Prezydent Lech Kaczyński podpisał Traktat Lizboński 10 października 2009 roku. W uroczystościach w Pałacu Prezydenckim brali udział przewodniczący Komisji Europejskiej Jose Manuel Barroso, szef Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek, premier Szwecji, która w tym półroczu przewodniczy Unii Fredrik Reinfeld oraz premier Polski Donald Tusk.
Czeski prezydent Vaclav Klaus podpisał unijny Traktat z Lizbony we wtorek 3 listopada. Wcześniej czeski Trybunał Konstytucyjny uznał zgodność dokumentu z ustawą zasadniczą.
Ciesząc się z podpisu czeskiego prezydenta Vaclava Klausa pod Traktatem z Lizbony, premier przewodniczącej UE Szwecji Frederik Reinfeldt zapowiedział zwołanie nadzwyczajnego szczytu UE, który poświęcony będzie wyborowi nowego przewodniczącego Rady Europejskiej i szefa unijnej dyplomacji.
Historia Traktatu
Historia Traktatu Lizbońskiego zaczęła się po fiasku procesu ratyfikacyjnego wcześniej uzgodnionego Traktatu Konstytucyjnego. Ten drugi dokument został odrzucony w 2005 roku w referendach przez dwa państwa członkowskie - Francję i Holandię.
Unia Europejska potrzebowała jednak dokumentu, który pozwoliłby na dobre funkcjonowanie instytucji po rozszerzeniu w 2004 roku o 10 nowych państw członkowskich. Prace nad nowym Traktatem ruszyły, a w pierwszym półroczu 2007 roku - w czasie niemieckiego przewodnictwa - nabrały szybszego tempa.
Zamierzenia polityków zostały zrealizowane jedynie po części. W październiku 2007 roku ustalono ostateczny kształt Traktatu, podpisano go jeszcze przed końcem 2007 r., jednak procesu ratyfikacji Traktatu Lizbońskiego nie udało się zakończyć przed wyborami do PE.
Karta Praw Podstawowych
Europejscy politycy ustalili natomiast tekst unijnej Karty Praw Podstawowych, która zawiera wszystkie prawa osobiste, obywatelskie, polityczne, ekonomiczne i socjalne. 12 grudnia 2007 została ona podpisana przez ówczesnych przewodniczący trzech unijnych instytucji: Parlamentu Europejskiego Hansa-Gerta Poetteringa, Rady - premiera Portugalii Jose Socratesa i Komisji Europejskiej Jose Manuela Barroso.
Karta, dołączona do Traktatu, po zakończeniu procesu jego ratyfikacji, stanie się dokumentem prawnie wiążącym. Wielka Brytania i Polska uzyskała przyjęcie dodatkowego protokołu do Karty. Chodzi głównie o to, by obywateli tych krajów nie obejmowały postępowania przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka.
Po dwóch latach
Dzień po podpisaniu Karty Praw Podstawowych - 13 grudnia 2007 roku - przedstawiciele 27 państw członkowskich Unii Europejskiej podpisali Traktat Lizboński. - Traktat to dla Europy piękny prezent urodzinowy. Wreszcie udało nam się spełnić marzenie ojców założycieli - stworzyć zjednoczoną Europę o dobrych fundamentach wspólnej, bezpiecznej przyszłości - mówił wtedy podczas uroczystości szef Parlamentu Europejskiego Hans-Gert Poettering.
Kiedy europejscy politycy podpisywali Traktat, chyba nikt nie spodziewał się, że droga do jego przyjęcia będzie długa i wyboista.
Zaczęło się optymistycznie. Kilka dni po podpisaniu dokumentu przez głowy państw europejskich, Traktat ratyfikował parlament Węgier, a w styczniu następnego roku kolejne dwa nowe państwa: Malta i Słowenia. Potem w ślad “pierwszej trójki” poszły kolejne państwa członkowskie.
Irlandzki problem
Przeszkoda pojawiła się w czerwcu 2008 roku. Wówczas to Traktatowi Lizbońskiemu “nie” powiedzieli Irlandczycy.
Unii Europejskiej udało się przekonać Irlandczyków do ponownego referendum. Oczywiście nic za darmo. UE musiała zgodzić się na ustępstwa wobec Irlandczyków, w tym zapewnienie, że Traktat z Lizbony nie będzie wchodził w krajowe kompetencje dotyczące zakazu aborcji, neutralności kraju czy polityki podatkowej. Irlandia będzie miała też w Komisji Europejskiej swojego komisarza.
Nie wiadomo do końca, co wpłynęło na zmianę zdania przez mieszkańców Zielonej Wyspy - czy unijne obietnice czy też panoszący się kryzys - jednak 2 października 2009 roku Irlandczycy powiedzieli Traktatowi zdecydowane “tak”.
Dzięki podpisowi prezydenta Klausa Traktat wejdzie w życie najprawdopodobniej na początku 2010 roku, ale jeśli Czesi szybko złożą odpowiednie dokumenty w Rzymie to Traktat Lizboński może obowiązywać już od 1 grudnia.
“Traktat wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po złożeniu (w Rzymie) do depozytu dokumentu ratyfikacyjnego” ostatniego kraju UE - czytamy w traktacie. Czyli 1 grudnia, gdyż Czechy były właśnie ostatnim krajem UE, który do tej pory nie ratyfikował Traktatu z Lizbony.
O czym mówi Traktat Lizboński? Zakłada m.in. wprowadzenie stanowiska przewodniczącego Unii Europejskiej z 2,5-roczną kadencją oraz zmniejszenie do 18 członków Komisji Europejskiej.
Do 2014 roku wszystkie unijne państwa będą miały prawo delegowania do Brukseli jednego komisarza. Potem liczba może zostać ograniczona do dwóch trzecich liczby państw. Jednak Rada Europejska może postanowić inaczej, do tego wystarczy decyzja na unijnym szczycie i utrzymana zostanie zasada jeden kraj - jeden komisarz (co już obiecano Irlandii).
Traktat zakłada również ujednolicenie osobowości prawnej UE oraz - po raz pierwszy - reguluje też sposób wychodzenia z Unii Europejskiej państwa, które postanowiłoby ją opuścić.
Zostanie wzmocniona też pozycja wysokiego przedstawiciela UE ds. polityki zagranicznej. Traktat zakłada, że będzie on wiceprzewodniczącym Komisji Europejskiej, odpowiedzialnym za unijną służbę dyplomatyczną (tzw. Europejska Służba Działań Zagranicznych).
Żeby zatrzeć wrażenie, że Unia staje się superpaństwem, w nowym traktacie nie pojawia się wzmianka o hymnie ani o fladze UE. W nowym traktacie znajdą się zapisy o solidarności energetycznej, o które dopominały się zwłaszcza Polska i Litwa.
Usprawnieniu Wspólnoty ma też służyć zastąpienie zasady jednomyślności w Radzie Unii, czyli zniesienie prawa weta pojedynczych państw w ponad 40 sprawach. Jednak weto utrzymano w tak zasadniczych kwestiach jak zmiany w traktatach, poszerzenie Wspólnoty, polityka zagraniczna i obronna, zabezpieczenie socjalne, podatki i kultura.
Hamulec bezpiecznego głosowania
Od 1 listopada 2014 r. wchodzi w życie system podwójnej większości: liczba głosów każdego państwa równać się będzie liczbie ludności, a progi przy podejmowaniu decyzji wynoszą: 55 proc. państw (nie mniej niż 15) oraz 65 proc. ludności Unii Europejskiej. Ale przez pierwsze trzy lata, do 31 marca 2017 r., każde państwo może zażądać, żeby głosowanie odbyło się zgodnie z zasadami nicejskimi. Dodatkowo w latach 2014-17 kilka państw (reprezentujących co najmniej 25-26 proc. ludności) może opóźnić wejście w życie decyzji “przez rozsądny czas” (nie jest on zdefiniowany).
Traktat mówi też o nowej liczbie deputowanych Parlamentu Europejskiego - 751, w tym przewodniczący PE.
Z kolei najludniejsze państwo Unii (obecnie Niemcy) będzie miało 96 eurodeputowanych (w chwili obecnej jest to 99), a państwa o najmniejszej liczby mieszkańców - Malta i Luksemburg - po sześciu.
Poniżej link do dokumentu z pełną treścią Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej:
Loading ...