quebec (ADQ).
Powstała nowa partia pod nazwą Coalition For Quebec’s Future deklaruje zaprzestanie debaty na temat suwerenności Quebecu. Dzięki tej koalicji nowe ugrupowanie będzie miało cztery mandaty w legislaturze Quebecu.
Umowa wstępna o fuzji tych partii została zawarta w grudniu, ale musiała zostać poddana głosowaniu przez członków ADQ. Głosowanie odbyło się drogą pocztową, a ponad 70 proc. zagłosowało “za” koalicją.
Nowa partia od kilku miesięcy wyprzedza w sondażach rządzącą Partię Liberalną i opozycyjną Parti Quebecois.
Nowej sile politycznej przewodniczy były minister w rządzie Parti Quebecois Francois Legault (na zdj.), którego przez długi czas uważano za prawicowca i separatystę, ale po wejściu do władz nowej partii automatycznie przesunął się bliżej centrum.

Konserwatyści przed liberałami

Powraca sytuacja sprzed jesiennych wyborów, liberałowie tracą, a konserwatyści zyskują poparcie społeczne w Ontario.
Ontaryjscy konserwatyści wysforowali się na pierwsze miejsce w sondażach popularności - na miejsce, które utracili jesienią.
Najnowsze badanie opinii publicznej wykazało, że Torysi cieszą się poparciem 41 proc. ankietowanych, a liberałowie - 33 proc.
Na trzecim miejscu jest NDP, którą popiera 20 proc., a na czwartym Partia Zielonych, mająca 4 proc. poparcia Ontaryjczyków.
W wyborach 6 października Partia Liberalna otrzymała 37,6 proc. głosów, konserwatyści - 35,4 proc., NDP - 22,7 proc., a Partia Zielonych - 2,9 proc.

Kanadyjka pobita w Meksyku odzyskała przytomność.

Rodzina pobitej niemal na śmierć Sheili Giles z Alberty poinformowała, że Kanadyjka wybudzona została ze sztucznej śpiączki i rozpoznałą otaczających ją bliskich.
Lekarze meksykańscy zdecydowali się na ten krok po trzech dniach intensywnej opieki medycznej.
Sheila Giles została brutalnie pobita w luksusowym hotelu w Mazatlan w północno-zachodnim Meksyku na wybrzeżu Pacyfiku. Zostałą odnaleziona w kałurzy krwi w sobotę rano w hotelu Riu Emerald. Ofiara miała połamane niemal wszystkie kości części twarzowej czaszki i była nieprzytomna.
Z komunikatu wynika, że nie ma obrażeń wewnętrznych mózgu co wróży udaną rehabilitację.
Brat ofiary poinformował również, że w najbliższych dniach odbędzie się pierwsza sesja rekonstrukcji twarzy 37-letniej Kanadyjki.
To nie jest pierwszy groźny incydent z Kanadyjczykami w rolach ofiar w ciągu ostatnich miesięcy w Meksyku. W poprzednim miesiącu odnaleziono ciało studentki Uniwersytetu British Columbia rezydującej w Vancouver Ximeny Osequeda. Ciało młodej kobiety było częściowoo zakopane na plaży w Huatulco na południe od Acapuplco. W styczniu został zabity w Melaque na południe od Puerto Vallarta inny Kanadyjczyk - 67-letni Robin Wood z Salt Spring Island w Kolumbii Brytyjskiej. Mężczyzna zginął podczas konfrontacji z dwoma rabusiami, którzy wdarli się do domu jego przyjaciela, gdzie przebywał. Na zdjęciu Sheila Gilea z mężem Andrew Nabb’em.

Premier Kanady Stephen Harper wyleciał we wtorek w nocy z Ottawy do Szwajcarii gdzie weźmie udział w dorocznym spotkaniu pod nazwą World Economic Forum.
W tym roku forum odbędzie się pod hasłem “Wielka Transformacja: kształtowanie nowych modeli”.
Przed wylotem sekretarz prasowy Harpera Andrew MacDougal powiedział, że Harper będzie musiał stawić czoła pewnym naciskom bo tego wymaga mocno rozchwiana kryzysem finansowym Europa - trzeba będzie podejmować środki doraźne.
“Taka sytuacja zagraża stabilnemu i zbalansowanemu wzrostowi, a to przede wszystkim postanowiły utrzymać państwa grupy G20 aby nie ryzykować pogrążenia świata w kolejnym kryzysie.”
Harper zabierze głos na posiedzeniu plenarnym adresując swoje wystąpienie do politycznych i biznesowych liderów najbogat- szych państw.
Zanosi się na to że wkład Harpera na tym szczycie daleko wykroczy ponad tradycyjną kanadyjską obecność na zlocie najbogatszych.
Innymi słowy Harper będzie zmuszony potępić protekcjonizm i wprowadzanie ostrych regulacji rynków wewnętrznych. Daleki od nastroju wymodlenia globalnej transformacji będzie optował za kanadyjskim modelem gospodarki, działającym w dobrze wyznaczonych granicach rynku kapitałowego z porządnymi i niezawodnymi zabezpieczeniami przed ekscesami inwestycyjnymi  i spekulacyjnymi.
Zobaczymy ile apetytów rozbudzi w europejczykach to grożenie palcem, nawołujące do powrotu do starych sprawdzonych metod.
Harper jest przekonany, że tradycyjny model kapitalizmu jest najlepszym z możliwych sposobów na rozwój gospodarczy i wzrost dobrobytu.
Niestety, całe to zgromadzenie w Davos (zdominowane przez gospodarki europejskie) jest zjednoczone wokół idei, że trzeba wymyślić zupełnie nowe, oryginalne rozwiązanie.
W oficjalnym programie World Economic Forum 2012 znajduje się typowa niemiecka sentencja, która doskonale ilustruje problem:
…”the necessary conceptual models do not exist from which to develop a systemic understanding of the great transformations taking place now and in the future.”
(nie istnieje konceptualny model, który pomagałby wyjaśnić wielką transformację, z którą mamy do czynienia obecnie i w przyszłości). Z pewnością nie jest to poezja, ale takie są tutaj w Davos odczucia. Przewodniczący Schwab tak ustawił dyskusję, że nie będą jej przerywać zwykłe rozważania na temat wolnego handlu i wolnego rynku. Wynika też z tego wniosek, że profesor Schwab, podziela zdanie gubernatora Bank of Canada Marka Carney, który także jest gościem na forum, że ruch okupujących ma tutaj cokolwiek do powiedzenia. - donosi z Davos korespondent CBC Terry Milewski.

Kanadyjski oficer wywiadu został zatrzymany w Halifaksie pod zarzutem przekazywania danych obcemu państwu. Prawdopodobnie Rosji. Ocenia się, że może to być największa afera szpiegowska w Kanadzie od ponad 50 lat.
Budynek w CFB Stadacona, w którym pracował  aresztowany oficer

Oficera zatrzymano w miniony weekend. Służył w jednostce obserwującej ruch statków na kanadyjskich wodach dzięki zastosowaniu obserwacji satelitarnej, dronów i urządzeń podwodnych. W Halifaksie mieści się międzynarodowa baza wojskwowa z dostępem do tajnych danych krajów NATO.
Zatrzymany oficer miał dostęp do informacji na temat obrony Atlantyku, kanadyjskiej marynarki wojennej i NATO. Możliwe jest, że zatrzymany oficer przekazywał informacje wywiadowcze Rosji, chociaż uzyskiwaniem informacji z Kanady zainteresowane są także Chiny i Iran.
Podczas wtorkowej konferencji prasowej minister obrony Peter MacKay uchylił się od odpowiedzi na pytanie, komu zatrzymany przekazywał informacje. MacKay zapewniał przy tym, że zatrzymanie szpiega nie wpłynie na relacje Kanady z krajami NATO i jej wiarygodność.
Kanada przygotowuje “stosowną odpowiedź” wobec Rosji. Mogłoby chodzić nawet o wydalenie rosyjskich dyplomatów. Z drugiej jednak strony wskazuje się, że premier Stephen Harper będzie w tym roku składał wizytę w Rosji i w tej sytuacji nie chciałby psuć stosunków z Rosją.
Zatrzymany oficer wywiadu miał we wtorek pojawić się w sądzie, jednak jego prawnik poprosił o więcej czasu na przygotowanie. Przesłuchanie odbędzie się dopiero 25 stycznia. Aresztowanemu grozi nawet dożywocie.

•••

Władze Kanady wydaliły cztery osoby z personelu ambasady Rosji w Ottawie w związku z zatrzymaniem oficera kanadyjskiego wywiadu, któremu zarzuca się przekazywanie tajnych informacji obcemu państwu - poinformowały w piątek media kanadyjskie.
Według nich, o przekazywanie tajnych danych “obcemu państwu” jest oskarżony młodszy oficer, 40-letni Jeffrey Paul Delisle. Media piszą wprost o Rosji, choć władze kanadyjskie tego na razie nie potwierdziły - pisze dziennik “The Globe and Mail”.

Według rosyjskiego serwisu internetowego Newsru, który powołuje się na kanadyjskie źródła, z Kanady wydalono attache Konstantina Kołpakowa i attache wojskowego podpułkownika Dmitrija Fiodorczatenkę, a także dwie osoby z tzw. personelu technicznego: Michaiła Nikiforowa i Tatianę Stiekłową.

Rosyjska ambasada w Kanadzie zaprzeczyła sugestiom, że jej dyplomatów wydalono w związku ze sprawą Delisle’a, i twierdzi, że czwórka opuściła Kanadę pod koniec roku 2011 w ramach planowej wymiany personelu.

Płacowa przepaść coraz większa

Wzrostem płac prezesów niepokoją się i związkowcy, i rządy. Jak wynika z najnowszych badań przeprowadzonych przez Kanadyjskie Centrum Polityki Alternatywnej (CCPA), 100 najlepiej zarabiających prezesów spółek giełdowych w tym kraju zarabiało średnio 8,38 mln dol. rocznie (28,5 mln zł, to dane za 2010 r.), czyli 189 razy więcej niż przeciętny Kanadyjczyk (44,4 tys. dol – 150 tys. zł.), a zarazem aż 27 proc. więcej niż rok wcześniej.
W efekcie od początku Nowego Roku do południa 3 stycznia prezes dużej spółki zarobił już tyle, co szary pracownik otrzyma przez cały rok 2012.
Według CCPA różnica między najwyższymi i najniższymi zarobkami wzrasta coraz szybciej. W 1998 r. czołowi prezesi zarabiali “tylko” 105 razy więcej niż przeciętny Kanadyjczyk. Podobnie jest w USA. Według centrali związkowej AFL–CIO szefowie największych firm zarabiają średnio 11,4 miliona dol. (39 mln zł). W 1980 r. w USA prezes dużej firmy dostawał 42 razy więcej niż robotnik – a w 2010 r. już 343 razy więcej.
Jak się właściwie dzieje, że pensje prezesów tak szybko rosną? – O tym w USA często się dyskutuje – mówi Brandon Rees, wicedyrektor Biura ds. Inwestycji AFL–CIO. Rok po roku średni poziom płac prezesów rośnie, bo wszyscy oni uważają, że są najlepsi – dodaje.
Formą premii są coraz częściej opcje na akcje. Opcje są całkowicie bezpieczne, bo obdarowani nimi prezesi po prostu nie mogą stracić. A jeśli rynkowa cena tych akcji wzrasta, to wartość takich opcji też może wzrosnąć.
To wszystko ma przełożenie na resztę świata. – Ponieważ gospodarka staje się coraz bardziej globalna, tendencje w USA i innych państwach anglojęzycznych oddziałują na innych, zwłaszcza na Europę – i tu też wynagrodzenia prezesów rosną – wskazuje Hugh Mackenzie z CCPA.
Związki zawodowe przekonują, że wzrost wynagrodzeń szefów ma się nijak do faktycznych wyników kierowanych przez nich spółek. “Czy prezesi dostają pieniądze za to, że ich firmy się rozwijają, powodują wzrost gospodarczy i tworzą dobrze płatne miejsca pracy? Najwyraźniej nie” – dowodzi Executive PayWatch (Ośrodek Badania Płac Menedżerów) AFL–CIO. I wskazuje, że ostatnio udziałowcy dużych spółek usiłują ograniczać pensje prezesów.
Ale jak zauważył Nick Boulder z Hay Group w artykule dla “HR Magazine”, wzrost wynagrodzeń menedżerów to “trend nie do zastopowania”. Jego zdaniem dobrzy menedżerowie są poszukiwani w świecie, zwłaszcza w rozwijających się gospodarkach – i tak np. w Brazylii ich wynagrodzenia są najwyższe w świecie. Gigantyczne różnice w zarobkach są np. w Rosji.
Wzrastające nierówności są jedną z przyczyn powstania ruchu “Oburzonych” czy “Okupacji Wall Street”. O tym, że pensje prezesów trzeba ograniczać, mówił w wywiadzie dla wczorajszego “Sunday Telegraph” konserwatywny premier Wielkiej Brytanii David Cameron. – Udziałowcy powinni mieć bezpośredni wpływ na wynagrodzenie szefów ich firm – podkreślił, wskazując, że członkowie komitetów ds. płac, zasiadając w wielu takich ciałach, nawzajem podnoszą sobie pensje.
——————————————————————————————————————————————————–

Opłaca się przyjmować zagranicznych studentów

Zagraniczni studenci i uczniowie opłacają się lokalnym gospodarkom. W Ottawie oblicza się, że każdy zagraniczny uczeń high school, a więc poziomu przed szkolnictwem wyższym, to 30 tys. dolarów kanadyjskich rocznie.
Jak podała niedawno telewizja CBC, zagraniczni uczniowie i studenci coraz chętniej wybierają Kanadę jako miejsce nauki. I choć Kanada nie cieszy się taką popularnością w dziedzinie edukacji jak Stany Zjednoczone, to jednak w tym 34-milionowym kraju jest ponad 180 tys. zagranicznych uczniów high school i studentów szkół wyższych. Dane za 2008 r. wskazują, że zagraniczni studenci dodali do krajowej gospodarki 6,5 mld dolarów kanadyjskich.
Dyrekcje szkół widzą, że warto promować już high school, do których chętnie wybierają się Japończycy i Chińczycy, by na miejscu dobrze nauczyć się angielskiego i przygotować do studiów wyższych w Kanadzie czy USA. Na przykład w Brookfield High School w Ottawie dziesięć procent uczniów pochodzi spoza Kanady.
Cytowani przez CBC uczniowie wskazują, że są trudności - tęsknią za domem. Z kolei dyrekcje szkół podkreślają, że podstawa to znalezienie dobrego miejsca zamieszkania dla studentów i stworzenie programów ułatwiających adaptację na miejscu.
Również Polska i Kanada mają programy ułatwiające wymianę studentów i uczniów. Jak podkreślał w rozmowie z PAP ambasador Polski w Kanadzie Zenon Kosiniak-Kamysz, są wśród nich także programy dla nastolatków. Na przykład w lipcu tego roku kanadyjscy uczniowie będą mieli specjalne kursy historii i muzyki, których część odbędzie się w Krakowie, Wieliczce, Oświęcimiu i polskich Tatrach. Kursy te liczą się do szkolnych punktów, a porozumienie w sprawie ich organizacji zawarł zarząd szkół katolickich w Toronto, przy współpracy Konsulatu Generalnego RP w Toronto. Program jest wspierany przez Ministerstwo Edukacji prowincji Ontario.                                   Anna Lach
——————————————————————————————————————————————————–

Zasypie nas śniegiem

Na piątek synoptycy przewidują załamanie pogody w rejonie GTA.
Temperatura ma spaść do -50C, będą porywiste wiatry i ma spaść od 5 do 10 cm śniegu. W sobotę będzie jeszcze chłodniej nawet -8, a w niedzielę -12. W poniedziałek i wtorek znowu śnieg.

Starbucks wprowadza nową kawę

Starbucks Corp rozszerza tradycyjną ofertę ciemnych kaw i od wtorku w swoich kawiarniach, a także supermarketach, sprzedaje także lżejsze odmiany pod marką „Blonde”.
Wprowadzenie „Blonde” oznacza bezpośrednią konkurencję z masowymi markami, takimi jak McDonald’s Corp czy Dunkin’ Donuts, które odnotowują bardzo dobre wyniki sprzedaży lżejszych odmian kawy.
- Wiemy, że na obecną chwilę nie obsługujemy tych klientów, ale to się teraz zmieni – powiedział Andrew Linnemann, dyrektor Stabucks odpowiedzialny za jakość kawy.
Z badań przeprowadzonych przez Starbucks wynika, że 40 proc. kanadyjskich kawoszy woli spożywać lżejszą kawę paloną. Nasiona jasnej kawy są palone krócej niż pozostałe kawy Starbucks, przez co jest ona mniej kwaskowata i delikatniejsza.
Takie odmiany kawy to odejście od korzeni Starbucksa, który zbudował swoją markę na ciemnej palonej kawie, która według jej krytyków smakuje gorzko lub nawet spalenizną.
Nowa kawa Blonde weszła do oferty we wtorek we wszystkich amerykańskich kawiarniach i uzupełni odmiany Pike Place, bezkofeinowe i ciemne o wyrazistym smaku.
Kawiarnie w Kanadzie będą sprzedawać zarówno paczkowaną odmianę Blonde, jak i gotową.
W lutym zaplanowane są degustacje Blonde w kawiarniach w Kanadzie.

Rtęć przyczyniła się do wymarcia

Największe wymieranie w dziejach Ziemi sprzed 250 mln lat spowodowane było zanieczyszczeniem oceanów rtęcią - informuje serwis EurekAlert.
Pod koniec permu, 250 mln lat temu, kiedy jeszcze wszystkie kontynenty były ze sobą połączone, nastąpiło największe wymieranie w dziejach Ziemi. Ta katastrofa szczególnie mocno dotknęła oceany. Oblicza się, że wyginęło wówczas ok. 95 proc. wszystkich organizmów morskich.
Przyczyny wymierania nie zostały jednoznacznie zidentyfikowane. Najprawdopodobniej największą rolę odegrały procesy wulkaniczne na obszarze dzisiejszej Syberii. W ich wyniku z głębi Ziemi wydostały się ogromne ilości dwutlenku węgla i innych toksyn. To z kolei doprowadziło do zanieczyszczenia oceanów.
W najnowszych badaniach naukowcy zwracają uwagę na jeszcze jeden szczegół - emisję rtęci. - Wiemy dziś, że największym źródłem rtęci są erupcje wulkaniczne - wyjaśnia dr Steve Grasby z Natural Resources Canada, współautor najnowszej publikacji na łamach pisma “Geology”.
“Szacujemy, że emisja rtęci była wówczas do 30 razy wyższa niż w wyniku aktywności wulkanicznej dzisiaj, a to oznacza prawdziwie katastrofalną sytuację” - dodaje.
Zazwyczaj rtęć w oceanach jest neutralizowana na przykład przez glony. Wtedy jednak było jej o wiele za dużo i procesy samooczyszczania oceanów okazały się niewydolne, przez co nic już nie mogło zatrzymać katastrofy.
Zdaniem dra Benoit Beauchampa, profesora geologii na Uniwersytecie w Calgary w Kanadzie te badania są znaczące, ponieważ po raz pierwszy powiązano rtęć z wymieraniem permskim.
Każe to inaczej spojrzeć również na wszystkie inne wielkie wymierania w dziejach naszej planety.
——————————————————————————————————————————————————–

3 stycznia 2012 r. wieku 88 lat zmarł w Toronto Josef Skvorecky – czeski pisarz, tłumacz i wydawca. Skvorecky zmagał się z chorobą nowotworową.
Dwa lata temu został laureatem Nagrody Literackiej Europy Środkowej „Angelus”.
Od 1969 r. mieszkał w Kanadzie, dokąd trafił po burzy, jaką wywołała jego debiutancka powieść „Tchórze”. Do 1990 roku był wykładowcą literatury angielskiej na uniwersytecie w Toronto. Josef Skvorecky zadebiutował w roku 1958 właśnie powieścią „Tchórze”, przedstawiając w niej krytycznie czeskie mieszczaństwo pod koniec II wojny światowej. Władze komunistyczne wycofały ją z księgarń.
Po praskiej wiośnie, w 1969 roku, wyemigrował na Zachód i na stałe osiadł w Kanadzie. Tam wraz żoną Zdeną Salivarovą założył prywatną oficynę „Sixty-eight Publishers”, w której wydawał prace Vaclava Havla, Milana Kundery i Ludvika Vaculika. W 1978 roku komunistyczne władze Czechosłowacji za „wrogą działalność” pozbawiły Skvoreckiego obywatelstwa.
Jednocześnie wprowadził zajęcia na uniwersytetach amerykańskich i kanadyjskich. Według jego powieści i scenariuszy powstało kilkanaście czeskich i czechosłowackich filmów po aksamitnej rewolucji 1989 roku.
Bohaterem większości powieści Skvoreckiego, począwszy od „Tchórzy”, jest alter ego autora – Danny Smirzicki.

Północnoamerykańska Indianka, która żyła w XVII wieku, zostanie pierwszą indiańską świętą w historii Kościoła katolickiego. Watykan uznał za cud wyzdrowienie - za jej wstawiennictwem - małego chłopca zaatakowanego przez śmiercionośną bakterię.

Papież Benedykt XVI ma kanonizować, beatyfikowaną w 1980 roku, Kateri Tekakwitha, która 350 lat temu nawróciła się na katolicyzm i swoje życie poświęciła nauczaniu dzieci modlitwy oraz opiece nad chorymi. Jej grób, znajdujący się w Kanadzie, stał się miejscem pielgrzymek indiańskich chrześcijan i francuskich kolonistów.
Chłopiec, który wyzdrowiał za wstawiennictwem Kateri to 5-letni Jake Finkbonner. Po upadku na boisku baseballowym dostał gorączki, a jego głowa zaczęła puchnąć. W szpitalu stwierdzono, że jego organizm został zaatakowany przez pochłaniającą tkanki bakterię. Choroba wkrótce zaatakowała inne części ciała chłopca: jego szyję i klatkę piersiową.
Lekarze byli bezradni wobec infekcji. Jake’owi udzielono ostatniego namaszczenia. Nagle jednak objawy choroby ustąpiły. Chłopiec w pełni wyzdrowiał, choć na jego twarzy widoczne są blizny po uszkodzeniach, spowodowanych chorobą.
Jego rodzice, Indianie z plemienia Lummi w stanie Waszyngton, mówią, że przez cały czas modlili się do błogosławionej Kateri Tekakwitha. Są przekonani, że Jake wyzdrowiał dzięki jej wstawiennictwu u Boga.
Kateri Tekakwitha, (Catherine Tekakwitha) nazywana również Lily of Mohawks (ur. 1656 r. w Osserneon (w miejscu obecnego Nowego Jorku) – zm. 17 kwietnia 1680 r. w Caughnagawaga w Kanadzie) – błogosławiona Kościoła katolickiego.
Jej matka była chrześcijanką z plemienia Algonkinów, natomiast ojciec niechrześcijańskim Mohawkiem. Kiedy Tekakwitha miała 4 lata została osierocona w czasie epidemii czarnej ospy. Ona przeżyła, ale pozostały jej blizny na twarzy i uszkodzony wzrok. Następnie została adoptowana przez wuja. W 1676 r. została ochrzczona przez misjonarza jezuitę. Na chrzcie otrzymała imię Kateri (Catherine). Z powodu jej wiary obrzucano ją obelgami, a w końcu nawet jej życie znalazło się w niebezpieczeństwie. Zmuszona była do ucieczki z wioski. Lasami dotarła do oddalonej o ok. 200 mil wioski Sault-Sainte-Marie niedaleko Montrealu, gdzie była katolicka misja. Swoje dalsze życie poświęciła nauczaniu dzieci modlitwy i opiece nad chorymi. W 1679 złożyła ślub czystości. Stała się znana z powodu pobożnego i prostego trybu życia. Jej grób stał się miejscem pielgrzymek chrześcijan Indian i francuskich kolonistów.
Jest patronką ekologów, wygnańców, sierot, ludzi wyśmiewanych z powodu ich pobożności.
Dzień obchodów - 17 kwietnia w Kanadzie, 14 lipca w USA
Była pierwszą Indianką chrześcijanką z Ameryki Północnej, wobec której rozpoczęto proces beatyfikacyjny, co miało miejsce w 1884 r. za papieża Leona XIII. Zostałabeatyfikowana 22 czerwca 1980 r. przez Jana Pawła II.

Z powodu braku pomocy prawnej z Kanady gliwicka prokuratura umorzyła po 4 latach śledztwo ws. śmierci Roberta Dziekańskiego, który w październiku 2007 r. zmarł na lotnisku w Vancouver. Polak stracił życie po tym, gdy policjanci użyli wobec niego paralizatora.
Gliwiccy prokuratorzy wystąpili o pomoc prawną do Kanady krótko po wszczęciu polskiego śledztwa. Rok później postępowanie zawieszono w oczekiwaniu na realizację polskiego wniosku. Jesienią tego roku Kanada odmówiła przekazania Polsce wnioskowanych materiałów. W grudniu, po przetłumaczeniu kanadyjskiej odpowiedzi, śledztwo zostało umorzone.
“Strona kanadyjska odmówiła wykonania pomocy prawnej, powołując się na artykuł trzeci dwustronnej umowy z 1994 r. o pomocy w sprawach karnych. Przewiduje on możliwość odmowy m.in. w sytuacji, gdy wykonanie pomocy naruszyłoby ważny interes którejś ze stron” - wyjaśnił w czwartek PAP rzecznik Prokuratury Okręgowej w Gliwicach, prok. Michał Szułczyński.
Polscy śledczy wnioskowali m.in. o przekazanie protokołów przesłuchań świadków w kanadyjskim śledztwie oraz innych materiałów dowodowych. Spodziewali się, że materiały zostaną im udostępnione, tym bardziej, że w 2008 r. gliwiccy prokuratorzy pomagali - właśnie w ramach pomocy prawnej - Kanadyjczykom, wykonując pewne czynności w Polsce.
Szułczyński powiedział, że wprawdzie raport komisji sędziego Thomasa Braidwooda, która badała tę sprawę na zlecenie rządu Kolumbii Brytyjskiej, jednej z prowincji Kanady, (określono w nim użycie paralizatora wobec Dziekańskiego jako nieuzasadnione), jest dostępny w internecie, jednak takie materiały nie mogą być dowodem w polskim śledztwie.
Na decyzję o umorzeniu polskiego śledztwa przysługuje zażalenie - może złożyć je np. matka zmarłego lub jej pełnomocnik w ciągu siedmiu dni od otrzymania postanowienia o umorzeniu. Według rzecznika prokuratury dalsze prowadzenie śledztwa - w sytuacji braku pomocy ze strony kanadyjskiej - byłoby bezprzedmiotowe.
Wiosną tego roku matka Dziekańskiego, Zofia Cisowski, wystąpiła z wnioskiem o wznowienie zawieszonego polskiego śledztwa w sprawie jej syna. Wyrażała też rozczarowanie, że kanadyjscy policjanci nie są podejrzani o spowodowanie jego śmierci. Kanadyjska prokuratura, która zarzuciła czterem policjantom składanie fałszywych zeznań.
14 października 2007 roku Robert Dziekański zmarł po tym, gdy na lotnisku w Vancouver policjanci użyli tasera (paralizatora), żeby go obezwładnić. Jak wynikało z nagrania, które jeden ze świadków wydarzenia zrobił na lotnisku, Dziekański zachowywał się dość gwałtownie po długim locie i dziesięciogodzinnym oczekiwaniu, kiedy nikt go nie skierował do właściwej dalszej części lotniska, jednak w niczym nie zagrażał policjantom.
W kwietniu 2010 r. policja federalna (RCMP) przeprosiła publicznie matkę Roberta Dziekańskiego za śmierć syna. Policja zdecydowała się też na wypłatę odszkodowania. Proces policjantów, którzy użyli paralizatorów do obezwładnienia Polaka, zacznie się w przyszłym roku. Każdy z policjantów będzie miał odrębny proces. Najwcześniejszy rozpocznie się w kwietniu 2012 roku, dwa wyznaczono na październik przyszłego roku, daty czwartego jeszcze nie podano.
Zarzuty składania fałszywych zeznań podczas dochodzenia w sprawie śmierci Polaka zostały sformułowane przez prokuratora Richarda Pecka. Został on specjalnie oddelegowany do zajęcia się sprawą czterech policjantów. Peck uznał, iż małe jest prawdopodobieństwo ich skazania w związku z innymi potencjalnymi zarzutami.

Ograniczenia na promach z powodu… otyłości

Na promach kursujących między Kolumbią Brytyjską a stanem Waszyngton możemy spodziewać się irracjonalnych restrykcji.
W ciągu ostatnich 20 lat nastąpił tak dramatyczny wzrost otyłości Amerykanów, że zmusił Straż Przybrzeżną, administrującą promami pasażerskimi, do ograniczenia dopuszczalnej liczby przewożonych przez nie pasażerów.
Według danych Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom, obecnie ok. 1/3 dorosłych osób w USA jest otyłych i ma poważną nadwagę.
Oparte na tych danych ogólnokrajowe przepisy, które weszły w życie 1 grudnia, podniosły średnią statystyczną wagę pasażera na promie ze 160 funtów (ok. 73 kg) do 185 funtów (84 kg).
Równocześnie musiano też ograniczyć dopuszczalną liczbę pasażerów na promach ze względu na większe zagrożenie utraty ich stabilności, gdyby np. wszyscy przeszli na jedną stronę jednostki, aby obserwować delfiny.
Jak powiedział przedstawiciel Straży Przybrzeżnej, por. Eric Young, oznacza to w praktyce zmniejszenie liczby pasażerów zabieranych na pokład o ok. 250 osób, w zależności od typu i wielkości jednostki. “Np. prom, który zabierał 2000 osób, teraz będzie mógł zabrać tylko 1750″ - powiedział Young.
Straż Przybrzeżna eksploatuje 23 promy pasażerskie na 10 trasach u wybrzeży stanu Waszyngton i sąsiedniej, należącej do Kanady, Kolumbii Brytyjskiej. Przewożą one rocznie ponad 22 mln pasażerów.
——————————————————————————————————————————————————–

Islandzkim ekonomistom podoba się kanadyjski dolar

Ekonomistom borykającej się z gospodarczymi kłopotami Islandii coraz bardziej podoba się kanadyjski dolar. Do tego stopnia, że proponują zastąpienie narodowej korony właśnie stabilną kanadyjską walutą.
W kryzysie 2008 r. wartość islandzkiego pieniądza spadła o jedną trzecią, w ciągu kilku dni października 2008 r. upadły trzy największe banki, a Islandia do dziś nie poradziła sobie z problemami. Jednym z rozwiązań, nad którymi debatują obecnie islandzcy ekonomiści, jest zastąpienie krajowej waluty inną, a kanadyjskim mediom w ostatnich tygodniach bardzo podoba się, że padła propozycja odwołania się do kanadyjskiego dolara.
To pomysł zgłaszany przez ekonomistów, islandzki rząd jest skłonny zmienić walutę Islandii, ale rozważa raczej wprowadzenie euro.
Portal CanadianBusiness.com przypomina, że Islandia nie pierwszy raz ma problemy z własną koroną. Pieniądz był wielokrotnie dewaluowany, waluty niewielkich krajów (Islandia to zaledwie 320 tys. mieszkańców) są łatwym celem spekulacji, a takie ryzyko zmienności nie jest dobre ani dla biznesu, ani dla oszczędności. Jeszcze przed kryzysem Islandczycy rozważali jednostronne przejście na euro, nawet bez członkostwa w Unii Europejskiej.
Obecnie, w związku z problemami UE, Islandczycy zastanawiają się, czy wiązanie się z krajami Unii rzeczywiście będzie dla nich pomocne - podkreśla CanadianBusiness.com. Stąd też pojawiły się pomysły grupy ekonomistów na “plan B”, który właśnie zawiera propozycje przejścia na kanadyjskiego dolara. Pomysłowi sprzyja jedna z mniejszościowych partii (Progressive Party).
Ekonomiści islandzcy opracowali nawet materiał do dyskusji nad losami waluty kraju, w którym podkreślają, że gospodarki tak kanadyjska jak islandzka są w dużej części podobne, bazując na surowcach, i Islandia może mieć więcej wspólnego z Kanadą niż z UE. Ponadto relacje dyplomatyczne między oboma krajami są dobre. Wreszcie jest argument suwerenności w Arktyce, w grupie ośmiu krajów Rady Arktycznej i większego znaczenia wspólnej pozycji Kanady i Islandii wobec innych krajów - podsumowuje “Canadian Business”.
CBC Radio One poprosiło o komentarz w tej sprawie ze strony banku centralnego Kanady. Odpowiedź Bank of Canada była krótka: nie komentujemy spraw gospodarczych czy politycznych innych krajów. Wcześniej jednak, w nieformalnych rozmowach - jak podawał CanadianBusiness.com - bank centralny miał odpowiedzieć, że jednostronna decyzja o przejściu na kanadyjskiego dolara nie miałaby większego znaczenia, Bank of Canada musiałby tylko dostarczać banknotów i monet, więc droga dla Islandii jest otwarta.
Ewentualna decyzja Islandii nie byłaby nowością na świecie. Np. w 2001 r. Salwador postanowił wprowadzić u siebie amerykańskiego dolara.
——————————————————————————————————————————————————–

Toronto najbardziej nielubianym miastem w Kanadzie

Największe miasto w Kanadzie, Toronto, jest zarazem najbardziej nielubianym w tym kraju - wynika z najnowszego sondażu. Złą opinię o stolicy prowincji Ontario ma co piąty Kanadyjczyk.
Mieszkańcy Toronto mają opinię snobów - uzasadniają ankietowani. Dodają jednak, że inni ludzie po prostu zazdroszczą im tego, że Toronto jest finansowym centrum kraju, że są tam największe banki, giełda, kwitnie życie artystyczne i można przebierać w klubach, dyskotekach i restauracjach.
Kto najbardziej nie lubi Toronto? Mieszkańcy Alberty, gdzie aż 30 proc. wyraża się bardzo albo trochę negatywnie o stolicy Ontario. Na drugim miejscu najbardziej znienawidzonych miast znalazł się Montreal, zdobywając 18 proc. negatywnych ocen.
Ciekawostką sondażu jest wysoka pozycja kanadyjskiej stolicy - Ottawy. Ponad 80 proc. Kanadyjczyków dobrze ocenia to miasto.
Najlepszą sławą i sympatią cieszy się, jak się okazało, Ottawa, która zdobyła pozytywne oceny aż 82 proc ankietowanych. Niewiele dalej były miasta Victoria - 81 proc. i Vancouver - 80 proc.

Ontario walczy ze szkolnymi prześladowcami

Kanadyjskie szkoły zaczynają poważnie traktować problem znęcania się uczniów nad słabszymi kolegami. W prowincji Ontario przygotowano projekt pra- wa wymierzonego przeciw-ko prześladowcom.
W Toronto zarząd miejskich szkół zorganizował spotkanie dla 9 tysięcy uczniów, podczas którego tłumaczono dzieciom co robić, gdy koledzy ich prześladują i zachęcano do działania, by skończyć ze szkolnym znęcaniem się. Uczniowie składali też swoiste zobowiązanie do przeciwdziałania przypadkom prześladowania.
Impreza miała charakter masowy ze względu na skalę problemu. Niedawno rząd prowincji Ontario zaproponował uchwalenie prawa, które da szkołom możliwość relegowania uczniów, którzy znęcają się nad słabszymi.
W projekcie mówi się o możliwości usuwania ze szkół uczniów, którzy dopuścili się znęcania z powodu rasy, religii, płci, orientacji seksualnej, niepełnosprawności, czy innych względów. Jedną z przyczyn złożenia tej propozycji są przypadki samobójstw wśród nastolatków, którzy nie wytrzymali psychicznej presji ze strony innych uczniów.
Za walkę z prześladowcami wzięli się też sami uczniowie. W listopadzie wychowankowie jednej ze szkół w Toronto zorganizowali spotkanie poświęcone temu problemowi. Doceniła ich Lady Gaga, która przesłała do szkoły specjalne nagranie ze swoim udziałem, i dzięki temu o Etobicoke School of Arts oraz o problemie znęcania się dzieci nad dziećmi szeroko mówiono w mediach.
Założyciel BullyingCanada, organizacji pomagającej dzieciom prześladowanym w szkole, poinformował na łamach prasy, że co miesiąc odbieranych jest 3-5 tys. telefonów zgłaszających problem; co miesiąc przychodzi też ok. 3 tys. e-maili. “O znęcaniu nie mówi się, dopóki coś złego się nie wydarzy” - przestrzegał w grudniowym wydaniu pisma “Outlooks” Rob Frenette z BullyingCanada.
Problemem, na który wskazują eksperci jest właśnie to, że prześladowane przez kolegów dzieci nie chcą o tym mówić. Nie chodzi zresztą o fizyczne zaczepki, których skutki byłyby widoczne; problem dotyczy często psychicznego dręczenia, czy nawet tak pozornie nieistotnych spraw, jak niezapraszanie na spotkania, czyli wykluczenie z grupy rówieśniczej.
Psychologowie tłumaczą, że dla rodziców takie sygnały jak niechęć do chodzenia do szkoły, wybuchy złości, czy nagłe pogorszenie się ocen powinny być sygnałem, że coś złego dzieje się z ich dzieckiem.                                                                     Anna Lach (PAP)
——————————————————————————————————————————————————–

Ottawa decyduje Ontario się oburza

Ontaryjski minister finansów Dwight Duncan chce nas przekonać, że za konieczne cięcia w finansowaniu służby zdrowia w prowincji odpowiedzialny jest konserwatywny rząd Harpera.
Duncan twierdzi że przez najbliższe 16 lat rola rządu federalnego w finansowaniu prowincyjnej służby zdrowia, będzie się coraz bardziej zmiejszać. Będzie to miało wpływ na obniżenie poziomu świadczonych usług zdrowotnych, przez każdy szpital czy punkt medyczny.
Według Duncana jest to jednostronne zerwanie współpracy między rządem prowincyjnym a rządem federalnym na tym polu. W 2004 roku, oba szczeble władz opracowywały umowę na temat współfinansowania służby zdrowia. Faktycznie liberałowie chcą aby podwyżka dotacji na służbę zdrowia wynosiła nie więcej niż 3 proc., a na edukację 1 proc. rocznie z powodu 16-miliardowego deficytu.
Opozycja uważa, że liberałowie są hipokrytami, bo sami też ograniczają coroczne podwyżki dotacji na służbę zdrowia.