Tulsi - święta bazylia
Bywają rośliny, które leczą, są też takie, które karmią, pachną albo przyprawiają potrawy. Ale są też rośliny, które przez całe stulecia zajmowały miejsce szczególne – nie tylko w zielnikach, lecz także w ludzkich sercach. Taką rośliną jest Tulsi – święta bazylia.
Jej łacińska nazwa brzmi Ocimum sanctum lub Ocimum tenuiflorum, ale w Indiach rzadko używa się tych określeń. Tam od tysięcy lat mówi się po prostu: Tulsi, co można przetłumaczyć jako nieporównywalną, bezkonkurencyjną. I trudno się dziwić, niewiele bowiem roślin otrzymało w historii ludzkości tak wielki szacunek.
Gdybyśmy przenieśli się kilka tysięcy lat wstecz, do gorących dolin nad Gangesem, zobaczylibyśmy niewielkie zielone krzewinki rosnące przed domami. Nie sadzono ich jednak wyłącznie dla zapachu czy smaku. Każdego ranka kobiety przynosiły im wodę, zapalano przy nich lampki oliwne, składano kwiaty i modlono się. Dla mieszkańców dawnych Indii Tulsi była bowiem czymś więcej niż rośliną - była świętością.
Wierzono, że jej obecność chroni rodzinę przed chorobami, nieszczęściem i złymi duchami. Liście dodawano do wody, którą błogosławiono domowników. Towarzyszyła modlitwom, ślubom i ważnym uroczystościom. Niektórzy twierdzili nawet, że dom bez Tulsi jest jak świątynia bez światła.
Według starożytnych hinduistycznych podań Tulsi była niegdyś kobietą. Nazywała się Vrinda i była żoną potężnego wojownika Jalandhary. Słynęła z niezwykłej dobroci i wierności. Jej oddanie miało dawać mężowi niezwykłą ochronę - tak długo, jak pozostawała wierna, żaden wróg nie mógł go pokonać. Legenda opowiada, że bogowie przez długi czas nie byli w stanie zwyciężyć wojownika. Dopiero kiedy doszło do podstępu, ochrona zniknęła, a Jalandhara poległ. Zrozpaczona Vrinda przeklęła bogów, po czym zmarła ze smutku. Wtedy wydarzyło się coś niezwykłego. Bogowie postanowili wynagrodzić jej cierpienie. Przemienili ją w pachnącą roślinę, która od tej chwili miała nieść ludziom zdrowie, spokój i ochronę. Tak narodziła się Tulsi.
To oczywiście legenda, której źródłem są między innymi starożytne teksty hinduis-tyczne Padma Purana i Skanda Purana. Jednak przez setki lat opowieść ta kształtowała sposób postrzegania rośliny przez miliony ludzi. Do dziś w wielu regionach Indii można zobaczyć specjalne ołtarzyki zwane Tulsi Vrindavan. Stoją na podwórkach, przy wejściach do domów lub w niewielkich ogrodach. Rośnie w nich właśnie bazylia święta.
Podczas gdy kapłani widzieli w Tulsi dar bogów, dawni uzdrowiciele dostrzegali coś jeszcze - skuteczne lekarstwo. Najstarsze teksty ajurwedyjskie – Charaka Samhita i Sushruta Samhita – wymieniają Tulsi jako roślinę wspierającą zdrowie dróg oddechowych i trawienie.
Jej liście podawano podczas gorączki, naparami leczono przeziębienia, a świeże listki żuto przy bólu gardła. Kiedy pojawiał się kaszel, przygotowywano wywar z Tulsi, imbiru i miodu.
W czasie monsunu, gdy szerzyły się infekcje, wiele rodzin codziennie piło herbatę z dodatkiem świętej bazylii. Ajurwedyjscy lekarze wierzyli również, że Tulsi pomaga zachować równowagę organizmu oraz wzmacnia odporność na choroby.
Wieść o niezwykłej roślinie zaczęła rozchodzić się daleko poza Indie. Kupcy zabierali jej nasiona do Chin, Birmy i Tajlandii. W Tajlandii stała się ważnym składnikiem tradycyjnej kuchni. W Chinach wykorzystywano ją w ziołolecznictwie jako środek roz- grzewający i wspomagający oddychanie. Z czasem dotarła także do Afryki Wschodniej, a później do Europy. Choć w chłodniejszym klimacie nie czuła się tak dobrze jak pod tropikalnym słońcem, zyskała zainteresowanie zielarzy i botaników.
Przez długi czas zachodnia medycyna traktowała wiele opowieści o Tulsi z dużą ostrożnością, jednak wraz z rozwojem badań laboratoryjnych zaczęto przyglądać się jej dokładniej. Okazało się, że liście zawierają bogaty zestaw substancji biologicznie czynnych. Wśród nich znajdują się między innymi eugenol, linalol, kariofilen, cyneol oraz liczne flawonoidy. Badania wykazały, że związki te mogą wykazywać działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Zaobserwowano również właściwości przeciwzapalne oraz wspierające funkcjonowanie układu odpornościowego. Współczesne badania zwróciły także uwagę na coś szczególnie interesującego. Tulsi należy do grupy roślin określanych mianem adaptogenów. Są to rośliny pomagające organiz-mowi lepiej radzić sobie ze stresem fizycznym i psychicznym. Dlatego ekstrakty z Tulsi pojawiają się dziś w preparatach stosowanych przez osoby narażone na przewlekłe napięcie, przemęczenie i prowadzące intensywny tryb życia. Badania sugerują również, że bazylia święta może wspierać utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy i cholesterolu we krwi, choć nie zastępuje leczenia zaleconego przez lekarza.
Dzisiaj Tulsi można znaleźć niemal na całym świecie - sprzedawana jest jako herbata, kapsułki, nalewki i ekstrakty. W Indiach nadal przygotowuje się z niej tradycyjne napary, w Europie trafia do mieszanek ziołowych, w Ameryce Północnej stała się popularnym składnikiem suplementów adaptogennych.
Choć Tulsi od wieków uznawana jest za jedną z najcenniejszych roślin ajurwedy, nie oznacza to, że może ją stosować każdy i w dowolnych ilościach. Szczególną ostrożność powinny zachować kobiety w ciąży, osoby z niedoczynnością tarczycy, cukrzycą, zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz mężczyźni planujący potomstwo. Jak w przypadku każdego zioła o silnym działaniu biologicznym, również tutaj warto pamiętać, że naturalne nie zawsze oznacza odpowiednie dla wszystkich.
Ilona Girzewska
Certyfikowany Zielarz Fitoterapeuta
Tel: 416-882-0987 • FB: Ziołowe opowieści • Podcast: radio7toronto.com
Powiązane wiadomości
Comment (0)