Córka twierdzi, że jej matka została poddana eutanazji zamiast otrzymać pomoc psychiatryczną

Tuesday, 13 Oct, 2026

Donna Duncan, emerytowana pielęgniarka psychiatryczna, która kilka dni wcześniej podjęła próbę samobójczą, otrzymała zgodę na MAID po tym, jak dwóch niezależnych orzeczników uznało, że utrata wagi i ogólne osłabienie organizmu sprawiają, iż jej śmierć jest możliwa do przewidzenia w dającej się określić przyszłości.
Jej córka, Alicia Duncan, kwestionuje tę ocenę, twierdząc, że matka przeżywała kryzys psychiczny i potrzebowała leczenia, a nie eutanazji.
- Moja mama nie umierała. Przechodziła kryzys – powiedziała Alicia w rozmowie z „The Epoch Times”. - Właśnie podjęła próbę samobójczą, a mimo to kilka dni później to samo pragnienie śmierci potraktowano jako autonomiczną decyzję medyczną.
Blisko pięć lat po śmierci matki, która nastąpiła 29 paździer-nika 2021 roku, Alicia ponownie apeluje o zmiany w kanadyjskim systemie MAID, w tym o niezależną weryfikację spornych przypadków oraz wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń, które uniemożliwiłyby kwalifikowanie do tej procedury osób przeżywających kryzys psychiczny.
Historię swojej matki Alicia opisuje szczegółowo w nowej książce zatytułowanej „The Other Side of the Straitjacket: A Daughter’s Story of Mental Illness and Assisted Dying” („Dru-ga strona kaftana bezpieczeństwa: Historia córki o chorobie psychicznej i wspomaganej śmierci”).

Ostatnie dni

Jak podaje Alicia, w lutym 2020 roku Donna doznała wstrząśnienia mózgu w wyniku wypadku samochodowego, po czym rozwinęły się u niej stany lękowe, paranoja oraz awersja do jedzenia. Jej stan zdrowia fizycznego i psychicznego uległ pogorszeniu, a waga drastycznie spadła. Według relacji rodziny objawy obejmowały również rosnącą wrażliwość na dotyk, bodźce wzrokowe i zapachy oraz ból towarzyszący jedzeniu.
14 października 2021 r. Donna zwróciła się do swojego lekarza z prośbą o ocenę kwalifikowalności do procedury MAID (medycznie wspomaganej śmierci), jednak lekarz odmówił, argumentując, że pacjentka nie stosowała się do jego zaleceń dotyczących leczenia, a jej stan fizyczny był – jego zdaniem – ściśle powiązany z pogorszeniem stanu zdrowia psychicznego.
Następnie, 24 października 2021 r., Donna poddała się ocenie u specjalisty zajmującego się procedurą MAID i uzyskała zgodę na jej przeprowadzenie po tym, jak 26 października – zgodnie z wymogami prawa federalnego – niezależną, drugą ocenę wykonała pielęgniarka praktykująca (nurse practitioner).
Gdy Alicia i jej siostra dowiedziały się o zgodzie na procedurę MAID dla matki, złożyły do ​​sędziego prowincyjnego w Kolumbii Brytyjskiej pilny wniosek o poddanie Donny ocenie stanu zdrowia. Sędzia wydał nakaz zatrzymania Donny na mo-cy ustawy o zdrowiu psychicznym (Mental Health Act) w celu przeprowadzenia dodatkowej oceny, co skutkowało czasowym odroczeniem terminu wykonania procedury MAID.
Według relacji Alicii, Donna podjęła następnie próbę samobójczą, którą przeżyła. Została przymusowo przyjęta na oddział psychiatryczny, którym wcześniej kierowała jako pielęgniarka psychiatryczna.
Jak podała rodzina, Donna została wypisana 29 października 2021 r., a jeszcze tego samego dnia w swoim domu poddano ją procedurze MAID. Według bliskich zmarła ona niespełna cztery godziny po opuszczeniu oddziału psychiatrycznego.

Dochodzenie policyjne

Po śmierci Donny Alicia i jej siostra zwróciły się do policji w Abbotsford z prośbą o przeprowadzenie dochodzenia, w tym o wyjaśnienie przyczyn zezwolenia na wypisanie jej z opieki psychiatrycznej.
Rzecznik policji potwierdził w rozmowie z „The Epoch Times”, że w 2022 roku wydział ds. poważnych przestępstw (Major Crime Unit) przeanalizował „wszystkie dostępne dowody” w tej sprawie, w tym „oświadczenia rodziny oraz opinie ekspertów z instytucji partnerskich, takich jak służba koronera Kolumbii Brytyjskiej (BC Coroner Service), Fraser Health, izba lekarska (College of Physicians) oraz podmioty zajmujące się procedurą MAID”.
- Po przeanalizowaniu materiału dowodowego zespół śledczy ustalił, że nie doszło do popełnienia przestępstwa – przekazał rzecznik, dodając, że śledczy spotkali się z członkami rodziny Duncan, aby przedstawić im swoje ustalenia, a sprawa została zamknięta.
Alicia stwierdziła, że ​​jej rodzina wciąż nie ma pewności, czy w tej sprawie faktycznie dochowano wszelkich wymaganych procedur ochronnych, ponieważ nie udostępniono jej dokumentacji dotyczącej oceny kwalifikacji do procedury MAID (medycznie wspomaganej śmierci).
5 maja podczas posiedzenia parlamentarnej Specjalnej Komisji Wspólnej zwróciła uwagę, że rodziny nie mają jasnej ście-żki, by zakwestionować decyzję o zgodzie na MAID przed jej wykonaniem ani by po fakcie zweryfikować, czy przestrzegano obowiązujących zasad. Sprawę wielokrotnie poruszał w parlamencie Ed Fast, były poseł Partii Konserwatywnej z okręgu Abbotsford, który zakończył karierę polityczną w 2025 roku.
W trakcie debaty w Izbie Gmin, która odbyła się 5 października 2023 roku, wskazywał on, że przed zakwalifikowaniem do procedury MAID Donna nie otrzymała odpowiedniego leczenia psychiatrycznego.
Fast ponownie poruszył tę kwestię w lutym 2024 roku, podkreślając, że należy utrzymać zawieszenie kwalifikowania do MAID osób, których jedynym schorzeniem jest choroba psychiczna.
Córka domaga się reform procedury MAID
Alicia postuluje wprowadzenie wymogu niezależnej weryfi-kacji w przypadku kontrowersyjnych spraw dotyczących MAID, zanim procedura ta będzie mogła zostać przeprowadzona.
- Zabezpieczenia istniały jedynie na papierze, ale nikt niezależnie nie sprawdzał, czy faktycznie ich przestrzegano – powiedziała Alicia.
- Opinia publiczna zakłada, że ​​ktoś niezależnie weryfikuje te decyzje. Tak jednak nie jest – dodała. - Oceny kwalifikacji do procedury MAID (medycznie wspomaganej śmierci) są dokonywane przez zaangażowanych w sprawę lekarzy, a nadzór odbywa się w dużej mierze już po śmierci pacjenta.
Alicia stwierdziła również, że lekarz zatwierdzający kwalifikację pacjenta do MAID nie powinien jednocześnie przeprowadzać samej procedury, i wezwała do całościowego przeglądu oraz gruntownej reformy systemu.
Prawo federalne wymaga, aby kwalifikację do MAID oceniało dwóch niezależnych lekarzy, ale nie zabrania jednemu z nich przeprowadzenia samej procedury wspomaganej śmierci. Kanadyjski system MAID przewiduje dwa zestawy zabezpieczeń proceduralnych.
Ścieżka 1 (Track 1) ma zastosowanie, gdy naturalna śmierć danej osoby jest możliwa do przewidzenia w dającej się określić perspektywie czasowej.
Ścieżka 2 (Track 2) dotyczy przypadków, w których śmierć nie jest możliwa do przewidzenia w ten sposób, ale pacjent spełnia wymogi kwalifikacyjne – w tym posiada poważny i nieuleczalny stan chorobowy powodujący cierpienie nie do zniesienia, którego nie można złagodzić w sposób uznawany przez pacjenta za akceptowalny.
W przypadku Ścieżki 2 wymagany jest co najmniej 90-dniowy okres między rozpoczęciem pierwszej oceny kwalifikacyjnej a wykonaniem procedury MAID (w większości sytuacji), podczas gdy dla Ścieżki 1 nie przewidziano obowiązkowego minimalnego czasu trwania oceny.
Przedstawiciele Health Canada poinformowali „The Epoch Times”, że agencja nie może komentować indywidualnych przypadków MAID, ale prawo federalne nakłada ścisłe ograniczenia i wymogi dotyczące bezpieczeństwa w zakresie kwalifikacji do tej procedury.
„Osoba, której jedynym schorzeniem podstawowym jest choroba psychiczna, nie kwalifikuje się obecnie do procedury, choć pacjent cierpiący zarówno na schorzenie fizyczne, jak i chorobę psychiczną może zostać zakwalifikowany, jeśli spełnione zostaną wszystkie kryteria” – napisano w oświadczeniu agencji z 25 września. Health Canada dodało, że prawo federalne „nie wymaga, aby pacjent poddał się wszystkim dostępnym metodom leczenia lub wyczerpał wszelkie możliwości terapeutyczne przed skorzystaniem z MAID”, a za nadzór nad realizacją procedury w ramach systemów opieki zdrowotnej odpowiadają poszczególne prowincje i terytoria.
Do momentu publikacji artykułu nie otrzymano odpowiedzi na prośby o komentarz skierowane do Canadian Association of MAID Assessors and Providers (Kanadyjskiego Stowarzyszenia Lekarzy Oceniających i Przeprowadzających MAID), Fraser Health oraz Ministerstwa Zdrowia Kolumbii Brytyjskiej.
Rząd Kolumbii Brytyjskiej, na swojej stronie internetowej informuje, że procedura ta jest dostępna w prowincji wyłącznie dla osób spełniających wymogi prawne.
„Aby zapewnić bezpieczną realizację tej usługi, opracowano system zabezpieczeń mający na celu ochronę osób szczególnie narażonych oraz wspieranie wszystkich zainteresowanych w podjęciu świadomej decyzji” – podaje władze prowincji.

Inne przypadki

W ostatnim czasie również inne rodziny wyrażały zaniepokojenie procedurami oceny i wyrażania zgody w ramach programu MAID (medycznie wspomaganej śmierci).
W grudniu 2025 roku 26-letni Kiano Vafaeian poddał się procedurze MAID w Kolumbii Brytyjskiej w ramach tzw. ścieżki drugiej (Track 2), po tym jak jego wnioski o MAID zostały odrzucone w Ontario.
Vafaeian chorował na cukrzycę typu 1 i cierpiał na znaczny ubytek wzroku. Jego matka, Margaret Marsilla, powiedziała wcześniej dziennikowi „The Epoch Times”, że to utrzymujące się problemy ze zdrowiem psychicznym skłoniły jej syna do chęci skorzystania z MAID.
- Jestem głęboko przekonana, że ​​gdyby nie uzyskał zgody na MAID, wciąż by żył – stwierdziła Marsilla.
Dr Ellen Wiebe, która przeprowadziła zabieg i była jedną z dwóch osób kwalifikujących Vafaeiana do MAID, wcześniej informowała „The Epoch Times”, że nie może komentować indywidualnych przypadków. Oświadczyła, że ​​wraz z innymi lekarzami kwalifikuje do MAID jedynie osoby „cierpiące na poważne i nieuleczalne schorzenia (inne niż psychiatryczne), które doświadczają nieznośnego cierpienia”.
W innym przypadku 83-letnia Brigitte Stegemann poddała się procedurze MAID w domu opieki długoterminowej w Cannifton (Ontario) w dniu 10 lipca 2026 roku. Jej wnuczka, Brigitte Kranendonk, przekazała, że ​​Stegemann wcześniej odrzuciła możliwość skorzystania z MAID, a później wyraziła żal, gdy zrozumiała, że ​​zabieg doprowadzi do jej śmierci.
Kranendonk relacjonowała, że ​​przed przystąpieniem do procedury jej babcia szlochała i mówiła członkom rodziny, że popełniła błąd. Kranendonk zwróciła się do głównego koronera Ontario z wnioskiem o zbadanie tej sprawy.
Według Kranendonk osoby przeprowadzające zabieg zdecydowały się na jego realizację, ponieważ Stegemann została już wcześniej zakwalifikowana i uznana za zdolną do podjęcia decyzji – mimo sprzeciwu rodziny oraz faktu, że – jak opisała to wnuczka – babcia zmieniła zdanie.
Policja w Belleville potwierdziła, że ​​śmierć Stegemann jest przedmiotem dochodzenia. Zarzuty dotyczące jej zdolności do podejmowania decyzji oraz okoliczności towarzyszących zabiegowi nie zostały zweryfikowane na drodze sądowej.
W 2021 roku Kanada rozszerzyła kryteria kwalifikacji do procedury medycznie wspomaganej śmierci (MAID), znosząc wymóg, by naturalna śmierć danej osoby była możliwa do przewidzenia w dającej się określić perspektywie czasowej. Przepisy wprowadziły dwie ścieżki postępowania w zależności od tego, czy śmierć była możliwa do przewidzenia, oraz uwzględniły tymczasowe wyłączenie dotyczące osób, których jedynym schorzeniem jest choroba psychiczna. Termin obowiązywania tego wyłączenia, pierwotnie wyznaczony na 2023 rok, był dwukrotnie przesuwany. Ostatnio ustawa C-62, która uzyskała sankcję królewską w lutym 2024 roku, przedłużyła okres obowiązywania wyłączenia do 17 marca 2027 roku.
W sprawie związanej z planowanym rozszerzeniem przepisów sędzia Sądu Najwyższego Ontario, Carissima Mathen, oddaliła wniosek 49-letniej Claire Brosseau z Toronto o przyzna- nie jej konstytucyjnego zwolnienia ze stosowania przepisów, co umożliwiłoby jej ubieganie się o MAID wyłącznie na podstawie choroby psychicznej. Sędzia Mathen zezwoliła jednak na dalsze procedowanie szerszego powództwa Brosseau, kwestionującego – w oparciu o Kartę Praw i Swobód – wykluczenie osób z chorobami psychicznymi z dostępu do MAID.

Paul Rowan Brian/The Epoch Times