Lodowce w Himalajach nie stopią się do 2035 roku. Naukowcy odpowiadający za ostatni raport IPCC o ociepleniu klimatu potwierdzają, że zbyt pochopnie przyjęli ten scenariusz i nie zweryfikowali go dokładnie.

Ich zdaniem nie przekreśla to jednak całej wymowy raportu, który wieszczy ocieplenie i podniesienie średniego poziomu oceanu na świecie.

Rok 2035, jako spodziewana data zniknięcia lodowców w Himalajach pojawił się w ostatnim raporcie przez… pomyłkę.

Jean-Pascal van Ypersele z IPCC wyjaśnił, że błąd wynikał z niedostatecznie restrykcyjnych procedur weryfikacji danych napływających z całego świata. Teza o szybkim znikaniu lodowców pojawiła się w 1999 roku w rozmowie z Syedem Hasnainem w magazynie „New Scientist”. W 2005 roku artykuł ten powtórzyła organizacja ekologiczna WWF. I właśnie z tych danych skorzystali twórcy przedstawionego w 2007 roku raportu na temat globalnych zmian klimatu.

Ujawnienie tej ewidentnej pomyłki z pewnością nie pomoże naukowcom starającym się dowieść, że globalne ocieplenie jest zjawiskiem realnym. W połączeniu z ujawnionymi pod koniec ubiegłego roku e-mailami badaczy z University of East Anglia, w których opisują jakich sztuczek używają aby pokonać oponentów, sprawia to wrażenie, iż naukowe podstawy badań nad zmianami klimatu są dość wątłe.

- Nie rozumiem, jak jedna pomyłka w raporcie liczącym sobie 3 tys. stron może zachwiać wiarygodnością całości — broni się van Ypersele w rozmowie z BBC. — Niektórzy ludzie będą się starać wykorzystać to w celu zakwestionowania rzetelności IPCC, ale jeżeli udało nam się to odkryć i zmienić, raczej powinno wpływać na podniesienie naszej wiarygodności.

Co ciekawe, wątpliwości co do nieszczęśliwej daty zgłaszali badacze nie wątpiący w globalne ocieplenie. Georg Kaser z Uniwersytetu Innsbrucku już w 2006 roku ostrzegał, że 2035 rok — jako moment zniknięcia wielkich lodowców — jest mało wiarygodny.

— To tak duży błąd, że nawet nie warto o nim mówić — twierdził w rozmowie z agencją AFP. W grudniu ubiegłego roku Jeffrey Kargel z Uniwersytetu Arizony wyliczył, że nawet gdyby tempo topnienia wzrosło dwukrotnie, i tak lodowce przetrwałyby co najmniej stulecie.

Cała sprawa ma zostać sprostowana w kolejnym raporcie IPCC planowanym na 2013 rok.

Piotr Kościelniak

Kanadyjczycy zaczynają się bać zagrożeń związanych z globalnym ociepleniem. Na północy kraju należy spodziewać się zniszczenia dróg i zapadania się budynków stojących na wiecznej zmarzlinie - podały kanadyjskie media.

Według najnowszego raportu sporządzonego przez National Roundtable on the Environment and the Economy, ocieplenie klimatu zagraża też systemom komunikacyjnym, rurociągom, istnieje także ryzyko związane z toksycznymi odpadami. Tymczasem ani mieszkańcy kanadyjskiej Północy, ani władze, ani firmy nie są przygotowane na te zagrożenia - jak podał w piątek dziennik “The Star”.

Jak wskazuje raport, zagrożone w mniejszym lub większym stopniu jest około połowy kanadyjskich terytoriów, gdzie występuje wieczna zmarzlina.

W dodatku, jak podkreślił “The Star”, cięcia budżetowe sprawiają, że możliwości monitoringu sytuacji i zagrożeń związanych z globalnym ociepleniem są ograniczone. Nie ma też jednej organizacji, która by gromadziła i analizowała sygnały alarmowe.

Gazeta cytuje za raportem przykłady już zaobserwowanych skutków ocieplenia. Na przykład w kopalni diamentów na północ od Yellowknife w 2006 r. pojawiły się kłopoty z ciężkim sprzętem, gdy droga prowadząca do kopalni nie zamarzła tak, jak w poprzednich latach.

Jak podała telewizja CBC, raport sporządzony przez National Roundtable zawiera 16 zaleceń, w tym na przykład dotyczące budowy dróg.

Publikacja raportu wywołała polityczną dyskusję między rządzącymi konserwatystami a liberałami, którzy zarzucają rządowi federalnemu niedostateczną dbałość o środowisko. W tym kontekście sytuuje się też decyzja premiera Kanady Stephena Harpera o wyjeździe na grudniowy szczyt ONZ w sprawie klimatu do Kopenhagi. Dziennik “Metro” zwrócił uwagę za agencją The Canadian Press, że Harper, po formalnym zaproszeniu przywódców 191 krajów do Danii, nie zamierzał udać się na szczyt. Jednak po środowej informacji, że do stolicy Danii wybiera się prezydent USA Barack Obama, rzecznik prasowy premiera Kanady oznajmił, iż Harper będzie jednak w Kopenhadze ze względu na “masę krytyczną” politycznych liderów.

Stacja “GlobalTV” cytowała też w tym kontekście sekretarza generalnego ONZ Ban Ki Muna, który w piątek podczas szczytu liderów Commonwealthu w Port-of-Spain (Trynidad i Tobago) podkreślił, że Kanada musi przygotować ambitne cele tak szybko, jak to możliwe. Z kolei rząd premiera Harpera stoi na stanowisku, że decyzje Kanady muszą być powiązane z decyzjami Stanów Zjednoczonych, ze względu na specjalne relacje handlowe między oboma krajami - przypomniała “GlobalTV”. Jak jednak już w tym tygodniu zaznaczył Obama, USA przygotowują konkretne propozycje na szczyt w Kopenhadze.

Ta zadziwiająca informacja pojawia się uparcie w internecie od kilku miesięcy i sieje zamęt

Hipoteza ta nabiera szczególnej aktualności w związku ze zbliżającym się szczytem klimatycznym w Kopenhadze, jest więc coraz częściej przytaczana przez media, przywoływana przez niektórych naukowców i przywódców politycznych, omawiana przez komentatorów. Wątpliwe stwierdzenie oparte jest na zmianie średniej globalnej temperatury w ciągu ostatnich dziesięciu lat, zaobserwowanej przez brytyjskich naukowców z Uniwersytetu East Anglia i z Centrum Badań Klimatycznych Hadley’a. Prawdą jest, że pomiędzy 1998 i 2008 rokiem średni wzrost temperatury na Ziemi oceniany jest na 0,02o C w ciągu dziesięciolecia. Prawie zerowy. A jednak są wątpliwości.

Zdaniem klimatologa Stefana Rahmstorfa z Uniwersytetu Poczdamskiego (Niemcy), zestawienie tych lat jest pewną manipulacją. Określanie tendencji w okresie tych jedenastu lat (a nie dziesięciu, jak to jest zwykle praktykowane w klimatologii) obejmuje w tej samej serii dwa szczególne lata: 1998 i 2008. Ten pierwszy rok wyróżnił się najpotężniejszym El Nino, jaki kiedykolwiek zmierzono. Chodzi o zjawisko ogrzania się południowej części Oceanu Spokojnego, zdarzające się co trzy do siedmiu lat i odpowiedzialne za gwałtowny wzrost temperatury, który dołącza się do ocieplenia powodowanego działalnością człowieka. W 2008 roku zaobserwowano odwrotne zjawisko, zwane La Nina. Rozpoczęty rokiem przegrzania przez naturalne zjawisko o wielkim zasięgu i zakończony rokiem schłodzenia w wyniku odwrotnego procesu okres 1998-2008 wykazuje więc bardzo słaby, ale trochę tendencyjnie obliczony wzrost średniej globalnej temperatury.

Czy tak mały wzrost jest wiarygodny? Wszystko zależy od termometru. O ile według danych Centrum Hadley’a wzrost średniej temperatury wyniósł 0,02o C w ciągu dziesięciolecia, Goddard Institute for Space Studies (GISS) wykazuje, w tym samym przedziale czasowym, zmiany pięciokrotnie większe: około 0,1o C. – Różnica jest spowodowana tym, że dane zgromadzone przez Centrum Hadley’a nie obejmują Arktyki, gdzie nastąpiło najsilniejsze ocieplenie w ciągu ostatnich dziesięciu lat – wyjaśnia pan Rahmstorf.

Przetwarzanie danych zebranych przez GISS umożliwia też określenie drogą dedukcji i interpolacji temperatur panujących na dużych obszarach arktycznych pozbawionych stacji meteorologicznych. Tak więc uwzględniając dane GISS i inaczej zestawione dziesięciolecia 1998-2007 i 1999-2008 wzrost temperatury globalnej wynosi odpowiednio 0,18o C i 0,19o C. Te wyniki są zatem bardzo zbliżone do przewidywań Międzyrządowej Grupy Ekspertów ds. Ewolucji Klimatu (GIEC), która przewiduje wzrost temperatury na Ziemi o około 0,2o C w ciągu dziesięciu lat.

– Nie ma przesłanek pozwalających mówić o spowolnieniu lub zatrzymaniu procesu ocieplenia – mówi pan Rahmstorf. – Z naukowego punktu widzenia, wskaźnikiem najbardziej solidnym i najważniejszym jest tendencja długoterminowa, dla okresu dwudziestu lat lub więcej, która wskazuje na stały wzrost o 0,2o C w ciągu dziesięciolecia.

Bez określania tego zjawiska jako “zatrzymanie” lub “przerwę”, niektórzy klimatolodzy mówią jednak o pewnym zaobserwowanym niedawno “spowolnieniu”. Ale zdaniem Hervé Le Treuta, dyrektora Instytutu Pierre-Simon-Laplace, mówienie o spowolnieniu ocieplania jest “przesadzone”. – Średnia globalna temperatura jest tylko jednym ze wskaźników procesów ocieplania – mówi pan Le Treut. – Można również przypomnieć, że przez ostatnie trzy lata zaobserwowano najsilniejsze letnie zmniejszanie się arktycznej przybrzeżnej ławicy lodowej.

A jednak niektórzy klimatolodzy, wliczając w to członków GIEC, nie wykluczają, że średnie globalne temperatury w najbliższym dziesięcioleciu będą lekko niższe od temperatur z minionej dekady. – Nie byłoby w tym zresztą niczego nadzwyczajnego – potwierdza Christophe Cassou, badacz z Europejskiego Centrum Badań i Szkolenia Zaawansowanych Technik Obliczeniowych (CERFACS) i dodaje: – Przy wzroście ocenianym na 0,2° C na dziesięciolecie wzrost temperatury spowodowany działaniami człowieka może być chwilowo całkowicie “zatarty” przez naturalną zmienność systemu klimatycznego.

Klimatolodzy i oceanografowie zaczynają od kilku lat identyfikować elementy naturalnej zmienności maszynerii klimatycznej. – Chodzi zwłaszcza o cykliczne zmiany temperatury Atlantyku i Pacyfiku – wyjaśnia pan Cassou. Te wahania mogą przyczyniać się do spowalniania lub przyspieszania ocieplenia, i to na okres rzędu dziesięciolecia.

Czy to wystarczające, aby “zamaskować” ocieplenie w takich okresach czasu? – Dwa ostatnie badania dotyczące modeli klimatu świadczą o takiej możliwości – potwierdza pan Cassou. – Stanowią one swego rodzaju ćwiczenie wstępne dotyczące “prognozy dziesięcioletniej”, nowego obszaru badawczego, która będzie jedną z nowości następnego raportu GIEC.

We wrześniu, podczas kongresu Światowej Organizacji Meteorologicznej (OMM), Mojib Latif z Uniwersytetu Kilońskiego (Niemcy), renomowany klimatolog i współautor jednego z tych ostatnich badań, oświadczył, że “być może wejdziemy w dziesięciolecie, być może dwa, podczas których temperatura obniży się w stosunku do dzisiejszej”. To nie będzie kres zmian klimatycznych, ale tylko czasowe tuszowanie jednego z jego licznych skutków…

Gorąca dyskusja trwa. – W innych opracowaniach autorzy dochodzą do odwrotnego wniosku – zauważa pan Rahmstorf. – Nie sądzę, aby podstawy naukowe pozwalały oczekiwać ochłodzenia w ciągu najbliższych dziesięcioleci. Klimatolog Olivier Boucher (Met Office) myśli podobnie i przewiduje powrót wzrostu temperatury “od 2010 lub 2011 roku”. Natomiast pan Cassou liczy “raczej na spowolnienie niż na ochłodzenie” w nadchodzącym dziesięcioleciu.

Na pewno nie będzie ono w żadnym razie chłodniejsze niż ubiegłe. Pan Rahmstorf i kilku kolegów żartownisiów chciało nawet niedawno założyć się o to z zespołem Mojiba Latifa, stawiając kilka tysięcy euro… Latif nie podjął tego wyzwania.

W okresach ociepleń między ostatnimi epokami lodowcowymi temperatury na Antarktydzie obyły znacznie wyższe niż naukowcy myśleli do tej pory. Badania brytyjskich naukowców wskazują, że Wschodnia Antarktyda była bardziej wrażliwa na globalne ocieplenie niż to wydawało się do tej pory - informuje pismo “Nature”.

Wcześniejsze szacunki sugerowały, że szczyt temperatur w najcieplejszych interglacjałach - które miały miejsce około 125 tys., 240 tys. i 340 tys. lat temu - były około trzy stopnie wyższe od dzisiejszych. Zespół kierowany przez Louise Sime z British Antarctic Survey w Cambridge stwierdził, że Antarktyda była o około sześć stopni cieplejsza.

Zespół bazował na analizie poziomu izotopów tlenu i wodoru w próbkach lodu wywierconych z pokładów we Wschodniej Antarktydzie. Cieplejsze temperatury powietrza powodują, że jest więcej wody zawierającej cięższe izotopy tlenu 18 lub deuteru, które parowały z oceanu. Opadały w głębi Antarktydy i były wciskane w lód, to dało klimatologom informację o lokalnych temperaturach.

Rekonstrukcje klimatu zwykle zawierają proste relacje między ilością izotopów i temperaturą. Zespół Sime uważa, że wprawdzie te relacje dobrze sprawdzają się w zimnych okresach zlodowaceń, to już nie działają tak dobrze w przypadku cieplejszych interglacjałów.

Interglacjał lub okres międzylodowcowy to okres między dwoma glacjałami, w którym wskutek ocieplenia czyli wzrostu temperatury powierzchnia lodowca cofa się lub ustępuje z danego obszaru (deglacjacja). Okres ten charakteryzuje się również wzrostem poziomu oceanu światowego i przesuwaniem się stref roślinnych ku biegunom.

Szarą barwą zakreślono najdalszy zasięg lodu, czarną najmniejszy