Serdecznik pospolity - chroniący przed drżeniem duszy
Na wilgotnych łąkach półkuli północnej, wśród traw, przy drogach i na skrajach pól, wyrastała roślina, którą od wieków darzono szacunkiem — Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca). Choć wydawał się pospolity, krył w sobie coś więcej niż tylko element roślinnego krajobrazu. Był jak dyskretny towarzysz ludzkich przeżyć — pojawiał się tam, gdzie serce szukało spokoju i ukojenia.
W dawnych zielnikach zapisywano go jako ziele, które „przemawia do serca”. Nie tylko do tego fizycznego, zamkniętego w klatce piersiowej, ale do całej sfery przeżyć — lęków, napięć, niepokoju. W jego liściach i łodygach kryło się bogactwo natury: związki gorzkie i aromatyczne, alkaloidy, flawonoidy i inne substancje, które w delikatny sposób wpływały na ciało i umysł. Jed- nak dla dawnych zielarzy ważniejsze było to, co niewidzialne — jego zdolność do przywracania równowagi.
Opowiadano kiedyś historię o matce, która nie mogła ukoić swojego niespokojnego dziecka. Serce malca biło szybko, oddech był urywany, a płacz nie ustawał. Wtedy, jak mówiła legenda, ziemia odpowiedziała na jej troskę i wydała roślinę o miękkich liściach, przypominających otwartą dłoń. Od tej pory wierzono, że serdecznik potrafi uspokoić to, co rozedrgane — że przynosi ciszę tam, gdzie wcześniej był tylko niepokój.
W średniowieczu wierzono, że chroni przed drżeniem duszy, atakami lęku i niemocą serca, dlatego często sadzono go przy domach, by przynosił spokój rodzinie. Zielarze wiedzieli, że działa łagodnie, ale skutecznie. Nie usypia gwałtownie, nie odcina od świata — raczej pomaga zwolnić. Koi napięcie nerwowe, łagodzi uczucie wewnętrznego rozproszenia, wspiera spokojny rytm serca. Jakby przypominał organizmowi jego naturalny tempo. Pomagał także wtedy, gdy stres odbijał się w ciele — w postaci ścisku w brzuchu, napięcia czy trudności trawiennych. W aptekarskich recepturach serdecznik często łączono z innymi roślinami — melisą, głogiem, chmielem czy kozłkiem — tworząc mieszanki, które działały jeszcze pełniej, obejmując zarówno ciało, jak i emocje.
W wiejskich domach zbierano jego ziele w czasie kwitnienia, a potem suszono w przewiewnych miejscach, najczęściej na strychach, gdzie unosił się zapach lata. Z tak przygotowanego surowca powstawał prosty napar. Łyżkę ziela zalewano szklanką gorącej (nie wrzącej) wody i czekano chwilę, aż roślina odda to co ma najcenniejsze. Napar wypijano powoli, w zależności od pory dnia miał działać inaczej — przed posiłkiem wspierać trawienie, między posiłkami uspokajać, a wieczorem pomagać uspokoić myśli i zasnąć. Sięgano po niego nie dla smaku — lekko gorzka nuta nie każdemu odpowiadała — lecz dla uczucia, które przychodziło potem: wyciszenia, rozluźnienia, spokojniejszego oddechu.
Przygotowywano także nalewki — bardziej skoncentrowane, stosowane w niewielkich ilościach. Taka nalewka jest bardzo łatwa w przygotowaniu. Szklankę suszonego ziela zalewa się 1/2 litra białego wina gronowego lub wódki, podgrzanych do temperatury 75 C. Całość należy odstawić na około dwa tygodnie, pamiętając o okresowym wstrząsaniu naczyniem. Po tym czasie nalewkę trzeba przecedzić i przelać do butelki z ciemnego szkła. Stosuje się ją zwykle 2–4 razy dziennie, w dawce jednej łyżki stołowej rozcieńczonej w wodzie. Tradycyjnie sięgano po nią w stanach silnego napięcia i przewlekłego stresu, przy nerwicy żołądka oraz nadmiernej pobudliwości układu nerwowego.
Współczesne badania udowodniły jednak, że sporządzanie naparu czy odwaru z ziela serdecznika nie ma większego sensu, ponieważ zawarte w nim substancje czynne słabo rozpuszczają się w wodzie. Znacznie lepszą rozpuszczalność wykazują natomiast w alkoholu. Dr Różański - autorytet zielarstwa w Polsce zaleca zdecydowanie bardziej nalewkę, intrakt, czy sok ze świeżego ziela.
Choć serdecznik od wieków towarzyszy ludziom, to zielarze przestrzegali, że jeśli używa się go bez umiaru, może przynieść zbyt dużo spokoju naraz — takiego, który zamienia się w senność, rozproszenie myśli i ciężkość w ciele. Mówiono, że serdecznik lubi umiar, cierpliwość i uważność. Nie stosowano go u kobiet w ciąży, zdarzało się również, że osoby o naturalnie wolniejszym pulsie czy niskim ciśnieniu mówiły, iż roślina ta zbyt mocno zwalnia ich świat, jakby kazała im usiąść, gdy jeszcze chcieli iść dalej.
I może właśnie w tym tkwi jego siła — nie działa gwałtownie, nie narzuca się. Raczej przypomina, że serdecznik to roślina, jak spokojna dłoń spoczywająca na sercu — nie po to, by je zatrzymać, lecz by przypomnieć, że nie musi ono bić w ciągłym pośpiechu. Życzę wszystkim więcej spokoju — takiego, jaki potrafi dać natura.
Ilona Girzewska
Certyfikowany Zielarz Fitoterapeuta
Tel: 416-882-0987 • FB: Ziołowe opowieści • Podcast: radio7toronto.com
Powiązane wiadomości
Comment (0)